DRUGI OBIEG
Piątek, 16 października 2026

1.
D.O. się słania i jęczy. W środę po południu poszedł z Żoną do apteki, jak co roku zaszczepić się przeciwko grypie. Płacisz za jedno, dostajesz dwa: państwo D.O.stwo przystało na propozycję przyjęcia jednocześnie szczepionki (ósmej!) na covid no i w czwartek padło.
Głowa pęka, kości bolą, ręka boli, nogi nie chcą ani trzymać w pionie ani poruszać ciałem ni w przód ni wstecz.
Więc po zamieszczeniu czwartkowego wydania Drugiego Obiegu, uwalił się do łóżka, aż o 9.17 dostał telefon, że o 10.20 koniecznie musi być na drugim końcu miasta. Może to nie była już godzina szczytu, ale ruch był bardzo intensywny i stawił się we wskazanym miejscu o 10.18, co uznał za duży swój sukces.
No, a po powrocie słania się i jęczy.
Na szczęście nie ma wielu sensacyjnych wiadomości, jak w ostatnich dniach, więc się przymusi do zredagowania niezbędnego minimum.


2.

Awans Polski z państwa komunistycznego do dwudziestki największych gospodarek odwraca proces drenażu mózgów
W ostatniej części naszego cyklu o kraju Polacy opowiadają o tym, jak wzrosły płace, a co za tym idzie – koszty utrzymania
https://www.theguardian.com/world/2026/oct/15/poland-economy-heights-transformed-regional-tech-hub
Z tarasu widokowego wieży Varso, górującego nad zalanymi deszczem ulicami Warszawy, można podziwiać dar Józefa Stalina dla Polski , który przez dziesięciolecia dzielił opinię publiczną.
Dla niektórych Pałac Kultury i Nauki z czasów ZSRR to koszmar pijanego cukiernika; relikt ucisku, który powinien zostać zburzony. Dla innych jest ikoną na horyzoncie i monumentalnym ostrzeżeniem historii.
Dla zarządców Varso – ukończonego cztery lata temu, najwyższego, 310-metrowego budynku w UE z jego iglicą wznoszącą się symbolicznie ponad stalinowskim sąsiadem, jest to punkt orientacyjny na szybkiej drodze Polski do dobrobytu gospodarczego.
„Patrzymy na to z góry” – mówi Cezary Błaszczyk, dyrektor zarządzający HB Reavis w Polsce, właściciela wieży, wskazując na pałac naprzeciwko. Kilka miesięcy temu osoba chodząca po linie pokonała 500-metrową przerwę między budynkami. „To był symboliczny spacer z przeszłości do przyszłości” – mówi jego koleżanka Natalia Kasperska.
„Skoro jesteśmy wyżsi i wyżsi od Pałacu Kultury, to traktujemy to tak: «Przeszliśmy przez komunizm, teraz jesteśmy krajem o silnej gospodarce»” – mówi Błaszczyk.
W ciągu czterech dekad od odzyskania niepodległości spod sowieckich rządów, Polska przeszła transformację. Z wyłączeniem krajów eksportujących ropę naftową i centrów finansowych, dochody zbliżały się do poziomu zachodniego w najszybszym tempie na świecie; z 40% średniej UE w połowie lat 90. do 81% w ubiegłym roku.
Dochód narodowy przekroczył w zeszłym roku 1 bilion dolarów (755 mld funtów), co plasuje Polskę w gronie 20 największych gospodarek świata. Prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego pokazują, że dochód na mieszkańca wkrótce przewyższy Japonię i Hiszpanię.
„Cztery dekady temu byliśmy – przepraszam za mój angielski – w głębokim, głębokim gównie” – mówi Marcin Bosacki, polski wiceminister spraw zagranicznych.
Mieszając filiżankę herbaty z cytryną w swoim luksusowym warszawskim biurze, wspomina, jak w latach 80. po szkole stał w kolejce, która trwała nawet pięć godzin, aby kupić masło i mięso, gdy komunistyczny rząd wprowadził stan wojenny.
Jednak ruch Solidarności stoczniowców gdańskich i pielgrzymka papieża Jana Pawła II do ojczyzny w 1979 roku utorowały Polsce drogę do demokracji w 1990 roku i „cudu gospodarczego”. Pomogła również integracja z instytucjami zachodnimi, w tym z NATO w 1999 roku i akcesja do UE w 2004 roku.
Przez lata wielu Polaków decydowało się na emigrację, aby zarabiać więcej za granicą, w efekcie drenażu mózgów, który przyspieszyło członkostwo w UE. Polscy hydraulicy stali się w Wielkiej Brytanii synonimem siły roboczej z zagranicy w trakcie politycznych sporów o swobodę przemieszczania się w UE przed głosowaniem w sprawie Brexitu.
Brytyjczycy coraz chętniej korzystają z usług Rumunów i Bułgarów przy naprawie kranów, po tym jak wzrosła liczba Polaków wyjeżdżających z kraju. Od 2021 roku, kiedy Brexit wszedł w życie po rocznym okresie przejściowym, w każdym roku z Wielkiej Brytanii wyjeżdżało dwa razy więcej Polaków niż przyjeżdżało.
Tymczasem w Niemczech w 2024 r. odnotowano większą liczbę osób spoza Niemiec, które przeprowadziły się do Polski, niż po raz pierwszy w historii, które udały się w przeciwnym kierunku.
Na 44. piętrze Varso, w warszawskiej kancelarii Foster + Partners, Jędrzej Kolesiński i Krzysztof Górnicki są wśród powracających. Obaj przeprowadzili się do Londynu po dwudziestce, aby pracować w głównej siedzibie brytyjskiej firmy architektonicznej – gdzie kierowali zespołem projektowym stojącym za wieżowcem, który obecnie zajmują.
Górnicki mówi, że Polska zmieniła się diametralnie przez lata jego nieobecności. Zawsze chciał wrócić, aby przyczynić się do rozwoju kraju, a wychowywanie rodziny blisko rodziców, w bezpiecznym, zielonym mieście, które jest tańsze niż Londyn, ma również swoje zalety. Teraz para pracuje nad projektem nowego lotniska w Warszawie – największego projektu infrastrukturalnego typu greenfield w Europie .
„Możesz pracować globalnie z jednego miejsca. W Londynie pracowaliśmy nad projektami od Ameryki Północnej po Azję… teraz robimy to samo, tylko z Warszawy”.
Na ulicach pod Varso widoki i odgłosy postępu są nie do pomylenia. Nowoczesne tramwaje elektryczne suną obok wieżowców, widać dźwigi i prace budowlane, gigantyczne tablice reklamowe i elektryczne hulajnogi bez stacji dokujących.
Tradycyjne bary mleczne dla klasy robotniczej wciąż tętnią życiem, serwując zupę barszczykową i pierogi. Jednak w najstarszym, Prasowym, zamówienia przyjmuje się na cyfrowym ekranie dotykowym.
Dawny plac Defilad, niegdyś asfaltowa pustynia zaprojektowana dla kolumn radzieckich czołgów, otaczający pałac, przeszedł zieloną metamorfozę. Planowana jest dalsza rozbudowa, aby wzmocnić starania Warszawy o organizację letnich igrzysk olimpijskich w 2040 roku.

