DRUGI OBIEG
Poniedziałek, 16 listopada 2026
1.

Precz z znienawidzonym Babišem i całym rządem! Mikuláš Minář widzi we władzy
zbawcę
https://www.lidovky.cz/nazory/pryc-s-nenavidenym-babisem-a-celou-vladou-moci-se-chape-spasitel-mikulas-minar.A261115_181902_ln_nazory_rkj
W niedzielne popołudnie tłum protestował przeciwko planom rządu dotyczącym
czeskiej telewizji publicznej i radia. Był to jak dotąd największy wiec
przeciwko trójpartyjnemu rządowi premiera Andreja Babiša.
Setki tysięcy ludzi zebrało się w niedzielę w Pradze, aby bronić niezależności
telewizji publicznej i radia oraz sprzeciwić się rządowym planom zmiany systemu
ich finansowania. Demonstrację zorganizowała organizacja obywatelska Million
Moments for Democracy. Jej hasło „Nigdy więcej 4:36” nawiązuje do momentu, gdy
większość rządząca przeforsowała kontrowersyjną nowelizację ustawy w Izbie
Poselskiej w pierwszym czytaniu w połowie października. Głosowanie odbyło się
wczesnym rankiem w sobotę, po tym jak większość przerwała debatę plenarną,
uniemożliwiając zabranie głosu ponad 60 posłom opozycji.
Jak donosiły media w niedzielne popołudnie, na Letnej, największym praskim
placu, w proteście przeciwko planom i polityce rządu wzięło udział od 350 do
400 tysięcy osób.
Protestujący, którzy przybyli z wielu części kraju, ostro skrytykowali politykę
rządu i zażądali, aby koalicyjna partia Wolność i Demokracja Bezpośrednia
(SPD), na czele której stoi Tomio Okamura, przewodniczący Izby Deputowanych,
wycofała się z rządu.
Chociaż obecnie działalność obu nadawców publicznych jest finansowana przez
społeczeństwo poprzez obowiązkowe miesięczne opłaty abonamentowe, rząd chce w
przyszłości finansować je z budżetu państwa. Propozycja ta wywołała znaczny
opór społeczny, ponieważ wielu obawia się, że rząd mógłby wywierać wpływ na
niezależność redakcyjną i bezstronność obu nadawców.
Według publicznie dostępnych danych ta przyszła dotacja państwowa będzie
znacznie niższa od obecnych wpływów z opłat abonamentowych telewizji publicznej
i radia.
Zmianom sprzeciwia się również opozycja, prasa i znaczna część opinii
publicznej, gdyż obawiają się, że finansowanie przez państwo mediów publicznych
ograniczy ich wolność.
Podczas demonstracji swoje poparcie dla publicznej telewizji i radia wyraziły
również organizacje studenckie z czeskich uniwersytetów i szkół wyższych,
dziesiątki czeskich teatrów, pisarze, liczni wybitni sportowcy, kościoły,
pracownicy służby zdrowia i przedstawiciele międzynarodowych organizacji
dziennikarskich.
Podczas protestu mówcy wielokrotnie podkreślali, że media publiczne nie mogą
być własnością polityków, rządu ani państwa, lecz należą do wszystkich i muszą
odzwierciedlać poglądy wszystkich znaczących grup społecznych. Apelowali
również o niezależne i wolne media publiczne.
W Czechach każde gospodarstwo domowe posiadające telewizor lub radio musi
płacić miesięczną opłatę w wysokości 150 koron (2400 forintów) za telewizję i
55 koron (880 forintów) za radio. W tym roku przychody Czeskiej Telewizji z
tych opłat wyniosły 6,73 mld koron (107,68 mld forintów), a Czeskie Radio 2,47
mld koron (39,52 mld forintów).
Rząd Babiša ogłosił zniesienie opłat domowych i zamiast tego finansowanie dwóch
nadawców publicznych z budżetu państwa. Praska demonstracja była transmitowana
na żywo przez telewizję publiczną, agencję informacyjną CTK i kilka
niezależnych mediów. Radek Vondráček z najsilniejszej partii rządzącej,
Elégedetlen Polgárok Akciója (ANO), potępił organizatorów protestu i
organizację Milion Chwil dla Demokracji w telewizyjnym programie debaty,
nazywając ich „zrzeszeniem zawodowych agitatorów”.
Według raportów policyjnych demonstracja przebiegała bez zakłóceń aż do
wczesnego wieczora i nie doszło do żadnych zakłóceń porządku publicznego.
2.

