DRUGI OBIEG
Czwartek, 23 lipca 2026
1.
Churchill, kucharka i nazizm pokonany nawet przy kuchence
Pomimo surowego racjonowania udało mu się dobrym jedzeniem utrzymać wysokie
morale: „Bez jej udziału nigdy nie udałoby mi się pokonać „Niemców” – przyznał
Sir Winston
https://www.repubblica.it/cultura/2026/07/22/news/la_cuoca_di_churchill_libro_annie_gray-425484772/
Nikt, argumentował Hegel, nie jest wielkim człowiekiem z powodu swojego
kamerdynera. Ale wielki człowiek potrafi dostrzec w swoim kucharzu coś
heroicznego, tak jak Winston Churchill w Dniu Zwycięstwa, świętowaniu
zwycięstwa w II wojnie światowej, kiedy zaprosił na balkon Pałacu Buckingham
kobietę, która gotowała dla niego przed i w trakcie konfliktu, i oznajmił
zgromadzonym: „Bez niej nigdy nie pokonałbym nazizmu”. Najsłynniejszy brytyjski
premier wszech czasów miał skłonność do puent, ale tego dnia mówił poważnie:
nie tylko dlatego, że Georgina Landemare dodawała mu sił podczas walki z
Hitlerem, karmiąc go pomimo racjonowania żywności, ale także dlatego, że stała
się dla niego wsparciem, pociechą, niemal członkiem rodziny.
O Churchillu wiadomo wszystko: istnieje ponad tysiąc książek o nim, a także
filmy, dokumenty i wystawy, które celebrują go w każdym aspekcie. Historia
jednak nie jest pisana tylko w gabinetach władzy, ale także za kulisami: w tym
przypadku, mówiąc precyzyjnie, w kuchni na Downing Street. To właśnie tam
zabiera nas „Churchill's Cook”, zachwycająca (nie sposób opisać jej inaczej,
biorąc pod uwagę temat) biografia postaci drugoplanowej, której oczami
obserwujemy przełomowy okres XX wieku i jednego z jego protagonistów w akcji.
To książka, którą Georgina, przed śmiercią w 1978 roku (trzynaście lat po
Churchillu), chciała początkowo pisać w samotności. Ale po jej ukończeniu
doszła do wniosku, że nikt nie będzie nią zainteresowany i zaczęła wyrywać
strony. Jej wnuczce udało się uratować tylko dwadzieścia. Annie Gray, brytyjska
historyczka specjalizująca się w historii jedzenia i kultury domowej, w swoich
poprzednich książkach opisała jedzenie jako klucz do zrozumienia życia
codziennego, różnic społecznych i przemian kulturowych, szukając o sobie jak
najwięcej.
Dla Georginy gotowanie nie było tylko pracą; było powołaniem. Kiedy wspominała
swój czas spędzony z Churchillami (którym służyła latami, nawet po wojnie),
opisywała to jako powołanie, ukoronowanie jej dotychczasowej edukacji i
doświadczeń. Podobnie jak Winston, skupiała się wyłącznie na tym, co musiała
zrobić i tak jak on czuła się wyczerpana i sfrustrowana, gdy była zmuszona
przerwać pracę z powodu stanu zdrowia lub innych problemów (kiedyś omal nie
straciła życia, gdy podczas Blitzu, nieustannych niemieckich bombardowań
Londynu, eksplodowało okno w kuchni na Downing Street). Wierzyła, że wartością
dodaną jej życia było wspieranie Churchilla w czasie konfliktu: jej gotowanymi
mięsami, puddingami, zupami i jajkami. Podczas gdy Anglia stawiała opór w
pocie, łzach i krwi, to ona gwarantowała brytyjskiemu premierowi, oprócz niezapomnianych
posiłków, tę serdeczną atmosferę, którą Churchill uważał za niezbędną: ponieważ
niektóre kluczowe decyzje wymagały również pięknie nakrytego stołu, dobrego
wina i starannie przygotowanego dania.
W książce z pewnością nie brakuje dań: przepisy Georginy, szczególnie lubiane
przez Sir Winstona, otwierają każdy rozdział. Niczym mózgi po Connaught: bardzo
bogaty, lekko przyprawiony i owocowy gulasz. „Zblanszuj i uduś kilka mózgów, a
następnie przygotuj dobry sos z soku z mózgu, odrobiny curry, odrobiny sosu
pomidorowego i dwóch łyżeczek pokrojonego w kostkę chutneyu z mango. Na koniec
dodaj dressing i 60 ml śmietany. Pokrój mózgi na małe kawałki i podawaj w
sosie”. Oto jak je przygotować, na wypadek, gdyby ktoś chciał na nowo odkryć
smak tamtych lat i tamtych chwil. Albo jak cudownie lekki i puszysty pudding
muślinowy na parze: „Weź 60 g masła i startą skórkę z dwóch cytryn, wymieszaj
do uzyskania kremowej konsystencji, następnie dodaj 60 g cukru, ponownie
wymieszaj i stopniowo dodawaj 60 g mąki, 3 surowe żółtka, sok z jednej cytryny,
dobrze wymieszaj przez kolejne 10 minut, po czym dodaj 5 ubitych białek i gotuj
na parze przez 80 minut”.
Oczywiście, w Londynie nie zawsze panował wówczas taki dostatek, nawet na
Downing Street, jak ujawnia jedna z anegdot w powieści Churchilla „Cook”.
Pewnego razu, gdy Winston, leżąc w łóżku, gdzie wykonywał większość pracy,
zapytał ją, jak wygląda racja żywnościowa, Georgina weszła do pokoju z
jedzeniem rozłożonym na wózku. „Nieźle jak na jeden dzień” – skomentował
premier. „To, proszę pana” – Georgina się uśmiechnęła – „jest racja
tygodniowa”.
2.
Astronomowie twierdzą, że 10 mld lat temu Droga Mleczna obróciła się w wyniku
zderzenia z galaktyką karłowatą
Naukowcy z Uniwersytetu w Durham odkryli, że katastrofalne bezpośrednie
uderzenie kiełbasą Gaia spowodowało, że Droga Mleczna znalazła się w obecnym
położeniu
https://www.theguardian.com/science/2026/jul/21/milky-way-disc-flip-collision-dwarf-galaxy-astronomers
Astronomowie znaleźli dowody na to, że Droga Mleczna została przewrócona na bok
w wyniku bezpośredniego uderzenia ze strony innej galaktyki, na długo przed
powstaniem Układu Słonecznego.
Do katastrofalnego zderzenia doszło około 10 miliardów lat temu, kiedy Droga
Mleczna zderzyła się czołowo z nadlatującą galaktyką karłowatą, znaną – z
czysto astronomicznych powodów – jako Kiełbasa Gai.
Droga Mleczna rozerwała intruza na strzępy i pochłonęła jego gwiazdy, jednak
chaos, jaki wywołało to wydarzenie, najprawdopodobniej obrócił cały dysk Drogi
Mlecznej o ponad 90 stopni do pozycji, którą widzimy dzisiaj – twierdzą
naukowcy.
Astronomowie z Uniwersytetu w Durham wykorzystali symulacje superkomputerowe,
aby wykazać, że galaktyki podobne do Drogi Mlecznej, które zderzyły się czołowo
z Kiełbasą Gaia, prawdopodobnie doświadczyły „odwrócenia dysku”, które
radykalnie, choć powoli, zmieniło orientację galaktyki. „Prawdopodobnie zajmie
to co najmniej kilkaset milionów lat” – powiedział Kirill Batrakov, główny
badacz projektu.
Naukowcy dokonali tego odkrycia, badając zadziwiająco powolną rotację gwiazd w
halo Drogi Mlecznej. Halo to rzadki, mniej więcej kulisty obłok gwiazd
otaczający galaktykę. Większość gwiazd halo pierwotnie powstała w mniejszych
galaktykach, które za bardzo zbliżyły się do Drogi Mlecznej i z czasem
połączyły się.
Poprzednie obserwacje z misji Gaia Europejskiej Agencji Kosmicznej pokazują, że
gwiazdy w dysku Drogi Mlecznej krążą wokół serca galaktyki z prędkością około
220 km/s. Jednak gwiazdy w halo gwiezdnym, które obracają się znacznie wolniej,
okrążając centrum Galaktyki z prędkością około 25 km/s, od dawna owiane są
tajemnicą.
Poszukując wyjaśnienia tej rozbieżności, zespół z Durham sięgnął po symulacje
komputerowe ewoluujących galaktyk podobnych do Drogi Mlecznej. Symulacje
wykazały, że galaktyki, zderzając się czołowo z pobliskimi galaktykami o
rozmiarach Kiełbasy Gai, w efekcie czego dochodziło do odwrócenia dysku, miały
w swoich halo powoli poruszające się gwiazdy.
Szczegóły zostaną zaprezentowane w tym tygodniu na Narodowym Spotkaniu
Astronomicznym Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego w Birmingham.
O starożytnej kolizji po raz pierwszy dowiedziano się w 2018 r., kiedy
międzynarodowy zespół astronomów wykorzystał dalsze obserwacje z misji Gaia do
sporządzenia mapy przejścia gwiazd przez Drogę Mleczną.
Niektóre z nich znajdowały się na radykalnych, kiełbaskowatych orbitach, które
naukowcy powiązali z rozpadem galaktyki karłowatej, która wdarła się prosto w
serce Drogi Mlecznej. Ekstremalne orbity tych gwiazd są niezbitym dowodem na
kolosalne zderzenie i doprowadziły do nadania galaktyce karłowatej nazwy
„kiełbasa Gai”.
Obserwacje z satelity Gaia Europejskiej Agencji Kosmicznej pomogły w
mapowaniu Drogi Mlecznej i sąsiednich galaktyk. Zdjęcie: Europejska Agencja
Kosmiczna/AFP/Getty Images
Astronomowie uznają obecnie zderzenie za ostatnie duże połączenie galaktyk i
decydujące wydarzenie w historii Drogi Mlecznej. Doprowadziło ono do
fundamentalnej zmiany kształtu galaktyki, tworząc zgrubienie w centrum i
dominujące w halo gwiezdnym.