Pojawiają się również problemy związane z rozwojem. Tak jak fasady warszawskiej starówki – odbudowanej z gruzów II wojny światowej – skrywają beton z XX wieku, tak imponujący rozwój Polski przyćmiewa napięcia. Napływ globalnego kapitału podniósł koszty utrzymania, spychając na boczny tor biednych warszawiaków. Nierówności dochodowe należą do najwyższych w Europie , a narastające podziały polityczne zapowiadają pełne konfliktów wybory parlamentarne w przyszłym roku.
Zbliżenie z Zachodem stanowi również nowe wyzwanie dla kraju, który ma reputację taniego węzła komunikacyjnego w UE.
Przez lata tania, wykwalifikowana siła robocza w Polsce przyciągała firmy takie jak Volkswagen do produkcji samochodów, Cadbury do produkcji czekolady i banki takie jak JP Morgan do otwierania globalnych centrów wsparcia. Przy 19,10 euro (16,10 funta) za godzinę, średnie koszty pracy (wynagrodzenia, podatki i inne koszty) wciąż stanowią połowę poziomu z Niemiec i Francji, ale różnica ta się zmniejsza.
Od 2004 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie wzrosło nominalnie ponad trzykrotnie, osiągając w zeszłym roku 8904 złote (1723 funty). Według Deutsche Bank, miesięczne wynagrodzenie netto w Warszawie wzrosło o 120% od 2016 roku, wyprzedzając Rzym i Lizbonę. Posiłek dla dwóch osób w stolicy kosztuje teraz więcej niż w Tokio, a cena cappuccino wzrosła dwukrotnie.
Rafał Brzoska, miliarder i założyciel InPost, paneuropejskiej firmy paczkowej założonej w Krakowie, twierdzi, że Polacy zasługują na reputację pracowitych ludzi. Teraz jednak kraj musi skupić się na pracy mądrzejszej, w sektorze produkcji o wyższej wartości dodanej i usługach opartych na wiedzy.
„Następny etap będzie zależał mniej od nadrabiania zaległości, a bardziej od produktywności. Nie mamy żadnej przewagi w zakresie kosztów pracy. Musimy skupić się na produktywności, technologii, tańszej energii i lepszych regulacjach”.