Zełenski: Zatrzymaliśmy już ponad 55% rosyjskich mocy przetwórczych ropy
naftowej
https://www.pravda.com.ua/news/2026/11/15/8062991/
Mowa bezpośrednia: „Dziś ukazał się raport Mychajła Drapatego na temat
ukraińskich sankcji długoterminowych. W rzeczywistości efekty są widoczne
każdego dnia. Ogólnie rzecz biorąc, zatrzymaliśmy już ponad 55% rosyjskich mocy
przerobowych ropy naftowej.
„Nasza odpowiedź na odmowę Rosji deeskalacji i jej ataki na nasz sektor
energetyczny jest całkowicie słuszna”.
Szczegóły: Zełenski zaznaczył również, że Ukraina będzie współpracować z
partnerami w celu zwiększenia produkcji dronów.
„Mamy potencjał, a jego wykorzystanie na froncie jest teraz skuteczne. W
październiku straty rosyjskie wyniosły ponad 50.000 zabitych i rannych. W
listopadzie ta sama liczba powinna być wysoka. Nasze wojsko może utrzymać linię
frontu, jestem im za to wdzięczny. Potrzebujemy naszych partnerów, aby to
utrzymać, aby to również wesprzeć” – powiedział.
3.

Zełenski twierdzi, że USA rozważają członkostwo w NATO w zamian za
porozumienie w sprawie wycofania się z Donbasu
Prezydent powiedział, że przedstawi propozycję narodowi ukraińskiemu,
podczas gdy Waszyngton rozważa warunki zakończenia wojny
https://www.ft.com/content/24319e2d-1a34-4a72-8c91-008d974234f9?syn-25a6b1a6=1
„Jeśli strona amerykańska potwierdzi nam to dokładnie, wspólnie z innymi
partnerami z NATO, to zapytam nasze ukraińskie społeczeństwo, co o tym myśli:
akceptujemy to, czy nie?” – powiedział Zełenski. Dodał, że nie ma prawa
podejmować takiej decyzji jednostronnie.
Gdyby NATO przedstawiło poważną propozycję, „jako prezydent podejmę otwarty
dialog ze społeczeństwem i powiem: 'Spójrzcie, oto gdzie stoimy, oto jak
zjednoczyli się wszyscy nasi partnerzy i oto, jak widzą dalsze działania'”.
Dodał, że Kijów nie uzna za rosyjskie terenów okupowanych znajdujących się w
granicach Ukrainy uznanych przez społeczność międzynarodową, w tym Donbasu.
4.

Italianizacja Europy
Przez dziesięciolecia reporterzy obserwowali, jak europejska polityka coraz
bardziej przypomina włoską, z całą wynikającą z tego niestabilnością, w miarę
jak skrajna prawica powracała z zamrażarki.
https://www.nytimes.com/2026/11/15/world/europe/italy-italianization-europe-horowitz.html
Na przełomie wieków przeglądałem starą pocztówkę z powojennych Włoch: starsze
kobiety siedzące przy stołach, które wywlekły na ulicę, staruszkowie grający w
karty w czapkach z zadartymi daszkami, koty wyginające grzbiety na maskach
fiatów.
Podczas gdy gazety rozpisywały się o Silvio Berlusconim, potentacie medialnym o
ambicjach i apetytach godnych rzymskiego cesarza, moje wędrówki nieuchronnie
zaprowadziły mnie na Wyspę Tyberyjską, skrawek lądu na środku rzeki dzielącej
Rzym.
Starożytny most na lewym brzegu wyspy zdobił dziwną rzeźbę ze zniszczonymi
przez pogodę twarzami, zwróconymi do siebie plecami, jakby nie mogły się
znieść. Głowy wyłaniały się ze wspólnego torsu kwadratowej kolumny i
przedstawiały Janusa, rzymskiego boga przeszłości i przyszłości, bóstwo
przemian i przemian. Wtedy nie dostrzegałem wokół siebie tej zmiany, ale teraz,
ponad ćwierć wieku później, po dekadach relacjonowania włoskiej polityki i
przemian w Europie, zrozumiałem, że żyję w przyszłości.
Od tamtej pory obserwowałem italianizację polityki na całym kontynencie,
koalicje małych partii prowadziły do niestabilności, a zniechęceni wyborcy
desperacko szukali nowych wybawców. Ale przede wszystkim widziałem – w Wielkiej
Brytanii, Francji i Niemczech – kraje podążające włoskim modelem, dopuszczające
skrajną prawicę do politycznego mainstreamu.
W Hiszpanii, gdzie obecnie jestem szefem biura „The New York Times”, odbędą się
wybory w tym miesiącu. Sondaże pokazują, że skrajnie prawicowa partia Vox –
która w dużej mierze żywi się nastrojami antymuzułmańskimi, antyimigranckimi i
antyunijnymi – prawdopodobnie dołączy do głównego nurtu partii konserwatywnej w
nowym rządzie. Obecny lewicowy rząd pod przewodnictwem premiera Pedro Sáncheza,
będącego wzorem dla europejskich liberałów, próbuje zmobilizować swoich
zwolenników, ostrzegając przed regresywną polityką, którą reprezentuje Vox.