Choć klasyfikowana jako galaktyka karłowata, Kiełbasa Gai zawierała gwiazdy,
gaz i ciemną materię o masie ponad 10 miliardów mas Słońca. Do kolejnego
wielkiego przełomu może dojść dopiero za kilka miliardów lat, kiedy pobliska
galaktyka karłowata, Wielki Obłok Magellana, połączy się z Drogą Mleczną.
Kolejna fuzja z dużo mniejszą galaktyką karłowatą Strzelca jest już w toku.
Oczekuje się, że będzie miała znacznie mniej dramatyczny wpływ na nasze
kosmiczne sąsiedztwo. „Nie jest tak masywna jak Kiełbasa Gai, więc nie wpłynie
tak mocno na Drogę Mleczną, a sama Droga Mleczna jest teraz znacznie
masywniejsza niż wtedy” – powiedział Batrakov.
3.
https://wyborcza.pl/7,75517,32898219,ojciec-polanskiego-czy-po-czyms-takim-mozna-byc-jeszcze-normalnym.html#s=S.TD-K.C-B.1-L.2.duzy
Roman Polański cudem uniknął deportacji. Gdy Niemcy przeprowadzali ostatnią
selekcję, zapytał, czy może pójść po chleb. Usłyszał: "Nie biec!
Iść!".
Pięcioletni chłopiec stoi w szerokim rozkroku. Na szczupłym torsie ma
przewieszony badyl imitujący karabin, a na głowie nieco za dużą żołnierską
czapkę. Zdjęcie wykonano prawdopodobnie w Krakowie, dokąd rodzina przeniosła
się z Paryża.
Chłopiec przeżyje piekło wojny. Na zawsze zapamięta zatęchły zapach piwnicy
warszawskiej kamienicy, smak cukru zmieszanego z piaskiem oraz strach, który
towarzyszył mu, gdy jego matkę wywieziono do Auschwitz.
Jego życie potoczy się niczym scenariusz hollywoodzkiego filmu. Sam zostanie
wybitnym reżyserem z Oscarem na koncie. Burzliwe losy przez dekady będą
elektryzować opinię publiczną. W dramatycznych okolicznościach straci ciężarną
żonę zamordowaną przez członków sekty Mansona. Kobiety oskarżą go o przemoc
seksualną, a amerykański wymiar sprawiedliwości będzie ścigał go w związku ze
sprawą dotyczącą seksu z 13-latką.
Roman Polański miał sześć lat, gdy wybuchła wojna. Dwanaście - gdy się
skończyła.
Holokaust odcisnął wyraźne piętno na jego twórczości, choć sam reżyser – jak
powiedział w rozmowie z Markiem Beylinem i Adamem Michnikiem – uważał za
„nieprawdopodobny" pomysł, że „tamte doświadczenia odzwierciedlają
się" w jego filmach. A przecież jego trylogia horrorów, zwana również
„trylogią apartamentową" – obejmująca "Wstręt" (1965),
"Dziecko Rosemary" (1968) i "Lokatora" (1976) - była często
interpretowana jako alegoria postholokaustowych lęków. Wszechogarniający
niepokój doprowadzał bohaterów zamkniętych w klaustrofobicznych przestrzeniach
do szaleństwa.
Do wojennych doświadczeń reżyser wprost odniósł się w "Pianiście"
(2002), za którego otrzymał Oscara. W tym filmie Adrien Brody wcielił się w
postać Władysława Szpilmana – wybitnego pianisty, polskiego Żyda usiłującego
przetrwać niemiecką okupację. W filmie można odnaleźć wiele wątków
zaczerpniętych z biografii samego Polańskiego. Przez lata reżyser nie mówił
jednak otwarcie o własnych doświadczeniach. Krótki opis wojennych przeżyć
zawarł jedynie w autobiografii wydanej w 1984 roku.
Polański zmierzył się ze wspomnieniami w latach 90. na prośbę Stevena
Spielberga i jego Shoah Foundation, archiwum świadectw ocalałych z Holocaustu,
a później w 2005 roku, gdy Francuski Instytut Audiowizualny we współpracy z
Fundacją Pamięci o Zagładzie zaczął utrwalać wspomnienia ostatnich ocalałych.
Wśród setek nagranych relacji znalazł się również wywiad z reżyserem. Na
podstawie wielogodzinnej rozmowy powstała książka "Nie biec! Iść!".
Jej pierwszą część stanowią wspomnienia Polańskiego z dzieciństwa spędzonego w
krakowskim getcie. Druga zawiera listy jego ojca – ocalałego z obozu w
Mauthausen – pisane do syna po wojnie.
Spisane wspomnienia zachowują rytm mówionej opowieści. Autor meandruje między
obrazami głęboko zapisanymi w pamięci, popada w dygresje, gubi wątki, by po
chwili do nich powrócić – jak gdyby przywoływane historie uruchamiały kolejne,
przez lata wyparte wspomnienia. Ta chwilami chaotyczna i mglista narracja
doskonale oddaje poczucie zagubienia, które – jak można przypuszczać –
towarzyszyło kilkuletniemu chłopcu błąkającemu się po ulicach getta.
Opowieści Romana Polańskiego i jego ojca wzajemnie się uzupełniają, choć
miejscami także ze sobą kolidują.
"Nie biec! Iść!"
Roman Polański urodził się jako Raymond Liebling w Paryżu. Jego ojciec Marian
(Mojżesz) Liebling (później zmienił nazwisko na Ryszard Polański) wyjechał z
Polski nad Sekwanę pod koniec lat 20., marząc o karierze malarza. Tam poznał
swoją przyszłą żonę – Bellę z domu Katz, po ojcu Żydówkę, po matce Rosjankę.
Zamieszkali w zaniedbanej kamienicy przy rue Saint-Hubert 5, ale ponieważ nie
wiodło im się najlepiej, w 1936 roku zdecydowali się wrócić do Krakowa,
rodzinnego miasta Mariana.
Tuż przed wybuchem wojny przeprowadzili się do Warszawy, wydawało im się, że
będzie to najbezpieczniejsze miejsce. Szybko okazało się, jak bardzo się
mylili. Rodzina ukrywała się w piwnicy warszawskiej kamienicy. Brakowało
jedzenia; matka przynosiła cukier zmieszany z piaskiem znaleziony w opuszczonej
fabryce.
Wrócili do Krakowa. Trafili do niewielkiego mieszkania, które musieli dzielić z
inną rodziną. Roman rozpłakał się, gdy zobaczył, że tuż obok wyrasta mur
oddzielający ich od reszty miasta. W trakcie kolejnych akcji wysiedleńczych
rodzice ukrywali chłopca poza gettem – u rodziny Wilków. Przyjął nawet ich
nazwisko.
Pewnego dnia Roman widział kolumnę kobiet pilnowanych przez esesmanów. Na końcu
pochodu na czworakach wlokła się starsza kobieta. Próbowała się podnieść,
mamrocząc coś w jidysz. Młody esesman strzelił jej w plecy. Krew trysnęła na
bruk. Widok ten głęboko wrył się w pamięć chłopca. Od tamtej pory zmagał się z
nocnym moczeniem, które wywoływało w nim wielkie poczucie wstydu.
Matka pracowała jako sprzątaczka na Wawelu, gdzie rezydował generalny
gubernator Hans Frank. Chłopiec był świadkiem jej aresztowania. Została
zamordowana w komorze gazowej Auschwitz. Była w zaawansowanej ciąży.
Getto zlikwidowano w marcu 1943 roku. Roman wraz ze swoim przyjacielem Stefciem
– sierotą, podczas wojny zaopiekowała się nim rodzina Polańskich – znaleźli się
na placu, gdzie Niemcy dokonywali ostatecznej selekcji. Roman zagadnął
"młodego polskiego strażnika", jak pisał w autobiografii. Spytał, czy
mogą pójść po chleb, bo są głodni. Mężczyzna pozwolił przejść. Gdy ruszyli,
krzyknął: "Nie biec! Iść!".
Polański do dziś odczuwa wdzięczność wobec tego człowieka. Jest przekonany, że
dzięki niemu przeżył wojnę. Wilkowie zgodnie z obietnicą daną jego ojcu
znaleźli ludzi gotowych zaopiekować się chłopcem. Rodzina Putków najpierw
ukrywała go w Krakowie, a następnie wysłała do oddalonej o mniej więcej 35
kilometrów wsi Wysoka, gdzie doczekał końca wojny.
O tym się nie rozmawiało
W dniu likwidacji getta Roman widział ojca w kolumnie Żydów maszerujących pod
eskortą niemieckich żołnierzy. Ojciec ostrzegł go krótkim: „Zjeżdżaj!".
Spotkali się ponownie dopiero po wojnie.
Przez lata nie rozmawiali o tym, co przeżyli. Było to zjawisko powszechne –
wielu ocalałych z Holokaustu unikało rozmów o swoich doświadczeniach. Polański
twierdzi jednak, że milczenie nie wynikało z psychologicznej blokady ani nie
stanowiło mechanizmu obronnego. Po prostu „się o tym nie rozmawiało".
Woleli skupiać się na życiu i przyszłości.
Ojciec reżysera na prośbę syna spisał swoje wspomnienia dopiero 30 lat po
wojnie. List napisany w październiku 1973 roku Roman przeczytał dwa lata
później, gdyż – jak przyznaje z nieukrywanym wstydem – odłożył go do szuflady i
zapomniał o jego istnieniu.
Opowieść Ryszarda Polańskiego jest materiałem wyjątkowo poruszającym. W
niezwykle szczegółowy sposób opisuje terror, którego sam doświadczył i którego
był świadkiem. To gęsta, pełna wstrząsających historii narracja, z której autor
wydestylował najważniejsze obrazy pamięci. Lektura jest przez to wymagająca.