Martwią go jednak napięcia w polskiej polityce. Podziały między nacjonalistycznym prezydentem Karolem Nawrockim a liberalnym rządem Donalda Tuska stają się coraz bardziej zaciekł. Tymczasem skrajnie prawicowe partie mają łącznie jedną piątą poparcia społecznego. Polska również intensywnie inwestuje w obronność i bezpieczeństwo energetyczne – dążąc do pobudzenia wzrostu gospodarczego – w obliczu reakcji Europy na agresję Rosji i wycofanie się USA.
„Ludzie mogą zaufać komuś, kto ma magiczny środek. [Ale] nie ma magicznego środka. Musimy być bardzo ostrożni, jeśli chodzi o wiarę w istnienie sekretnego składnika, który magicznie zmieni bieg rzeczy” – mówi Brzoska.
„Moim zdaniem – niestety dla nas wszystkich – nadal musimy ciężko pracować”.
W ramach swoich planów rozwoju, Polska dąży do stania się regionalnym centrum technologicznym, wspieranym przez fundusz inwestycyjny o wartości 1 mld dolarów, wspierany przez kapitał publiczny i prywatny, wspierający startupy technologiczne i firmy z branży sztucznej inteligencji (AI). Rośnie liczba szybko rozwijających się firm, w tym ElevenLabs, firma o wartości 11 mld dolarów, zajmująca się generowaniem dźwięku i klonowaniem głosu za pomocą AI, nazwana na cześć 11 listopada – Święta Niepodległości Polski.
Ambicje te mają solidne podstawy. W corocznym programie międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju Polska plasuje się na równi z Wielką Brytanią w czołówce krajów w Europie i na świecie pod względem poziomu matematyki, a odsetek dorosłych z wyższym wykształceniem jest wyższy niż w Niemczech.
Po wschodniej stronie Wisły, w surowej i kreatywnej dzielnicy robotniczej Praga, kampus firmy produkującej gry CD Projekt Red obrazuje postęp, jaki się dokonuje.
Firma, będąca twórcą przebojowych serii gier Wiedźmin i Cyberpunk 2077, rozpoczęła swoją działalność w latach 90. XX wieku jako importer gier na płytach CD wyprodukowanych przez amerykańskich wydawców.
Michał Nowakowski, współprezes firmy, twierdzi, że na początku to był szczyt ambicji Polaków. Teraz konkuruje na arenie międzynarodowej o programistów, twórców gier i grafików.
„Pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku odczuwam ogromny kompleks niższości. Wszyscy młodzi chcieli dogonić Zachód”.
Dorastał w latach 80., a jego rodzina została wydalona z Polski w okresie stanu wojennego. Wspomina, jak w wieku 15 lat odwiedził Londyn i był „zachwycony” przez megastore Virgin i brytyjską kulturę. „Nigdy nie wyobrażałem sobie, że Polska może być taka”
Mówi jednak, że za pokolenie taka postawa byłaby obca jego własnym dzieciom. „Młodzi ludzie nie mają już kompleksu niższości. Nie zatrzymują się i nie myślą: »Czy możemy być tak dobrzy jak Brytyjczycy, Francuzi, Hiszpanie?«. To ich nie powstrzymuje.
„Mamy naprawdę dobre uniwersytety i ludzi, którzy uczą się umiejętności. Myślę, że to może nas jako kraj doprowadzić do niespotykanych dotąd wyżyn.
„Jesteśmy krajem o odpowiedniej wielkości. Nie za małym, nie za dużym; koniec z kompleksem niższości. Nic nas nie powstrzymuje”.


3.

Tylko u nas: Ukrainie kończą się rakiety przechwytujące Patriot, a Zełenski i Trump spierają się o wojnę
https://edition.cnn.com/2026/10/15/europe/ukraine-us-patriot-interceptor-missiles-run-out-intl
Ukrainie skończyły się rakiety do amerykańskiego systemu obrony powietrznej Patriot, przez co kraj ten jest bardziej podatny na ataki rosyjskich rakiet balistycznych – poinformowało w czwartek CNN źródło znające sytuację.
Ten drastyczny rozwój sytuacji ma miejsce w obliczu coraz bardziej zaciekłego publicznego sporu między prezydentem USA Donaldem Trumpem a jego ukraińskim odpowiednikiem Wołodymyrem Zełenskim. W ostatnich dniach Biały Dom zawarł ostro krytykowaną umowę o imporcie rosyjskiego oleju napędowego i wywierał coraz większą presję na Ukrainę, aby wstrzymała ataki na rosyjską infrastrukturę naftową.
Zełenski stwierdził, że poczuł się zdradzony porozumieniem Trumpa z prezydentem Rosji Władimirem Putinem i od tego czasu zapowiedział, że Ukraina będzie kontynuować ataki na rosyjskie rafinerie.

Kreml: „Diesel zaczyna wracać na rynki światowe”.
Rosyjski olej napędowy zaczyna powracać na rynki międzynarodowe, co może mieć pozytywny wpływ na stabilizację rynku ropy naftowej, powiedział rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow, powołując się na agencję RIA Novosti. „Obecnie dostępne są stosunkowo znaczne ilości oleju napędowego, który zaczął trafiać na rynki światowe. Będzie to miało pewien pozytywny wpływ na stabilizację rynków ropy naftowej” – powiedział Pieskow, dodając jednak, że powrót rosyjskiego paliwa „nie wystarczy, aby je całkowicie ustabilizować i musimy być tego świadomi”.

Ukraińskie media: Starlink wznowił działalność
Starshield in Motion, wojskowa wersja amerykańskiego systemu łączności satelitarnej Starlink, wznowił działalność. Źródła w Ministerstwie Obrony Ukrainy poinformowały portal Ukraińska Prawda.
„Na chwilę obecną działanie Starshield zostało wznowione i stale się poprawia. Rejestrujemy to na podstawie raportów jednostek” – podały źródła, dodając, że „Ministerstwo Obrony kontynuuje również komunikację w celu wyjaśnienia wszystkich przyczyn i okoliczności wczorajszych ograniczeń”.

Wołodymyr Zełenski ponownie zaapelował do Stanów Zjednoczonych, aby „nie stawały po stronie agresora”. „Oczywiste jest, że Rosja świadomie zdecydowała się na eskalację ataków po złagodzeniu sankcji i napotkaniu prób wywierania presji na Ukrainę” – napisał prezydent na portalu X. „Rosja wykorzystuje każdą taką okazję i musi ponieść odpowiedzialność za swoje działania. Potrzebne są odważne decyzje, aby zakończyć tę wojnę” – dodał.


4.