Niektórych rzeczy po prostu nie sposób wyrzucić z głowy.
Ryszard Polański wspomina transport do Mauthausen wagonem bydlęcym,
„przeładowanym ludzkim ścierwem i smrodem". Sto dwadzieścia pięć
stłoczonych osób nie mogło złapać tchu. Na środku wagonu stał metalowy kubeł
pełniący funkcję toalety. Podczas postoju na jednej ze stacji półżywi z
pragnienia ludzie błagali o wodę. Jeden z esesmanów dostrzegł żuraw. Kazał
kilku więźniom opróżnić kubeł i napełnić go wodą.
„Ach, co to był za boski napój. Po chwili wody nie było i kubeł służył dalszemu
celowi jak poprzednio" – pisał Ryszard Polański.
Opowiada, jak wielokrotnie cudem unikał śmierci. I w końcu zadaje retoryczne
pytanie: „Powiedz sam, czy po czymś takim można być jeszcze normalnym
człowiekiem w życiu. Czy podobne przeżycia nie pozostawiają niezatartej skazy
na psychice człowieka?".
Bolesne pragnienie
Roman Polański przyznaje, że to nie głód, strach czy trudne warunki materialne
były dla niego podczas okupacji najdotkliwsze. Najbardziej cierpiał z powodu
braku rodziców, „bolesnego pragnienia, by ich odnaleźć i samotnej egzystencji w
obcym, zimnym świecie". To opowieść o rozdzielonych rodzinach i stracie, w
której mogą przejrzeć się tysiące ocalałych.
Choć książka poświęcona jest Zagładzie, jej wymowa pozostaje znacznie bardziej
uniwersalna. To również historia wszystkich tych, którzy cierpią z powodu
utraty rodziców i domu w Ukrainie, Strefie Gazy czy innych regionach świata
naznaczonych wojną.
W tym kontekście szczególnie trafnie wybrzmiewa cytat z Szekspira przywołany
przez Polańskiego we wstępie: „Kto piekła pilnuje, gdy wszystkie diabły
tutaj?".
Roman Polański, "Nie biec! Iść!". Ryszard Polański, "Listy do
syna", wyd. słowo/obraz terytoria.
========
Takiego świata znowu chcą Brauny i Mentzeny, takiej codzienności chcą dziś
dla Ukraińców i wszystkich uchodźców i imigrantów.
A ty i twój rząd im na to pozwalają…
4.
https://wyborcza.pl/7,75968,32924773,jak-zmobilizowac-ludzi-by-bronili-demokracji-w-wyborach.html#s=S.TD-K.C-B.10-L.1.duzy
Według audytu Krajowej Administracji Skarbowej w latach 2020-23 z publicznych
pieniędzy wyprowadzono bezprawnie 120 miliardów złotych. Wychodzi na to, że
demokratyczna Rzeczpospolita jest bezradna wobec Rzeczpospolitej złodziejskiej.
A to nie przysparza demokracji obrońców.
Nasze jest jutro – głoszą skrajne ugrupowania, zwłaszcza Konfederacja oraz
prezydent Karol Nawrocki. Ostatnio mniej takich głosów dobiega z PiS, bo partia
ta jest w kryzysie i zajmuje się głównie sama sobą. Co do „jutra", rzecz
jasna, nie wiadomo, ale w naszym „dziś" skrajne formacje dominują. Choć
nie rządzą, tworzą klimat obecnego czasu.
Z wielu rozmów, jakie prowadzę z osobami z różnych pokoleń, wyłania się
większościowa konkluzja: czekamy na katastrofę, w lęku i bez nadziei. Jasne,
moi rozmówcy i rozmówczynie stanowią mały ułamek społeczeństwa. Ale pochodzą z
kręgów aktywistycznych, akademickich czy artystycznych, które nie traciły
nadziei za władzy PiS i angażowały się przeciw niej. Dziś ta ich/nasza wspólna
nadzieja umiera na moich oczach.
Nie tylko dlatego, że od dłuższego czasu wszelkie sondaże pozbawiają obecną
koalicję większości parlamentarnej po przyszłorocznych wyborach. Owe czarne
nastroje biorą się w większym stopniu z konstatacji systemowej bezradności
państwa wobec głównych zagrożeń demokracji. A są to, po pierwsze, rozkwit
nacjonalizmu i ksenofobii, skierowanej głównie przeciw ukraińskiej diasporze w
Polsce. I, po drugie, faktyczny brak rozliczeń przestępstw popełnionych przez
polityków PiS oraz, co się z tym wiąże, utrzymująca się władza namiestników i
namiestniczek poprzedniej władzy w sądownictwie.
Wszystko to razem tworzy obraz państwa słabego i wyzbytego sprawczości.
Takiego, które zajmuje się przede wszystkim tym, jak trwać do wyborów, a nie -
jak umacniać demokrację i przekonywać wyborców, że warto o nią zawalczyć.
Sformułowanie premiera Donalda Tuska o „demokracji walczącej" okazało się
wewnętrznie sprzecznym frazesem. Przeważa wrażenie, że nasza demokracja
przestała walczyć o siebie samą. W większym stopniu buduje skrajnym formacjom
dogodny szlak do władzy.
Rozliczenia i praworządność
To już wiemy: nie będzie najważniejszych rozliczeń z nieprawościami PiS.
Niedawno przeprosił za to sam Tusk, mówiąc, że nie docenił skali trudności tego
przedsięwzięcia. Czyli pozostaną bezkarni ci premierzy, ministrowie,
wiceministrowie, którzy łamali prawo i wyciągali publiczne pieniądze do
partyjnych i prywatnych kieszeni. Według audytu Krajowej Administracji
Skarbowej w latach 2020-23 z publicznych pieniędzy wyprowadzono bezprawnie 120
miliardów złotych. Wychodzi na to, że demokratyczna Rzeczpospolita jest
bezradna wobec Rzeczpospolitej złodziejskiej. A to nie przysparza demokracji
obrońców.
Ta bezradność rozciąga się też na sądownictwo, w którym wiele władzy zachował
PiS. Obserwujemy teraz koszmarny spektakl, w którym pan Bogdan Święczkowski nie
dopuszcza legalnie wybranych sędziów do Trybunału Konstytucyjnego.
Święczkowski, wspierany przez prezydenta Nawrockiego, jawnie przekształcił to
ciało w swój prywatno-partyjny folwark. I pozostaje bezkarny, przynajmniej na
razie.
Ale właśnie w tej sprawie demokratyczne państwo ma szansę, by okazać sprawczość
i siłę. Przywrócić prawo w TK i na nowo, po latach, osadzić Trybunał w ustroju
demokratycznym. To powinna być teraz najważniejsza misja władzy. Jeśli i ona
się nie powiedzie, tylko ubędzie nadziei.
Równie groźna, pewno nawet groźniejsza, dla demokracji jest obecna wzmożona
ksenofobia. Antyukraińskie działania Konfederacji, PiS-u, Nawrockiego nasilają
ksenofobiczne nastroje w społeczeństwie. Rząd długo nie chciał tego uznać za
kluczowe niebezpieczeństwo dla ustroju demokratycznego, ba, nawet podpiął się
pod tę haniebną falę. Toteż dziś państwo jest w dużej mierze bezradne wobec tej
nawały. A przecież od początku było wiadomo: nagonka na sąsiadów, by
przekształcić ich we wrogich „obcych", służy jedynie brunatnym autokratom.
Bo demokracja, jeśli ma istnieć, nie może opierać się na takich nienawiściach i
dyskryminacjach. Nie wynika też z nich żadna przyzwoita przyszłość.
Najpewniej spora część Ukrainek i Ukraińców tu już zostanie, niezależnie od
wyniku wojny z Putinem. Na szczęście dla naszej gospodarki i demografii, a
także dla kultury. Ta diaspora wrasta w Polskę, tu pracuje, kształci dzieci. W
tej sytuacji są dwie drogi do przyszłości.
Można postawić na wrogość i dyskryminację. Tyle że wtedy czekają nas za czas
jakiś stałe wewnętrzne konflikty. W jakiejś mierze przerabialiśmy to w
międzywojniu. A można, co pożądane, współpracować z ukraińską diasporą i dążyć
do jej równoprawności z Polkami i Polakami. Czyli tworzyć lojalność tej
diaspory wobec Polski. Jest oczywiste, że demokratyczne państwo ma obowiązek
wyboru drugiej drogi. Nie tylko z uwagi na prawa człowieka, także po to, by
chronić samo siebie. Taki wybór byłby rzetelnym przejawem „demokracji
walczącej".
Nie jest jeszcze za późno na odzyskiwanie przez demokrację sprawczości. Ale bez
takich wysiłków, jak się obawiam, ciężko będzie zmobilizować ludzi, by bronili
demokracji w wyborach. Jak jej bowiem bronić, skoro ona sama tego zaniechuje?
5.
Maduro z Wenezueli stawił się w sądzie na przesłuchaniu przedprocesowym w
sprawie handlu narkotykami w USA
Prezydent Wenezueli i jego żona Cilia Flores są przetrzymywani w więzieniu w
Brooklynie i oboje nie przyznali się do winy
https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/22/nicolas-maduro-court-us-drug-trafficking-case
Nicolás Maduro ponownie w środę stawił się przed sądem w towarzystwie swoich
prawników. Oczekuje się, że nadal będzie sprzeciwiał się amerykańskim
działaniom militarnym, które pozbawiły prezydenta Wenezueli władzy i zmusiły go
do przeniesienia do Nowego Jorku, gdzie miał stanąć przed zarzutami handlu
narkotykami.
Maduro (63 lata) i jego żona Cilia Flores (69 lat) są przetrzymywani w
więzieniu na Brooklynie od czasu, gdy siły amerykańskie wyprowadziły ich z domu
w Caracas w trakcie szokującego nocnego nalotu i przetransportowały do Nowego
Jorku na początku stycznia.
Obaj nie przyznali się do winy. Grozi im dożywocie, jeśli ława przysięgłych
przyzna, że brali udział w spisku mającym na celu przemyt kokainy do USA.
Administracja Donalda Trumpa broniła nalotu, nazywając go „chirurgiczną
operacją organów ścigania” w sprawie karnej, która po raz pierwszy została
wszczęta sześć lat temu. Maduro nazwał siebie jeńcem wojennym, a swoje pojmanie
porwanie.
Amerykańscy prokuratorzy twierdzą, że Maduro prowadził spisek mający na celu
przemyt tysięcy ton kokainy do USA poprzez zmowę z wenezuelskimi organami
ścigania w celu wsparcia baronów narkotykowych.
„Nie jestem winny. Jestem porządnym człowiekiem, konstytucyjnym prezydentem
mojego kraju” – powiedział po hiszpańsku podczas rozprawy w styczniu.
Barry Pollack, prawnik Maduro, powiedział, że spodziewa się zakwestionować
legalność „porwania wojskowego” Maduro.
Prawnicy twierdzą, że przed rozpoczęciem rozprawy sąd musi rozpatrzyć złożone
kwestie obrony prawnej.
Maduro i Flores nie złożyli wniosku o zwolnienie za kaucją. Sędzia Alvin K.
Hellerstein nie wyznaczył jeszcze daty rozprawy.
6.
Człowiek, który zaatakował Salmana Rushdiego stanie przed amerykańskim sądem za
terroryzm
Hadi Matar, odsiadujący już 25-letni wyrok za usiłowanie zabójstwa, zaprzecza
zarzutom federalnym, które mogą skutkować karą dożywotniego pozbawienia
wolności
https://www.theguardian.com/books/2026/jul/22/salman-rushdie-attacker-faces-us-terrorism-trial
Mężczyzna, który w 2022 roku dźgnął Salmana Rushdiego w oko na scenie, stanął
przed sądem po raz drugi – tym razem oskarżony o terroryzm. W zeszłym roku
uznano go winnym usiłowania zabójstwa i skazano na 25 lat więzienia.
Federalny proces Hadiego Matara rozpoczyna się w środę w Buffalo w stanie Nowy
Jork, około 70 mil od miejsca, w którym Rushdie miał wygłosić przemówienie o
pisarzach na wygnaniu politycznym w sierpniu 2022 r., kiedy to został dźgnięty
nożem ponad tuzin razy.
28-letni Matar został skazany w maju ubiegłego roku za usiłowanie zabójstwa i
napaść na szczeblu stanowym. Zaprzecza zarzutom, które obejmują udzielanie
materialnego wsparcia terrorystom i popełnienie aktu terroryzmu
międzynarodowego. W przypadku skazania za wszystkie zarzuty grozi mu kara
dożywotniego pozbawienia wolności.
Rushdie, lat 79, przeżył atak, ale stracił wzrok w jednym oku i doznał trwałego
uszkodzenia nerwów. Oczekuje się, że autor, laureat Nagrody Bookera, ponownie
zezna, po tym jak zeznawał już w procesie stanowym Matara. Proces ma potrwać
około dwóch tygodni.
Kluczowym elementem sprawy jest to, czy Matar działał zgodnie z fatwą byłego
ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego z 1989 roku, wydaną przeciwko Rushdiemu, w
której domagano się jego śmierci z powodu jego powieści „Szatańskie wersety”,
którą niektórzy muzułmanie uznali za bluźnierczą. Prokuratorzy argumentowali
również, że Matar działał w służbie Hezbollahu, wspieranej przez Iran milicji w
Libanie.
Krewni twierdzą, że Matar, urodzony w Kalifornii posiadacz podwójnego
obywatelstwa amerykańsko-libańskiego, wycofał się po wizycie u ojca w Libanie w
2018 roku.
Śledczy twierdzą, że urządzenia elektroniczne Matara i jego osobisty dziennik
wskazują na szczegółowe badania nad możliwym sposobem przeprowadzenia ataku.
Dodają również, że znajdowała się w nim notatka rozważająca argumenty za
szybkim działaniem, biorąc pod uwagę wiek Rushdiego – że może on umrzeć „w
każdej chwili”, „więc TERAZ albo NIGDY!!!”. W sypialni Matara w New Jersey
znaleziono podobno zdjęcia Chomeiniego i jego następcy, Alego Chameneiego.
Prokuratorzy twierdzą również, że Matar w miesiącach poprzedzających atak
produkował i rozpowszechniał filmy propagandowe, w tym przemówienie z 2006 roku
wygłoszone przez ówczesnego przywódcę Hezbollahu, Hassana Nasrallaha,
potępiające karykaturalne przedstawienia proroka. Z akt sądowych wynika
również, że Matar korespondował z irańskim kontaktem w miesiącach
poprzedzających atak nożem, który twierdził, że wie, „gdzie znaleźć Rushdiego”.
Matar zapytał go również, czy fatwa nadal obowiązuje.
Rushdie urodził się w Indiach i przeprowadził się do Wielkiej Brytanii w wieku
14 lat. W 1981 roku zdobył Nagrodę Bookera za „Dzieci północy”, zanim
„Szatańskie wersety” sprawiły, że stał się celem gróźb. Iran zaprzeczył swojemu
udziałowi w ataku z 2022 roku, choć sama fatwa nigdy nie została formalnie
odwołana. W 2024 roku Rushdie opublikował „Knife: Medytacje po próbie morderstwa”,
wspomnienie o ataku.
7.
https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,32924446,patrole-obywatelskie-planuja-zaklocic-konferencje-muzulmanskiej.html
========
Ci też powinni byli odpowiedzieć za terroryzm, ale im wszystko wolno, więc
będą dalej bez przeszkód siać przemoc i nienawiść. Na ogół w imieniu kleru
katolickiego, któremu wierni innych obrządków mogliby przecież odebrać część
królewskich dochodów…
8.
Trump rozważa totalną wojnę, ale CIA powstrzymuje się: „Reżim przetrwa”.
https://www.repubblica.it/esteri/2026/07/22/news/iran_stati_uniti_guerra_trump_siti_nucleari-425485118/?ref=RHLF-BG-P10-S1-T1-primopiano
Wkrótce zbombarduje najbardziej tajny i ufortyfikowany ośrodek nuklearny Iranu,
Górę Kilofów, gdzie reżim rzekomo ukrył ocalałe wirówki. Nie jest
zainteresowany wznowieniem dialogu dyplomatycznego. Byłby jednak skłonny
rozmawiać z Hezbollahem, gdyby było to przydatne, a być może ta otwartość
mogłaby również objąć ajatollahów, gdyby byli skłonni do podjęcia „znaczących”
dyskusji.
Donald Trump pokazał swoją najbardziej agresywną stronę, przemawiając z
Gabinetu Owalnego, gdzie przyjął prezydenta Libanu Josepha Aouna , dążąc do
sfinalizowania porozumienia z Izraelem w sprawie wycofania wojsk z Bejrutu i
rozbrojenia szyickich milicji sprzymierzonych z Teheranem. Prezydent stoi przed
wyborem między wznowieniem negocjacji a totalną wojną, tym razem mającą na celu
obalenie Republiki Islamskiej. Wydaje się, że skłania się ku tej drugiej opcji,
pomimo ostrzeżeń amerykańskiego wywiadu, że bombardowania nie osłabią
determinacji reżimu, ale nie zdecydował się jeszcze na interwencję lądową.
Wczorajszy dzień rozpoczął się od potwierdzenia przez Huti rozpoczęcia blokady
Cieśniny Bab al-Mandab, co zmusiło sześć statków do zmiany kursu. Oznaczałoby
to paraliż Kanału Sueskiego, przez który przepływa prawie 10% światowego
transportu ropy naftowej i gazu, co szczególnie uderzyłoby w Arabię Saudyjską.
Trump był ostrożny w tej kwestii: „To się jeszcze nie stało. Jeśli tak się
stanie, poradzimy sobie z tym”.
Jego ton zmienił się, gdy zwrócił się do Teheranu: „Iran jeszcze nic nie
zauważył; jak dotąd jesteśmy delikatni. Wkrótce i z impetem uderzymy w Górę
Kilofów”, gdzie według izraelskiego wywiadu reżim ukrył wirówki do wzbogacania
uranu. „Są bezużyteczne – skomentował prezydent – bez wzbogaconego materiału i
pilnujemy tego. Ale jeszcze nie skończyliśmy i nie zamierzamy się stamtąd
wycofywać. Może próbują odbudować ośrodek. Uderzymy tam z impetem”.
Według szefa Białego Domu, Irańczycy „desperacko pragną się z nami spotkać, ale
dopóki nie będą gotowi na to w znaczący sposób, nie jesteśmy zainteresowani ich
spotkaniem”. Wydaje się to zamknięciem negocjacji, ale nie ostatecznym, biorąc
pod uwagę, że jest on również gotowy „rozmawiać z Hezbollahem. Rozmawiam ze
wszystkimi”. Warunkiem jest jednak, aby ajatollahowie zamierzali osiągnąć
rzeczywiste porozumienie. Wznowienie bombardowań, które trwają od 10 dni, może
mieć na celu ich złagodzenie, choć według „Washington Post” CIA doszła do
wniosku, że nie wystarczy to do zmiany stanowiska Teheranu, który jest w stanie
wytrzymać blokadę Ormuz przez trzy lub cztery miesiące. W związku z tym Trump
ryzykuje, że wpadnie w tarapaty w obliczu zbliżających się wyborów
parlamentarnych. Wczoraj powiedział, że nie obchodzi go to: „Nie pozwolę, by
motywacje polityczne miały na mnie wpływ”. To może i prawda, ale tymczasem jego
popularność spada w sondażach, ceny ropy rosną, inflacja znów jest groźna, a
Pentagon potrzebuje pieniędzy, ponieważ pomimo rocznego budżetu w wysokości 1,5
biliona dolarów, domaga się od Kongresu natychmiastowego przekazania 87
miliardów dolarów na kontynuację wojny. Irańczycy przyznali się do otrzymywania
wiadomości z USA za pośrednictwem Kataru i spotkali się z mediatorami w
Pakistanie, którzy proponują 10-dniowy rozejm, aby wznowić porozumienie. To
jeszcze daleka droga, przynajmniej na razie.