Katie Zacharia przedstawiła się jako prawniczka. Nie jest nią.
https://edition.cnn.com/2026/10/14/politics/katie-zacharia-lawyer-press-secretary
Cień oszustwa wisi nad nową rzeczniczką Białego Domu, teoretyczką spiskową Katie Zachari. Po wtorkowym katastrofalnym debiucie w sali prasowej — gdzie spędziła zaledwie 14 minut, odpowiadając tylko na trzy pytania od zaprzyjaźnionych mediów, na które odpowiedziała, czytając ze swoich notatek i będąc tak zdezorientowaną, że użyła słowa „mąż” zamiast „prezydent” — teraz wyszło na jaw, że mogła nawet skłamać na temat swoich kwalifikacji prawniczych. Po ukończeniu Pepperdine Caruso School of Law w Malibu, najwyraźniej nigdy nie spełniła wymagań do wykonywania zawodu prawnika. Według Wall Street Journal, powołującego się na źródło mające bezpośrednią wiedzę w tej sprawie, nigdy nie zdała egzaminu adwokackiego w Kalifornii, swoim rodzinnym stanie. Według badań przeprowadzonych już przez inne gazety, nie posiada licencji w żadnym innym stanie USA.
Sama nieświadomie potwierdziła to podejrzenie, odpowiadając dziennikarzowi, który pytał ją o to, gdzie zdała egzamin, tajemniczo: „Zrobiłam to, kiedy przeprowadziłam się do Chin” – nie precyzując żadnej jurysdykcji. Zdanie, które zaskoczyłoby nawet Donalda Trumpa , który był u jej boku i wielokrotnie nazywał ją „prawniczką”. Zacharia mieszkała w Pekinie przez dwa lata z mężem, a od 2011 roku pracuje jako „współpracowniczka” w kancelarii prawnej Zhong Lun, specjalizującej się w „prawie handlowym”. Obywatele zagraniczni nie mogą jednak zdawać egzaminu adwokackiego w Chinach, a jedynie wykonywać określone czynności w chińskich kancelariach. Wkrótce potem Zacharia poprawiła się: a kiedy „New York Times” naciskał na nią, powiedziała, że źle zrozumiała pytanie: „Myślałam, że pytali: »Gdzie byłaś po studiach prawniczych?«. Lecieliśmy pod helikopterem Marine One i było bardzo głośno”. Później w oświadczeniu stwierdziła, że wykonywała zawód prawnika w dziedzinie międzynarodowego prawa handlowego, posiadając wszelkie niezbędne kwalifikacje”, lecz ponownie nie sprecyzowała, gdzie uzyskała swoje kwalifikacje.
Amerykańska organizacja rządowa Campaign for Accountability oficjalnie zażądała wszczęcia dochodzenia w celu ustalenia, czy Zacharia nadużywa kwalifikacji, które jej nie dotyczą, łamiąc w ten sposób prawo. W licznych wystąpieniach telewizyjnych przedstawiała się jako prawniczka, a w internecie figuruje nawet jako radczyni prawna konserwatywnej organizacji non-profit Fix California. „Wszystkie manewry mające na celu wzmocnienie jej reputacji i wiarygodności” – powiedziała Michelle Kuppersmith, dyrektor organizacji, która ją zgłosiła: „Kalifornijska Izba Adwokacka powinna to zbadać”. Na litość boską, Zacharia nigdy nikogo nie reprezentowała w sądzie i nie potrzebuje dyplomu, aby pełnić rolę, do której została zatrudniona. Trump na razie ją wspiera: „Uważam, że jest bardzo dobra” – powiedział po jej pierwszym, rozczarowującym wystąpieniu. Ale Jen Psaki, była rzeczniczka Joe Bidena , a obecnie prezenterka MsNow, już z niej kpi, nazywając jej występ „godnym parodii satyrycznego Saturday Night Live”.
Z pewnością, gdyby oskarżenie okazało się prawdziwe, Biały Dom zostałby poobijany, ujawniając niespójność wewnętrznych procedur weryfikacji. Byłby to również ogromny wstyd dla Republikanów, biorąc pod uwagę, że od tygodni atakują kandydata Demokratów do Senatu Abdula El-Sayeda za to, że nigdy nie praktykował medycyny, pomimo posiadania dyplomu medycznego i kariery w dziedzinie zdrowia publicznego. Krótko mówiąc, w obliczu zbliżających się wyników wyborów uzupełniających, kariera Katie Zacharia jest już zagrożona. Niektórzy twierdzą, że pobije nawet rekord Anthony'ego Scaramucciego: pełnił on funkcję rzecznika Białego Domu zaledwie przez 11 dni w pierwszej kadencji Trumpa.


5.