9.
Mychajło Drapatyj: Ukraińcy mają nadzieję, że nowy dowódca położy kres
„sowieckiej kulturze” w armii
Drapatyj od dawna krytykuje kulturę dowodzenia w wojsku, ale eksperci
ostrzegają, że zmiany mogą potrwać trochę czasu
https://www.theguardian.com/world/2026/jul/22/mykhailo-drapatyi-ukrainians-hope-new-commander-will-end-armys-soviet-culture
Z mgły nagle wyłonił się samotny ukraiński pojazd pancerny. BMP-2 przyspieszył
w kierunku barykady z opon i gruzu, przebijając się przez nią w ciągu kilku
sekund, gdy protestujący się rozpierzchli.
Za sterami, na chaotycznych ulicach Mariupola, 9 maja 2014 roku, siedział mało
znany oficer Mychajło Drapatyj. Nagranie to stało się jednym z najważniejszych
obrazów pierwszej rosyjskiej próby zajęcia wschodniej Ukrainy i uczyniło Drapatyja
jednym z ukraińskich bohaterów wojskowych.
Dwanaście lat później objął najwyższe stanowisko.
We wtorek wieczorem prezydent Wołodymyr Zełenski mianował 43-letniego
generała-majora naczelnym dowódcą ukraińskich sił zbrojnych, stawiając go na
czele armii, podczas gdy Kijów próbuje zmienić dynamikę wojny.
Nominacja ta była jedną z niewielu decyzji podjętych na Ukrainie w czasie
wojny, która spotkała się z niemal powszechnym poparciem. Odzwierciedlała ona
wysoką pozycję Drapatego w kręgach politycznych, wojskowych i społeczeństwie
obywatelskim kraju i pomogła uspokoić nastroje polityczne po dniach zamieszek w
Kijowie.
Kilka dni wcześniej tysiące demonstrantów wyszło na ulice po dymisji
popularnego ministra obrony Mychajły Fedorowa , który starł się z ówczesnym
głównodowodzącym, generałem Ołeksandrem Syrskim, w sprawie sposobu prowadzenia
wojny.
Nominacja Drapatego zostanie zapewne przyjęta z zadowoleniem przez wielu
protestujących, szczególnie po tym, jak Drapatyi publicznie poparł Fedorowa w
jego sporze z Syrskim.
„Społeczeństwo oczekiwało zmian” – powiedział Mykoła Bielieskow, pracownik
naukowy ukraińskiego Narodowego Instytutu Studiów Strategicznych. „Nie chodzi
tylko o zmianę sposobu prowadzenia wojny czy zarządzania polem bitwy.
Musieliśmy również przywrócić zaufanie w kraju po protestach i skupić się na
zarządzaniu wojną”.
Drapatyi należy do młodego pokolenia ukraińskich dowódców, ukształtowanego
przez ponad dekadę walk i zbudował swoją reputację na linii frontu.
Zwolennicy twierdzą, że szybko zajął się wojną dronów, oddając władzę młodszym
oficerom i oczekując, że będą sami odpowiadać za swoje decyzje.
Co być może ważniejsze dla wielu Ukraińców, reprezentuje on zerwanie z sowiecką
kulturą dowodzenia, kojarzoną z żołnierzami Syrskiego, którego krytycy
oskarżali o poleganie na kosztownych frontalnych atakach i zbyt swobodne
wydawanie życia żołnierzom.
„[Drapatyj] jest krytykiem sowieckiego stylu myślenia i mikromanagementu,
dostrzega też problemy związane z kłamstwami w wojsku” – powiedział Rob Lee,
starszy pracownik naukowy w Instytucie Badań Polityki Zagranicznej.
Bielieskow opisał Drapatyja jako człowieka „humanitarnego i otwartego na
dialog” – cechy, które jego zdaniem są rzadkością wśród najwyższych rangą
dowódców wojskowych Ukrainy.
Stwierdził, że Drapatyj cieszył się szacunkiem zarówno wśród zawodowych
oficerów, jak i tych, którzy wstąpili do wojska po 2022 r., ponieważ awansował
dzięki zasługom i rozumiał realia pola walki.
Kariera wojskowa Drapatyja rozpoczęła się w 2004 r. po ukończeniu Charkowskiego
Instytutu Wojsk Pancernych i wstąpieniu do 72. Brygady Zmechanizowanej.
Po pełnej inwazji Rosji, Drapatyj pomógł powstrzymać rosyjski marsz w kierunku
Krzywego Rogu i odegrał kluczową rolę w wyzwoleniu Chersonia. Gdy Moskwa
odzyskała inicjatywę, był wielokrotnie wysyłany do najtrudniejszych odcinków
Ukrainy, stabilizując front wokół Pokrowska, zanim ostatecznie został mianowany
dowódcą połączonych sił.
Drapatyi wypowiadał się również niezwykle otwarcie na temat potrzeby reformy
wewnętrznej kultury armii. W zeszłym roku w poście w mediach społecznościowych
skrytykował to, co określił jako „atmosferę strachu, braku inicjatywy [i]
niewrażliwości na informacje zwrotne”, argumentując, że takie postawy podważają
skuteczność armii.
Po tym, jak rosyjski atak rakietowy na poligon spowodował śmierć
kilkudziesięciu żołnierzy będących pod jego dowództwem, Drapatyj publicznie
przyznał się do odpowiedzialności i zaproponował rezygnację, zamiast zrzucać
winę na podwładnych. Gest ten zyskał mu powszechne uznanie i wzmocnił jego
reputację jako jednego z najbardziej odpowiedzialnych dowódców na Ukrainie.
„Prezydent Zełenski dokonał najlepszego z możliwych wyborów” – powiedział
ukraiński analityk wojskowy i weteran, piszący pod pseudonimem Tatarigami.
„Wprowadzenie zmian zajmie trochę czasu. Wiem jednak, że wielu żołnierzy
odzyskało nadzieję na zmiany, a to jest bardzo ważne dla morale”.
Analitycy ostrzegają jednak, że oczekiwania mogą być większe niż pozwala na to
praca.
Oczekuje się, że Drapatyj usprawni zarządzanie polem bitwy i codzienne
funkcjonowanie armii. Jednak wiele najpilniejszych wyzwań wojny na Ukrainie
leży poza zasięgiem kompetencji jakiegokolwiek naczelnego dowódcy, powiedział
Bielieskow.
Długotrwałe napięcia między Ministerstwem Obrony a Sztabem Generalnym pozostały
nierozwiązane, a politycznie napięta kwestia reformy mobilizacyjnej nadal
ciążyła na wysiłku wojennym, powiedział Bielieskow. „Istnieje ryzyko, że za
sześć miesięcy zostanie obwiniony za problemy, nad którymi nie będzie w stanie
w pełni zapanować. Wiele z największych wyzwań stojących przed Ukrainą leży
poza jego mandatem”.
10.
Demencja jest sprawą par: jeśli jeden z partnerów zachoruje, ryzyko dla
współmałżonka wzrasta.
https://www.repubblica.it/salute/2026/07/22/news/la_demenza_e_un_affare_di_coppia_se_il_partner_si_ammala_il_rischio_per_il_coniuge_sale-425484605/?ref=RHLM-BG-P11-S1-T1-fdg3
Kiedy demencja dotyka współmałżonka, małżeństwo staje się biologicznym
czynnikiem ryzyka. W rzeczywistości, życie z partnerem, u którego rozwinęła się
demencja, taka jak choroba Alzheimera, drastycznie zwiększa prawdopodobieństwo
wystąpienia tego samego losu. Odkryto to w badaniu przeprowadzonym przez
Narodową Bazę Danych Badań Ubezpieczeń Zdrowotnych na Tajwanie, którego wyniki
opublikowano w czasopiśmie JAMA Network Open. Dane z badania pokazują, że żony,
których partnerzy zachorowali na demencję, mają o 74% wyższe ryzyko rozwoju tej
choroby w porównaniu z ich rówieśnikami, których partner pozostaje zdrowy. W
przypadku mężów opiekujących się żoną cierpiącą na zaburzenia funkcji
poznawczych, ryzyko to wynosi 69%.
Choroba „rodzinna”
Naukowcy przeanalizowali dużą kohortę ponad 955 000 osób pozostających w
związkach małżeńskich, obserwowanych w latach 1998–2022, wykazując, że
długotrwałe wspólne zamieszkiwanie i obciążenie opieką są kluczowymi czynnikami
determinującymi zdrowie mózgu – czynnikami, które do tej pory były w dużej
mierze niedoceniane. „Demencja zawsze była uważana za chorobę rodzinną:
obecność chorego członka rodziny wpływa na jakość życia wszystkich pozostałych
członków rodziny” – komentuje Matteo Pardini , neurolog z Uniwersytetu w Genui,
pracujący klinicznie w Policlinico San Martino. „Jednak to badanie analizuje
problem z innej perspektywy, nie tylko społecznej, ale także związanej ze
stylem życia i biologiczną, i pokazuje, że istnieje związek między rozwojem
pogorszenia funkcji poznawczych a występowaniem podobnej patologii u męża lub
żony” – dodaje.
Czynniki ryzyka „małżeńskiego”
Oznacza to, że demencja ma tendencję do stawania się wspólnym dramatem w domu.
Naukowcy stawiają hipotezę o zbieżności trzech głównych czynników stojących za
tą zgodnością małżeńską: „kojarzenia asortatywne”, czyli tendencji do
wybierania i zawierania małżeństw z partnerami o podobnych cechach (od
wykształcenia po status społeczno-ekonomiczny); dziesięciolecia przebywania w
tym samym środowisku; oraz stres opiekunów. Kiedy jeden z partnerów zachoruje,
uwaga poświęcana zdrowiu gwałtownie spada. „Przewlekły stres opiekunów
nieformalnych” – wyjaśnia Pardini – „często prowadzi do zaniedbywania opieki
nad chorymi członkami rodziny, wzmacniając w ten sposób efekt zmniejszonej
uwagi poświęcanej czynnikom ryzyka demencji, którym można zapobiec”.
Tarcze ochronne
Szczególnie nowatorskim aspektem badania są również różnice stwierdzone w
zależności od kontekstu społeczno-ekonomicznego i rodzinnego. Bezwzględne
ryzyko nadmierne było istotnie wyższe wśród rodzin o niskich dochodach i par z
mniejszą liczbą dzieci. Z drugiej strony, wyższe dochody i liczniejsza sieć
rodzinna, z trojgiem lub większą liczbą dzieci, działają jak prawdziwa tarcza
ochronna, łagodząc wpływ choroby na zdrowego współmałżonka. Dzieje się tak
prawdopodobnie dlatego, że zasoby ekonomiczne umożliwiają dostęp do płatnych
usług opieki profesjonalnej lub okresów wytchnienia, a obecność większej liczby
dzieci rozkłada emocjonalny i praktyczny ciężar opieki, zapobiegając jego
całkowitemu przerzuceniu na barki partnera. Z kolei bezdzietne żony wykazywały większą
podatność na ryzyko, z 68% wzrostem ryzyka w porównaniu z 55% w przypadku mężów
w tej samej sytuacji. Pokazuje to, jak kobiety mają tendencję do brania na
siebie wyłącznie i całkowicie ciężaru opieki, gdy brakuje pomocniczej sieci
synowskiej. W tych izolowanych kontekstach „członkom rodziny brakuje uwagi na
profilaktykę i aktywną opiekę” – dodaje Pardini.
Strategie zapobiegania
Wnioski badaczy podważają obecny model leczenia chorób przewlekłych: demencji
nie można już postrzegać i leczyć jako choroby pojedynczego pacjenta.
Implikacje dla codziennej praktyki medycznej są natychmiastowe. „To badanie” –
stwierdza Pardini – „mówi nam dwie rzeczy: po pierwsze, o znaczeniu oceny
korygowalnych czynników ryzyka związanych ze stylem życia, również w środowisku
rodzinnym i w razie potrzeby oferowania odpowiednich sugestii; po drugie, o
konieczności zapewnienia, w miarę możliwości, poradnictwa w zakresie
zapobiegania demencji w rodzinach dotkniętych tym problemem”. Ochrona zdrowia
fizycznego i psychicznego opiekuna, jego snu i integracji społecznej to zatem
nie tylko akt wsparcia opiekuńczego, ale prawdziwa strategia profilaktyki
pierwotnej, która zapobiega przekształceniu się diagnozy w ciągu kilku lat w
tragedię podwójnej demencji w tym samym gospodarstwie domowym.
11.
A propos demencji…
Trump zatwierdził umowę z Arabią Saudyjską, która może umożliwić Królestwu
wzbogacanie paliwa jądrowego
https://edition.cnn.com/2026/07/22/politics/us-saudi-nuclear-deal
Jak twierdzą dwaj amerykańscy urzędnicy i źródło zaznajomione ze sprawą,
prezydent Donald Trump zatwierdził umowę nuklearną z Arabią Saudyjską, która
może doprowadzić do tego, że królestwo będzie wzbogacać własne paliwo na
potrzeby reaktorów cywilnych bez przyjęcia „złotego standardu” międzynarodowego
nadzoru.
Według jednego z amerykańskich urzędników umowa miałaby obowiązywać przez 30
lat i mogłaby zostać ogłoszona już w środę. Dodał on również, że amerykańskie
firmy będą musiały zapewnić technologię i wiedzę specjalistyczną, aby rozwinąć
saudyjski program.
Jakiekolwiek porozumienie dające Arabii Saudyjskiej dostęp do technologii
nuklearnej może okazać się kontrowersyjne, zarówno w kraju, jak i w szerszym
regionie Bliskiego Wschodu, ponieważ zdolność do wzbogacania paliwa jądrowego
mogłaby, teoretycznie, doprowadzić do stworzenia broni jądrowej.
Administracja Trumpa ma zamiar przekazać umowę Kongresowi po jej ogłoszeniu.
CNN informowała wcześniej, że administracja przez miesiące ignorowała umowę z
powodu obaw związanych z wojną z Iranem i potencjalnym sprzeciwem Kongresu.
Zanim rozpocznie się wzbogacanie uranu, wspólny zespół amerykańsko-saudyjski
zbada, czy jest to uzasadnione i opłacalne ekonomicznie, a Amerykanie wybudują
zakład bez przekazywania Arabii Saudyjskiej wrażliwej technologii.
Jak podaje „Wall Street Journal”, który jako pierwszy poinformował o
zatwierdzeniu umowy, umowa ta uniemożliwia Rijadowi rozwijanie własnej
technologii wzbogacania uranu lub kupowanie jej od innych krajów przez dziesięć
lat.
Według urzędników i źródeł, umowa obejmuje ograniczenia dotyczące tego, jakie
inspekcje mogą być przeprowadzane w ramach programu saudyjskiego, co może
wywołać sceptycyzm wśród prawodawców.
Królestwo nie jest zobowiązane do podpisania standardowego porozumienia zwanego
Protokołem Dodatkowym z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, tak jak
zrobiły to Zjednoczone Emiraty Arabskie w 2009 roku, kiedy podpisały „złoty
standard” umowy o współpracy nuklearnej ze Stanami Zjednoczonymi, poinformował
jeden z urzędników. Saudyjczycy od dawna wzbraniali się przed podpisaniem
protokołu, obawiając się, że teoretycznie mógłby on zezwolić inspektorom na
wstęp do świętego miasta Mekki lub pałaców królewskich.
Zamiast tego umowa zawiera dwustronną umowę o zabezpieczeniach, która
przypomina modelowy protokół, ale nie zawiera fragmentów, które uraziły Rijad,
powiedział CNN przedstawiciel USA. Rada Gubernatorów Międzynarodowej Agencji
Energii Atomowej będzie musiała ratyfikować jej warunki.
Izrael, kraj, o którym powszechnie uważa się, że posiada niezgłoszoną broń
jądrową, od dawna nieufnie podchodzi do kwestii dostępu Arabii Saudyjskiej do
technologii nuklearnej.
Iran, główny rywal Arabii Saudyjskiej w regionie, posiada zapasy wzbogaconego
uranu i zapowiedział, że będzie kontynuował swój program nuklearny nawet po
miesiącach bombardowań przez USA, twierdząc, że program ten służy celom
cywilnym.
Następca tronu Arabii Saudyjskiej, książę Mohammed bin Salman, obiecał, że
będzie dążył do uzyskania broni jądrowej, jeśli Iran kiedykolwiek ją stworzy.
Wzbogacanie uranu i przetwarzanie plutonu to dwa główne sposoby wytwarzania
materiałów rdzeniowych niezbędnych do budowy broni jądrowej. Większość krajów
posiadających cywilne reaktory jądrowe wymagające wzbogaconego uranu nie
produkuje go w kraju – zamiast tego kupują go od dostawców, takich jak Stany
Zjednoczone czy Rosja i otrzymują w zapieczętowanych partiach pod ścisłym
nadzorem międzynarodowym.
Stany Zjednoczone od lat zabiegały o cywilne porozumienie nuklearne w Arabii
Saudyjskiej. Za rządów Bidena takie porozumienie było postrzegane jako element
szerszego paktu normalizacyjnego między Arabią Saudyjską a Izraelem. Jednak te
starania osłabły po atakach terrorystycznych Hamasu z 7 października 2023 roku.
Administracja Trumpa podjęła rozmowy na temat programu nuklearnego w zeszłym
roku.
12.
Wyborcze sympatie Ukraińców: Fedorow prawie dogonił Załużnego
https://www.pravda.com.ua/news/2026/07/22/8045330/
13.
Dwa rosyjskie magazyny płoną po ukraińskich nalotach
VIDEO: https://edition.cnn.com/2026/07/22/world/video/two-russian-warehouses-hit-fire-ukrainian-strikes-vrtc
14.
Ach, gdyby redaktor Gruszczyński z równie energicznie zwalczał faszystów, co
KO, to może nasza przyszłość byłaby nieco jaśniejsza.
15.
Czy D.O. był jedyny, który od samego początku gardłował za umową z Mercosur?
Znacie jeszcze kogoś innego z blogosfery, który tę umowę wspierał?
16.
Media ONZ: „Trump chce, aby Infantino został sekretarzem generalnym”.
https://www.repubblica.it/esteri/2026/07/22/news/onu_media_trump_vuole_infantino_segretario_generale-425485392/?ref=RHLF-BG-P10-S1-T1-PP
Zadowolony z niedawno zakończonych Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej, prezydent
Trump chciałby nominować Gianniego Infantino na stanowisko Sekretarza
Generalnego ONZ, które wygasa z końcem roku. „New York Post” informuje o tym po
rozmowach z osobami bliskimi przywódcy Białego Domu, w tym z Paolo Zampollim,
który przez długi czas pełnił funkcję ambasadora przy ONZ. Gazeta dodaje, że
nie jest jasne, czy szef FIFA chce objąć to stanowisko, które zresztą nie
zależy wyłącznie od woli Stanów Zjednoczonych.
Trump darzy Infantino wielkim szacunkiem, uwodząc go organizacją Mistrzostw
Świata, w tym przyznaniem mu Pokojowej Nagrody FIFA w ramach rekompensaty za
brak Nobla. Następnie posłuchał go, gdy ten zażądał uchylenia zawieszenia
amerykańskiego napastnika. Lider Białego Domu uważa, że Infantino jest postacią
silniejszą i bardziej kompetentną niż obecni kandydaci, w tym argentyński szef
Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) Grossi i była premier Chile
Bachelet.