Netanjahu: Szef egipskiego wywiadu przebywał w Izraelu przed 7 października i nie spotkał się ze mną
Premier twierdzi w długim wywiadzie telewizyjnym, że Iran pracuje nad organizacją ataku mającego na celu wpłynięcie na wynik wyborów, być może za pośrednictwem Hamasu i Hezbollahu; wzywa do wszczęcia dochodzenia karnego przeciwko osobom zamieszanym w jego oskarżenie o korupcję
https://www.timesofisrael.com/netanyahu-egyptian-intel-chief-was-in-israel-before-oct-7-he-didnt-meet-with-me/
Premier Benjamin Netanjahu we wtorek potwierdził doniesienia, że ​​szef egipskiego wywiadu Abbas Kamel potajemnie poleciał do Izraela na kilka dni przed atakiem Hamasu 7 października 2023 r., a jednocześnie atakował swoich politycznych wrogów i zachwalał działania swojego rządu na Zachodnim Brzegu w dłuższym wywiadzie telewizyjnym przed nadchodzącymi wyborami.
„Nie spotkał się ze mną” – zeznał Netanjahu w prorządowym programie „The Patriots” na kanale 14, mając na myśli Kamela – „ponieważ w tym czasie brałem udział w ceremonii upamiętniającej żołnierzy Sił Obronnych Izraela”.
„Nie spotkał się ze mną, nie rozmawiał ze mną” – kontynuował. „Kiedy szef wywiadu spotyka się z głową państwa?”. W rzeczywistości Netanjahu spotkał się z Kamelem, goszcząc egipskiego szefa wywiadu w 2021 roku w rezydencji premiera w Jerozolimie.
Według doniesień Kamel powiedział izraelskim urzędnikom, że Hamas planuje poważny atak, jeśli Izrael nie zgodzi się na porozumienie obejmujące uwolnienie więźniów i ustępstwa gospodarcze.
Netanjahu twierdził, że nie wie, z kim spotkał się Kamel: „Szef egipskiego wywiadu był tutaj. Spędził około 50 minut na miejscu. Chcę wiedzieć, z kim się spotkał” – powiedział.
Kiedy pojawiły się doniesienia o ostrzeżeniu, Netanjahu oświadczył: „Wcześniej z Egiptu nie nadeszła żadna wiadomość, a premier nie rozmawiał ani nie spotkał się z szefem wywiadu od momentu utworzenia rządu — ani pośrednio, ani bezpośrednio”.
Doniesienia o Kamelu wpisują się w szereg oskarżeń , że Netanjahu otrzymał wczesne ostrzeżenia przed poważnym atakiem z Gazy w okresie poprzedzającym 7 października, ale nie zareagował na nie. Netanjahu stanowczo zaprzeczył tym doniesieniom i obwinił służby bezpieczeństwa za błędy związane z atakiem.
Występując w programie Channel 14, Netanjahu zaprzeczył również, jakoby zablokował wykonalne porozumienie w Strefie Gazy, które zapewniłoby szybszy powrót zakładników i uratowałoby życie osobom, które zmarły w niewoli. Stwierdził, że nie było żadnego takiego porozumienia, a jedynie gotowość niektórych osób do całkowitej kapitulacji w Strefie Gazy, co było dla niego nie do przyjęcia i co nie gwarantowałoby nawet powrotu wszystkich zakładników.
Ponownie podkreślił, że to szefowie służb bezpieczeństwa ponoszą winę za to, że nie obudzili go w nocy 7 października, twierdząc, że pomimo sygnałów wskazujących na atak Hamasu, nie zdecydowali się go obudzić, ponieważ bali się, że spowoduje „błędną ocenę sytuacji”, mocno atakując tę grupę terrorystyczną.
Według Netanjahu, szefowie wywiadu i wojska uważali, że Hamas przeprowadza ćwiczenia lub przygotowuje się do drobnego ataku. Widzieli terrorystów Hamasu wkładających izraelskie karty SIM do swoich telefonów, a wysocy rangą dowódcy Hamasu schodzili do podziemia, powiedział, ale „byli przekonani, że to ćwiczenia albo drobnostka”.
„Gdyby mnie obudzili, wiedzieli, że obudziłbym wszystkich, odwołałbym Novę i postawił siły powietrzne w stan gotowości” – kontynuował
„Jeśli obudzimy premiera, spowoduje on, że Hamas zaatakuje nas nieumyślnie” – stwierdził Netanjahu, w co wierzyli szefowie służb bezpieczeństwa. (…)


6.

Trump odwołuje plan transmisji egzekucji na żywo po globalnym potępieniu
Mężczyzna skazany za zabójstwo 13 osób w Fort Hood w Teksasie i tak zostanie stracony, ale prezydent powiedział, że „ludzie woleliby nie patrzeć, jak umiera”
https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/15/trump-fort-hood-execution-livestream
Prezydent USA potwierdził, że egzekucja Nidala Malika Hasana, skazanego za zabicie 13 osób w bazie wojskowej Fort Hood w Teksasie w 2009 r., nie będzie publiczna.
Jego administracja spotkała się z ostrą krytyką i porównaniami do dyktatur w Iranie i Afganistanie, po tym jak Pete Hegseth, sekretarz obrony USA, powiedział w zeszłym tygodniu, że „zadba” o to, aby ludzie mogli to oglądać.
Transmisja takiej egzekucji „mogła być silnym środkiem odstraszającym dla świata, który chciałby zobaczyć, jak Ameryka radzi sobie z terrorystami i szumowinami pokroju Hasana” – argumentował Trump w czwartek w poście na swojej platformie społecznościowej Truth Social Platform.
Prezydent przyznał jednak, że „wiele bardzo dobrych i życzliwych osób wolałoby nie oglądać jego śmierci, ani w streamingu, ani za pośrednictwem żadnego innego środka wizualnego”, dodając: „Zginie, zgodnie z planem, od rozstrzelania, ale to wydarzenie nie będzie transmitowane”.


7.