Problem w tym, że tym razem stanowisko sekretarza generalnego trafiłoby do
Ameryki Łacińskiej. Infantino jest Europejczykiem, podobnie jak obecny
przywódca Guterres, i byłoby niezwykle nietypowe, gdyby kontynent sprawował
dwie kadencje z rzędu. Tak stało się w przypadku Afryki, między Ghalim a
Annanem, ale właśnie dlatego, że Stany Zjednoczone zablokowały zatwierdzenie
kandydatury Egipcjanina. Szef ONZ musi następnie uzyskać akceptację Rady
Bezpieczeństwa, gdzie Trump musiałby przekonać Chiny i Rosję do poparcia go.
17.
Afera Epsteina: Daniel Siad, domniemany rekruter amerykańskiego pedofila,
znaleziony martwy w swoim domu pod Paryżem
69-letni mężczyzna został znaleziony martwy w swoim domu w Colombes, w
departamencie Hauts-de-Seine. Rekruter modelek, na którego złożono kilka skarg,
w tym zarzuty gwałtu, był objęty śledztwem w Paryżu.
https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/07/22/affaire-epstein-daniel-siad-rabatteur-presume-du-pedocriminel-americain-retrouve-mort-chez-lui-pres-de-paris_6730013_3224.html
Daniel Siad, rekruter modeli i domniemany alfons amerykańskiego pedofila
Jeffreya Epsteina, został znaleziony martwy w poniedziałek wieczorem, 20 lipca,
w swoim domu w Colombes (Hauts-de-Seine) niedaleko Paryża, poinformowała w
środę, 22 lipca, prokuratura w Nanterre, potwierdzając informacje z Le
Parisien.
Przeczytaj analizę | Ten artykuł jest dostępny wyłącznie dla subskrybentów.
Sprawa Epsteina: francuski system sprawiedliwości stoi przed wyzwaniem
eksploracji nowych tropów
„Śledztwo w sprawie przyczyny śmierci zostało wszczęte w poniedziałek wieczorem
po odkryciu” jego ciała w „domu” – poinformowała prokuratura. „Sekcja zwłok
zostanie przeprowadzona” w ramach śledztwa, powierzonego policji sądowej z
Hauts-de-Seine.
Według informacji „Le Parisien”, 69-letni mężczyzna zmarł prawdopodobnie z
powodu zawału serca. Daniel Siad, będący przedmiotem licznych skarg, w tym
zarzutów gwałtu, był objęty śledztwem w Paryżu prowadzonym przez
wyspecjalizowany urząd ds. zwalczania handlu ludźmi. Zaprzeczył oskarżeniom i
wyraził chęć bycia przesłuchanym przez śledczych w celu przedstawienia swojej
wersji wydarzeń. „On nie żyje i był niewinny” – powiedziała jego prawniczka,
Menya Arab-Tigrine, agencji prasowej Agence France-Presse (AFP). „Za moim
pośrednictwem zwrócił się do wymiaru sprawiedliwości o jego wysłuchanie! Nic
nie zrobili” – dodała.
„Ocaleni (…) pozbawieni sprawiedliwości”
Pierwszą skargę przeciwko niemu złożyła 10 lutego była szwedzka modelka, Ebba
P. Karlsson. Kobieta po pięćdziesiątce nie znała jego tożsamości, dopóki nie
rozpoznała go w odtajnionych archiwach związanych z Jeffreyem Epsteinem – gdzie
Daniel Siad jest wymieniony w ponad tysiącu dokumentów. W swojej skardze
oskarżyła Daniela Siada o zgwałcenie jej, gdy miała 20 lat, a następnie
wykorzystanie seksualne poprzez przedstawienie jej Géraldowi Marie, byłemu
dyrektorowi prestiżowej agencji modelek Elite, którego oskarża o kolejny gwałt.
Daniel Siad i Gérald Marie zawsze zaprzeczali tym zarzutom.
„Jestem w szoku” – powiedziała Ebba P. Karlsson agencji AFP. „Daniel Siad był
tak blisko aresztowania. Tak ciężko pracowaliśmy na rzecz sprawiedliwości, a
teraz… To niezwykle frustrujące”. „Wszyscy baliśmy się, że zostanie zabity,
żeby uniemożliwić mu mówienie o innych przestępcach… Mam nadzieję, że zostaną
przeprowadzone szczegółowe śledztwa w sprawie okoliczności jego śmierci” –
dodała.
Szwedka jest współzałożycielką kolektywu Victorious Angels We Rise, wspólnie z
Lisą Brinkworth – która w 1998 r. oskarżyła Géralda Marie o napaść seksualną –
który od kilku lat potępia przemoc seksualną w świecie modelingu i w środowisku
Epsteina.
„Jestem w szoku” – powiedziała Lisa Brinkworth agencji AFP. „To druzgocące, że
ocalałym ze sprawy Brunela odmówiono najpierw sprawiedliwości, a teraz ocalałym
ze sprawy Siada” – dodała. „Policja powinna była aresztować Siada, biorąc pod
uwagę liczne kobiety, które oskarżyły go o gwałt i handel ludźmi” – ubolewała.
Colomba Grossi i William Bourdon, prawnicy Ebby P. Karlsson i Lisy Brinkworth,
potępili „poważny błąd” paryskiej prokuratury, oskarżając ją o „ośmieszanie
ofiar przestępstw seksualnych”.
W 2022 roku agent modelek Jean-Luc Brunel, bliski współpracownik Jeffreya
Epsteina, popełnił samobójstwo w więzieniu po oskarżeniu o gwałt na nieletnich
i molestowanie seksualne. W 2019 roku Jeffrey Epstein, aresztowany w Stanach
Zjednoczonych za wykorzystywanie seksualne nieletnich i spisek, został
znaleziony powieszony w swojej celi.
18.
„Jeśli wszystko inne zawiedzie, pozwij”: jak firmy produkujące żywność
ultraprzetworzoną wykorzystują sądy do blokowania przepisów sanitarnych
Ekskluzywne: Globalne śledztwo ujawnia, że od 2010 r. w pięciu krajach złożono
235 pozwów przeciwko rządom
https://www.theguardian.com/society/2026/jul/22/processed-food-firms-courts-obstruct-health-regulations
Jak ujawnia Guardian, największe na świecie firmy zajmujące się produkcją
żywności ultraprzetworzonej wniosły dziesiątki pozwów, kwestionując politykę
rządu mającą na celu zwalczanie niezdrowych diet.
Żywność ultraprzetworzona (UPF) jest powiązana ze szkodliwym wpływem na
wszystkie główne narządy ludzkiego ciała i stanowi ogromne zagrożenie dla
zdrowia na świecie. Globalne spożycie rośnie, a UPF stanowi obecnie aż połowę
przeciętnej diety w wielu krajach, w tym w Wielkiej Brytanii, Stanach
Zjednoczonych i Australii.
Rządy na całym świecie podjęły działania mające na celu ochronę zdrowia dzieci
i dorosłych oraz walkę z tym procederem. Wśród regulacji znajdują się
ostrzeżenia na przedniej części opakowań, ograniczenia marketingowe dotyczące
niezdrowych produktów, mające na celu zmniejszenie ich atrakcyjności oraz
podatki od śmieciowego jedzenia.
Największe na świecie firmy UPF publicznie zapewniają, że popierają tę
politykę, są zaangażowane w pomaganie konsumentom w podejmowaniu świadomych
wyborów i chcą być częścią rozwiązania.
Jednak dochodzenie przeprowadzone przez dziennik „Guardian” we współpracy z
naukowcami, niezależną redakcją Lighthouse Reports oraz koalicją partnerów
medialnych z czterech kontynentów wykazało, że wiele z tych samych firm pozywa
rządy, domagając się uchylenia, osłabienia lub opóźnienia tej polityki.
Śledztwo wykazało, że w latach 2010–2025 w Meksyku , Kolumbii, Brazylii, USA i
Wielkiej Brytanii złożono łącznie 235 pozwów dotyczących polityki zdrowotnej
wymierzonej w UPF .
Nie jest jasne, kto stoi za każdym pozwem. Jednak trzy czwarte z nich zostało
wniesionych przez producentów UPF lub reprezentujące ich stowarzyszenia
branżowe, jak wykazało śledztwo. Niektóre korporacje zaangażowane w te sprawy
sądowe, które zostały ujawnione po raz pierwszy, zwróciły się do sądów o
utajnienie ich nazw.
Spośród pozwów wniesionych przez firmy, w których można było zidentyfikować
powoda, 38% zostało wniesionych przez osiem spółek macierzystych: Coca-Cola,
PepsiCo, Mondelēz, Kellogg's, Danone, Ferrero, Xignux i Heartland Food Products
Group.
Dziesiątki spraw są w toku. Spośród tych, które zostały rozstrzygnięte, trzy
czwarte przegrali giganci spożywczy. Jednak, jak wykazało śledztwo, długość
niektórych batalii sądowych wyniosła prawie 600 lat.
Niektóre z ostatecznie nieudanych procesów sądowych opóźniły przyjęcie
kluczowych polityk dotyczących zdrowia publicznego o lata, a także uwikłały
rząd i urzędników służby zdrowia w skomplikowane i kosztowne procesy sądowe.
Tymczasem, jak twierdzą eksperci, pozwy przedłużają narastający globalny kryzys
zdrowia publicznego i kosztują kraje miliardy dolarów w postaci kosztów
prawnych i opieki zdrowotnej.
Podczas gdy rządy są pozywane za politykę mającą na celu zwalczanie niezdrowej
diety, ilość spożywanego UPF stale rośnie, przyczyniając się do wzrostu liczby
przypadków otyłości, cukrzycy typu 2, chorób serca, zaburzeń psychicznych i
innych schorzeń.
Największe na świecie firmy produkujące UPF „nie walczyłyby tak zaciekle”,
gdyby polityka ograniczania spożycia ich produktów okazała się nieskuteczna,
powiedziała Marion Nestle, profesor żywienia, badań nad żywnością i zdrowia
publicznego na Uniwersytecie Nowojorskim. „Pozwy sądowe pokazują nam, że środki
ochrony zdrowia publicznego zmniejszają sprzedaż niezdrowych produktów”.
Chociaż ostatecznie większość spraw wygrały rządy, eksperci twierdzą, że
intensywne procesy sądowe prowadzone przez firmy UPF wskazują na inne cele:
spowolnienie wdrażania przepisów, ograniczenie chęci i możliwości krajów w
zakresie wdrażania innych środków ochrony zdrowia publicznego oraz osłabienie
organów regulacyjnych.
Taktyka ta odzwierciedlała te stosowane przez przemysł tytoniowy od
dziesięcioleci, powiedział Nestle, dodając: „Firmy spożywcze są dobrze
wyszkolone. Postępują ściśle według zasad obowiązujących w przemyśle
tytoniowym. Gdy wszystko inne zawiedzie, należy pozwać”.
Spory sądowe firm tytoniowych są dobrze udokumentowane. Wielokrotnie pozywały
one rządy za przepisy nakazujące zastąpienie kolorowych, markowych paczek
papierosów prostymi, z widocznymi ostrzeżeniami zdrowotnymi, w tym drastycznymi
zdjęciami gnijących zębów, chorych narządów i guzów nowotworowych.
Chociaż procesy sądowe dotyczące wyrobów tytoniowych w większości zakończyły
się niepowodzeniem, to jednak spowodowały ogromny stres, obciążenie pracą i
koszty dla rządów, które starały się odwrócić sytuację w zakresie zdrowia
publicznego.
„Wygląda na to, że branża UPF przyjmuje tę samą strategię” – powiedział Phillip
Baker, adiunkt na Uniwersytecie w Sydney, który bada systemy żywnościowe i
rosnące globalne obciążenie UPF.
Branża UPF i jej podmioty stowarzyszone nieustannie kwestionowały ostrzeżenia
umieszczane z przodu opakowań, ograniczenia marketingowe i opodatkowanie na
drodze sądowej, koncentrując się na latach bezpośrednio po wprowadzeniu każdej
nowej polityki.
„Fakt, że sądy podtrzymały regulacje dotyczące zdrowia publicznego w
zdecydowanej większości rozstrzygniętych spraw, jest zachęcającym sygnałem.
Jednak ciągła liczba sporów sądowych, wieloletni czas trwania niektórych
postępowań oraz nieprzejrzystość otaczająca znaczną część powództw
korporacyjnych wskazują, że procesy sądowe w równym stopniu, jeśli nie
bardziej, opóźniają, odstraszają i ograniczają, co prowadzą do ich
unieważnienia”.
UPF jest wytwarzany metodami przemysłowymi i ze składników, których zazwyczaj
nie można znaleźć w sklepach. Często zawiera dodatki, takie jak aromaty,
barwniki lub emulgatory, aby nadać mu bardziej atrakcyjny i smaczniejszy
wygląd.
Dane przeanalizowane przez 43 wiodących światowych ekspertów i opublikowane w
czasopiśmie The Lancet w ubiegłym roku wskazują, że dieta bogata w UPF wiąże
się z przejadaniem się, niską jakością składników odżywczych i większym
narażeniem na szkodliwe substancje chemiczne i dodatki.
Ponieważ są często tanie, wygodne i łatwo dostępne, szybko wypierają świeżą
żywność z diety na każdym kontynencie. W odpowiedzi kraje coraz częściej
przyjmują polityki mające na celu ograniczenie szkodliwego wpływu UPF.
Jednak te środki spotkały się z silnym oporem. Korporacje UPF stosują szereg
agresywnych taktyk, aby stymulować konsumpcję i zapobiegać regulacjom. Taktyki
te obejmują lobbowanie decydentów, inicjowanie partnerstw publiczno-prywatnych
i podważanie debaty naukowej.
W zeszłym roku „Guardian” ujawnił, że po kampanii lobbingowej prowadzonej przez
firmy UPF rząd Wielkiej Brytanii wycofał nowe wytyczne nakazujące sklepom
promowanie żywności minimalnie przetworzonej i odżywczej.
W 2024 r. dziennik „Guardian” ujawnił, że trzech z pięciu naukowców wchodzących
w skład panelu ekspertów, który sugerował, że UPF jest niesprawiedliwie
demonizowany, miało powiązania z największymi producentami tych produktów na
świecie.
W ramach pierwszej tego typu analizy obejmującej wiele krajów dziennik
„Guardian” i inne media nawiązały współpracę z badaczami z Centrum Praw
Człowieka im. Roberta i Ethel Kennedy, Uniwersytetu w Sydney, Uniwersytetu w
São Paulo i Uniwersytetu w Caldas, aby zbadać skalę oporu prawnego branży UPF.
W wyniku śledztwa zidentyfikowano 235 pozwów złożonych w związku z polityką
wymierzoną w UPF w Meksyku, Kolumbii, Brazylii, Stanach Zjednoczonych i
Wielkiej Brytanii w latach 2010–2025. Najczęściej pozwanymi rządami były
kwestie związane z etykietowaniem produktów spożywczych, a następnie podatki od
śmieciowej żywności i ograniczenia marketingowe.
Nie jest to niczym zaskakującym – twierdzi Melissa Mialon, adiunkt w Inserm,
francuskim narodowym instytucie zdrowia i badań medycznych.
Powiedziała: „Branża nie chce etykiet na przodzie opakowania, ponieważ jest to
pierwszy krok w kierunku klasyfikowania produktów pod kątem ich zdrowotności
lub nie, a następnie łatwiej będzie je opodatkować, łatwiej będzie zakazać ich
marketingu i tym podobnych rzeczy”.
Śledztwo wykazało, że najwięcej pozwów złożono w Meksyku (193), Kolumbii (18) i
Brazylii (17).
„Ma to sens, ponieważ Ameryka Łacińska jest światowym liderem we wdrażaniu
jednych z pierwszych silnych polityk dotyczących środowiska żywnościowego, co
czyni ją kluczowym poligonem doświadczalnym zarówno dla innowacji w zakresie
zdrowia publicznego, jak i oporu branży” – powiedziała Katherine Shats,
specjalistka ds. prawnych w zakresie żywienia dzieci w UNICEF.
Meksyk należy do krajów, które wyraźnie zalecają unikanie lub ograniczenie
spożycia UPF lub „wysoko przetworzonej żywności”.
„Podobne tendencje zaobserwowaliśmy w przypadku przepisów dotyczących kontroli
tytoniu, gdzie Australia musiała zmierzyć się z wieloma pozwami i wyzwaniami,
gdy zaczęła wprowadzać ujednolicone opakowania i inne skuteczne środki kontroli
tytoniu” – powiedział Shats.
ak wykazało śledztwo, w USA toczyło się sześć pozwów, a w Wielkiej Brytanii
jeden. Chris van Tulleken, profesor zakażeń i zdrowia globalnego na University
College London i autor książki „Ultra-Processed People”, powiedział: „Branża
spożywcza nie musi zbyt często zawracać sobie głowy wszczynaniem postępowań
sądowych w Wielkiej Brytanii, ponieważ nasze przepisy są pełne luk i wyjątków.
„Dzieje się tak częściowo dlatego, że przez ostatnie trzy dekady przemysł
współtworzył przepisy regulujące kwestie niezdrowej żywności, więc oczywiste
jest, że te przepisy są niefunkcjonalne”.
Brytyjskie środowisko polityczne jest tak głęboko zakorzenione w firmach
spożywczych, że panuje „całkowity paraliż polityczny” z powodu groźby pozwów
sądowych, powiedział van Tulleken. „Ludzie w rządzie panicznie boją się tych
pozwów”.
„Rządy muszą ostatecznie wykazać się śmiałością” – powiedział Shats. „Te środki
mają na celu ochronę dzieci, systemów żywnościowych i rozwiązanie problemu
niedoborów żywności, który przyczynia się do pogorszenia stanu zdrowia całych
populacji.
„Opóźnianie działań z powodu strachu przed procesem sądowym grozi przedłużeniem
szkody, której można było zapobiec, a której naprawa w dłuższej perspektywie
jest o wiele trudniejsza i bardziej kosztowna”.
Rzecznik Coca-Coli powiedział: „Uważamy, że wyzwania w zakresie zdrowia
publicznego najlepiej rozwiązywać poprzez współpracę między rządami, organami
zdrowia publicznego, sektorem prywatnym i społeczeństwem obywatelskim.
Konstruktywnie angażujemy się w tematy dotyczące naszej działalności i
szanujemy rolę, jaką każdy interesariusz odgrywa w realizacji celów zdrowia
publicznego”.
Rzecznik Ferrero oświadczył, że firma popiera cele zdrowia publicznego mające
na celu ograniczenie otyłości i chorób dietozależnych. Dodał: „W przypadku, gdy
Ferrero współpracowało z różnymi organami i regulatorami, chodziło o jasność co
do wdrażania polityki – na przykład o niespójności w traktowaniu porównywalnych
produktów w ramach tych samych przepisów – a nie o sprzeciw wobec celów zdrowia
publicznego”.
Rzecznik Danone powiedział: „Jesteśmy przekonani, że firmy powinny odgrywać
pozytywną rolę, wspólnie z rządami, instytucjami zdrowia publicznego i innymi
zainteresowanymi stronami, w rozwiązywaniu problemów związanych ze zdrowiem
publicznym. Jesteśmy zaangażowani w otwarty dialog i konstruktywną współpracę z
decydentami na całym świecie”.
PepsiCo, Mondelēz , Kellogg's, Xignux i Heartland Food Products Group nie
odpowiedziały na prośbę o komentarz.
Dzień dobry
OdpowiedzUsuńDzień dobry
OdpowiedzUsuń