Premier Albanii obiecuje nie rezygnować z powodu protestów studentów
Demonstranci domagają się rezygnacji Ediego Ramy po trzech dniach zamieszek w Tiranie
https://www.theguardian.com/world/2026/oct/15/albania-prime-minister-edi-rama-vows-not-to-resign-student-led-protests
Premier Albanii Edi Rama powiedział, że nie poda się do dymisji w związku z demonstracjami studentów. W stolicy kraju już trzeci dzień z rzędu doszło do starć protestujących z policją.
Policja użyła gazu łzawiącego i armatek wodnych, aby rozproszyć demonstrantów maszerujących głównymi drogami wokół Tirany, podczas gdy protesty rozprzestrzeniły się na inne miasta.
Demonstranci domagają się rezygnacji Ramy i większego wsparcia dla studentów w kraju, powołując się na kiepskie warunki na uniwersytetach i wysokie czesne.
„Jeśli chodzi o wezwania do mojej rezygnacji, rządy zmieniają się w drodze demokratycznych wyborów. W zeszłym roku mieliśmy wybory, a nie rewolucję” – powiedział Rama w pisemnych odpowiedziach dla agencji Reuters.
„Moim obowiązkiem jest słuchać, rozwiązywać uzasadnione obawy i dbać o to, by Albania szła naprzód. Alternatywą byłaby zdrada Albańczyków, którzy dali mi silny mandat do dokończenia negocjacji w sprawie członkostwa w Unii Europejskiej”.
Rama powiedział, że jest gotowy do dyskusji na temat rosnących kosztów edukacji, ale dodał: „Ataki na instytucje, niszczenie mienia publicznego i zagrażanie bezpieczeństwu publicznemu nie mają nic wspólnego z uzasadnionymi żądaniami studentów”.
We wtorek i środę w Tiranie doszło do wielogodzinnych gwałtownych starć między policją a demonstrantami. Protestujący wdarli się do kilku budynków rządowych i podpalili co najmniej jeden z nich.
Policja poinformowała, że w wyniku środowych protestów rannych zostało 51 funkcjonariuszy, a 65 osób zostało aresztowanych pod zarzutem „ataków na funkcjonariuszy policji, instytucje oraz własność publiczną i prywatną”.
Policja nie podała liczby rannych protestujących, ale szpital publiczny w Tiranie poinformował, że „siedmiu protestujących rannych w wyniku przemocy zwróciło się o pomoc medyczną”.
Protesty stanowią jak dotąd największe wyzwanie dla Ramy, która w zeszłym roku wygrała czwartą kadencję
Do zamieszek doszło po miesiącach w większości pokojowych demonstracji, wywołanych planami budowy luksusowego kurortu na południowym wybrzeżu Albanii, wspieranego przez Jareda Kushnera, zięcia Donalda Trumpa . Projekt ten napotkał już na trudności prawne
„Z korupcją trzeba się zmierzyć i Albania, jak niedawno potwierdziła sama UE, radzi sobie z nią lepiej niż kiedykolwiek wcześniej” – powiedział Rama.
„Być może niektóre siły, w kraju i za granicą, nie chcą, aby Albania odniosła sukces jako kandydatka do członkostwa w UE. Ale nie pozwolę, aby przemoc zniweczyła europejską przyszłość Albanii”.
Delegacja UE w Tiranie powtórzyła swoje wcześniejsze apele o deeskalację, stanowczo potępiając „gwałtowną eskalację protestu i niszczenie mienia publicznego i prywatnego”.
„Wzywamy protestujących do zachowania powściągliwości i powstrzymania się od wszelkich aktów przemocy. Przemoc nie ma miejsca w demokracjach” – głosi oświadczenie.
Albania, obok Czarnogóry, przewodzi procesowi przystąpienia do UE wśród państw bałkańskich i zamierza przystąpić do UE już w 2028 roku.


8.

W muzułmańskim Azerbejdżanie wprowadzono zakaz noszenia hidżabów w szkołach. Wybuchają protesty.
https://www.repubblica.it/esteri/2026/10/15/news/azerbaijan_divieto_hijab_a_scuola_alunne_e_insegnanti_fuori_dalle_aule_proteste-425649450/?ref=RHLF-BG-P10-S1-T1-s455g35b
W autorytarnym Azerbejdżanie protesty nie są na porządku dziennym. Jednak wprowadzenie nowych zasad ubioru dla uczniów i nauczycieli w szkołach, powszechnie interpretowane jako de facto zakaz hidżabu , wywołało falę protestów w całym kraju i ostrą krytykę ze strony prominentnych osób w Turcji, którą Baku odrzuciło z taką siłą, że obnażyło ukryte napięcia między dwoma sojusznikami. Według prorządowej agencji prasowej APA, powołującej się na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, w poniedziałek rano w stolicy aresztowano 37 osób pod zarzutem zakłócania porządku publicznego. Później tego wieczoru kilka lokalnych mediów poinformowało, że w pobliżu stacji metra 28 maja zatrzymano ponad 200 osób, choć oficjalnie liczba ta nie została potwierdzona. Władze ogłosiły jednak aresztowanie pięciu uczniów szkoły średniej i osoby dorosłej oskarżonych o próbę podpalenia szkoły w Baku.
Filmy udostępniane na Instagramie, X i TikToku pokazują tłumy nastolatków przed kilkoma szkołami – „dziesiątki”, według BBC Azerbaijani – w stolicy i jej okolicach. „Wolność dla hidżabu” – skandują uczniowie, którzy twierdzą, że zbojkotowali zajęcia w geście solidarności ze swoimi zakrytymi twarzami kolegami z klasy, którym nie pozwolono wejść na zajęcia. „Hidżab nie jest przeszkodą w edukacji!” głosi jeden z transparentów trzymanych przez uczniów. Na jednym z filmów uczniowie szkoły podstawowej ze łzami w oczach obejmują swoją nauczycielkę: „Nie chcą, żebym uczyła, bo noszę chustę” – mamrocze dziewczynka między szlochami. Nauczycielka w hidżabie uczy na dziedzińcu; młodzi ludzie odchodzą płacząc, a na innym filmie chłopcy wyłamują bramę szkoły, aby wpuścić odrzuconych uczniów.
Protesty zostały wywołane przez dwie niedawne rezolucje Rady Ministrów nakazujące „poszanowanie świeckości” w szkolnym stroju. 9 października ogłoszono ogólnokrajowe inspekcje. Chociaż żaden dokument nie wspomina o hidżabie, zaczęły pojawiać się doniesienia o odmowie wstępu do klas uczniom i nauczycielom w zasłonach.
Chociaż ponad 95% populacji identyfikuje się jako muzułmanie, głównie szyici ze znaczną mniejszością sunnicką, Azerbejdżan jest republiką świecką, której konstytucja gwarantuje rozdział państwa od religii. Wdrożenie nowych zasad rodzi jednak pytania o równowagę między zasadą świeckości, wolnością wyznania i prawem do edukacji. Po zdelegalizowaniu Partii Islamskiej w latach 90. XX wieku dynastia Alijewów zawsze ostro sprzeciwiała się politycznemu islamowi, a dziś znaczna część więźniów politycznych w kraju – wraz z przeciwnikami, dziennikarzami, naukowcami i działaczami na rzecz demokracji – wywodzi się z tych środowisk. Podobna operacja miała już miejsce w latach 2010–2011: masowe protesty zostały brutalnie stłumione, a dziesiątki bojowników i teologów aresztowano. Niemniej jednak w kolejnych latach wdrażanie tej zasady w codziennej praktyce zostało złagodzone.
Tradycyjny welon w Azerbejdżanie był w latach 20. i 30. XX wieku celem ataków w ramach sowieckich kampanii na rzecz emancypacji kobiet. Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku kraj stał się polem walki religijnej: szyickie sekty związane z Teheranem, ruchy tureckie, takie jak Fethullaha Gülena, oraz wpływy salafitów z Zatoki Perskiej zaczęły przenikać do społeczeństwa azerskiego. Dynamika ta wpływa jednak na mniejszości w dużej mierze zsekularyzowanej i kulturowo świeckiej populacji. Obecnie oskarżenia o ingerencję wobec „sił obcych” stanowią trzon oficjalnej narracji. Na przykład w telewizji AzTV dziennikarz stwierdził, że „państwo będzie zapobiegać wszelkim próbom wprowadzania wartości arabsko-perskich do naszej tożsamości narodowej”.
Problem ten wywołuje również znaczne tarcia z Turcją, która ma głęboko zakorzenione relacje z Azerbejdżanem, czego przykładem jest motto „bir millet, iki devlet”, czyli „jeden naród, dwa państwa”. Po dniach burzliwej debaty – w której prasa bliska Ankarze powoływała się na zakaz noszenia chust wprowadzony przez wojsko w 1997 roku i stopniowo zniesiony wraz z dojściem do władzy Recepa Tayyipa Erdogana – konflikt eskaluje, zwracając uwagę na napięcia między świeckim autorytaryzmem Baku a narodowo-islamskim stanowiskiem Turcji. Główny doradca przywódcy Ankary, Oktay Saral, napisał w poniedziałek w „X”, że „niedopuszczalne” jest odmawianie prawa do edukacji uczennicom noszącym hidżab, po czym podsumował: „Oczekujemy, że Azerbejdżan naprawi ten błąd tak szybko, jak to możliwe”.
Rządząca w Baku partia YAP potępiła wypowiedzi Sarala w długim, miażdżącym oświadczeniu, nazywając je „populistycznymi i nieodpowiedzialnymi” oraz ostrzegając przed „inicjatywami, które mogłyby zaszkodzić relacjom między Azerbejdżanem a Turcją”. Oświadczenie odrzuciło również oskarżenia o nadmierną bliskość z Izraelem – problem, który nie jest nowy i powrócił na pierwszy plan debaty, odkąd we wrześniu ubiegłego roku delegat Azerbejdżanu do ONZ odmówił przyłączenia się do strajku, który zorganizowały kraje arabskie i islamskie, w szczególności Turcja, podczas przemówienia Benjamina Netanjahu. We wtorek, 13 października, setki demonstrantów, zwołanych przez Köklü Değişim, radykalną platformę panislamistyczną, zebrały się przed ambasadą Azerbejdżanu w Ankarze i konsulatem w Stambule, aby zaprotestować przeciwko ograniczeniom w zakresie noszenia hidżabu w Azerbejdżanie.
Według Joshuy Kucery , starszego analityka ds. Kaukazu Południowego w International Crisis Group, napięcia już pogarszają stosunki między sojusznikami, między innymi z powodu rosnącej nieufności Turcji wobec relacji Baku z Tel Awiwem: „Erdoğan jest wrażliwy na opinię publiczną, zwłaszcza nacjonalistyczną i konserwatywną, a to będzie miało reperkusje dla stosunków dwustronnych, przynajmniej w krótkiej perspektywie”. Zauważa jednak, że „obie strony będą starały się załagodzić konflikt”. Kucera podaje trzy możliwe wyjaśnienia zaostrzenia. „Według niektórych źródeł azerskich wydaje się to być reakcją na jakąś formę zagrożenia ze strony Iranu”. Analityk wyjaśnia jednak, że „nie ma publicznych dowodów na zaangażowanie zagraniczne”. „Inni” – kontynuuje – „uważają, że po rozwiązaniu konfliktu w Karabachu radykalizm religijny pozostaje największym zagrożeniem dla państwa, a jeszcze inni wysuwają hipotezę, że Baku chce pokazać Europie i Stanom Zjednoczonym, w atmosferze islamofobii i wzrostu prawicy, że Azerbejdżan jest „dobrym” krajem muzułmańskim” . Kučera uważa, że jest „wysoce nieprawdopodobne”, aby protesty zagroziły „mocno skonsolidowanej” władzy Alijewa. Niemniej jednak jest to „największa publiczna demonstracja sprzeciwu wobec rządu od dawna: poważny kryzys”.


9.

Guz został wykryty dwadzieścia dni temu podczas rezonansu magnetycznego żołądka
https://www.repubblica.it/cronaca/2026/10/15/news/papa_tumore_venti_giorni_fatebenefratelli-425648686/?ref=RHLM-BG-P2-S2-T1-fdg6
Kto wie, czy oglądał mecz Roma-Real Madryt ze swojego mieszkania na dziesiątym piętrze w szpitalu Gemelli, człowiek, który – jak sam przyznaje – kibicuje obu drużynom. Z pewnością po usunięciu płata płuca we wtorek po południu, Leon XIV odzyskał wczoraj kontrolę nad sytuacją. Już wieczorem w dniu operacji, gdy znieczulenie przestało działać, „czuł się dobrze i nie odczuwał bólu” – powiedział amerykańskiej stacji telewizyjnej NewsMax jego brat Louis Prevost, który również leczy się za granicą z powodu szpiczaka mnogiego. Wczoraj rano papież przeszedł fizjoterapię oddechową i „zaczął chodzić po pokoju” – relacjonowali jego lekarz, Luigi Carbone, i Stefano Margaritora, którzy go operowali. „Wrócił do normalnej diety, jedząc śniadania i obiady”. Po południu koncelebrował Mszę Świętą z dwoma sekretarzami. Papież „spędził następnie dobrą noc w szpitalu, wstał i zjadł śniadanie” – poinformowało dziś rano biuro prasowe Watykanu. W południe Watykan opublikował dwie nominacje biskupie zatwierdzone przez Papieża, jedną w Brazylii i jedną – będącą wynikiem dwustronnego porozumienia z Pekinem – w Chinach.

Spokojny i pragmatyczny
Według przecieków, papież nie miał żadnych wizyt. Rozmawiał z lekarzami w typowy dla siebie spokojny i pragmatyczny sposób. Watykan zapewnia nas, że był „w dobrym humorze”. Badania krwi i prześwietlenie klatki piersiowej wykonane wczoraj wykazały wartości „prawidłowe dla rodzaju przeprowadzonej operacji”. Oczekuje się, że zostanie wypisany ze szpitala około przyszłego wtorku, 20 października. Minie nieco ponad miesiąc od rozpoczęcia tej sprawy.

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego
Watykan nigdy nie podał daty, kiedy papież zdiagnozował u siebie raka płuc. Lekarze papieża najwyraźniej odkryli problem przypadkiem po połowie września, około 14. dnia urodzin Leona, podczas rutynowego rezonansu magnetycznego jamy brzusznej, przeprowadzonego dyskretnie w szpitalu bonifratrów. Nazywa się to incydentaloma, czyli przypadkowym wykryciem guza podczas badania diagnostycznego w kierunku innych patologii. Lekarze najwyraźniej zauważyli guzek w dolnej części płuc i postanowili niezwłocznie przeprowadzić dalsze badania. Początkowo jednak było to jedynie podejrzenie.

Podróż do Francji
Do tego stopnia, że 21 września Watykan opublikował program podróży do Ameryki Łacińskiej zaplanowanej na listopad, co było znakiem, że nikt wówczas nie przypuszczał, że będzie ona zagrożona. 25 września Leon wyjechał do Francji, a wrócił 28 września: kolejne potwierdzenie, że Papież wciąż nie miał pewności. Ale nawet wtedy czuł, że coś jest nie tak. Do tego stopnia, że podczas podróży niektórzy widzieli go rozmawiającego ze swoim lekarzem, Luigim Carbone, który zawsze towarzyszy Papieżowi w jego podróżach zagranicznych. Kilka tygodni później powitałby go w szpitalu Gemelli.

Testy diagnostyczne
Chociaż potwierdzenie guza pojawiło się dopiero w ostatnich dniach przed przyjęciem do szpitala Gemelli, Leone podobno rozpoczął niezbędne badania diagnostyczne pod koniec września. Najpierw tomografia komputerowa klatki piersiowej z kontrastem, a następnie pozytonowa tomografia emisyjna (PET), która wykazała, że węzły chłonne są czyste. Na pełne wyniki badań histologicznych trzeba będzie jednak poczekać kilka dni. Wyniki badań immunohistochemicznych i molekularnych również będą dostępne za 12 dni, co będzie przydatne w przypadku konieczności leczenia.

Zmiana dziekana
Pod koniec września Leon wykonał kolejny krok: zainicjował proces sukcesji na czele Kolegium Kardynałów. Z papieżem pod nożem, dla Świętego Kościoła Rzymskiego najlepiej jest mieć punkt odniesienia na każdą ewentualność. Dziekanem był dotychczas dziewięćdziesięciodwuletni Giovanni Battista Re, który piastował to stanowisko pomimo problemów zdrowotnych. Pod koniec września kardynałowie Zakonu Biskupów – elitarny klub wybierający dziekana – zostali wezwani do głosowania w środę 7 września.

Wszystko przyspiesza
W kolejnych dniach wszystko nabrało tempa. 9 października biuro prasowe Stolicy Apostolskiej ogłosiło wybór nowego kardynała dziekana, Filipińczyka Louisa Antonio Tagle'a. 10 października papież przeszedł robotyczną bronchoskopię z biopsją, ostateczne badanie, które potwierdziło konieczność operacji płuc. W niedzielę 11 października, wychylając się z okna Pałacu Apostolskiego na modlitwę Anioł Pański, Leon osobiście oznajmił wiernym zgromadzonym na placu Świętego Piotra: „W ciągu najbliższych kilku dni przejdę operację”.