Niektórzy z jego urzędników powołują się na dyktaturę Francisco Franco.
Ale ja wciąż wracam myślami do pana Berlusconiego.
Włoskie laboratorium
Krótko przed moim przyjazdem do Włoch jako student pod koniec lat 90., pan
Berlusconi, którego wielu uważa za kreatora wizerunku prezydenta Trumpa,
najpierw sprowadził „faszystów”, jak nazywał skrajną prawicę, aby pomogli mu
rządzić. Kalkulacje Berlusconiego były czysto polityczne. Potrzebował głosów,
aby utworzyć zwycięską koalicję w 1994 roku i zdobyć władzę, a także chronić
swoje rozległe interesy biznesowe przed prokuratorami.
Jego decyzja przełamała ważne powojenne tabu. Pan Berlusconi ostatecznie
przypisał sobie zasługę obalenia establishmentu politycznego, który rządził
Włochami od zakończenia II wojny światowej. Ci politycy głównego nurtu zawarli
coś w rodzaju zakulisowego układu, aby utrzymać faszystowskie siły wywodzące
się od Mussoliniego, dyktatora, który niemal zniszczył kraj, z dala od władzy.
Pan Berlusconi doskonale rozumiał, że złamał ten pakt. „Wpuściliśmy ich do
rządu w 1994 roku i zalegalizowaliśmy ich” – powiedział.
W oczach pana Berlusconiego kastrował „faszystów”, a nie normalizował ich. Ich
sojusz był aktem tego, co włoscy politycy nauczyli mnie jako „romanizację” –
odwiecznego procesu, dzięki któremu każdego „barbarzyńcę”, bez względu na to,
jak dziki i niebezpieczny, można było oswoić transakcyjną naturą i nieodpartą
grawitacją rzymskiego bagna. „We Włoszech nigdy nie dojdzie do rewolucji, bo
wszyscy się znamy” – głosiło słynne powiedzenie.
Co więcej, to konkretne bagno zostało wyposażone w potężne bariery ochronne
stworzone po II wojnie światowej, aby uniemożliwić kolejnemu dyktatorowi
pokroju Mussoliniego, a z czasem także w dodatkowe ograniczenia nałożone przez
Unię Europejską.
Te ograniczenia i głęboko zakorzeniony konserwatyzm Włoch iOpór wobec
radykalizmu, który mógł zagrozić zazdrośnie strzeżonemu bogactwu – i
nieruchomościom – Włochów, doprowadził do paradoksu: Włosi byli skłonni
pozwolić partii na wypróbowywanie nowatorskich pomysłów – ponieważ tak naprawdę
nikt nie oczekiwał, że cokolwiek się zmieni.
Nie bez powodu dewiza narodowa często wydawała się być obserwacją z wielkiej
powieści „Lampart” Giuseppe Tomasiego di Lampedusy. „Wszystko musi się zmienić,
aby wszystko pozostało takie samo” – mawia słynny książę lub, w innym
tłumaczeniu: „Jeśli chcemy, żeby wszystko pozostało po staremu, wszystko będzie
musiało się zmienić”.
Izolacja Włoch od zmian była właśnie tym, co uczyniło je bezpieczną
przestrzenią jako laboratorium polityczne. Przez lata widziałem mnóstwo
eksperymentów – megalomański potentat zmieniał oblicze narodu, rząd kierowany
przez dumnych, nieprzygotowanych, internetowych populistów, ratujących sytuację
technokratów. Ilekroć wydawało się, że sytuacja wymyka się spod kontroli,
elastyczny włoski system przerywał eksperyment – i przeprowadzano nowe
wybory. Niesławna włoska niestabilność była w rzeczywistości sposobem na jej
zachowanie.
Jednak jeden eksperyment wydawał się bardziej znaczący i lepki niż inne – była
to decyzja pana Berlusconiego, podjęta z politycznej konieczności lub – jak sam
to określa – z obywatelskiego obowiązku, by doprowadzić skrajną prawicę do
władzy.
Naprzód czy wstecz?
W dekadach po krótkotrwałym rządzie pana Berlusconiego z 1994 roku
neofaszystowscy przywódcy, którzy do niego dołączyli, stopniowo odsuwali się od
marginesów i tabu.
Dystansowali się od Mussoliniego i potępiali Holokaust. Ostatecznie Giorgia
Meloni, nastolatka wychowana w neofaszystowskiej kulturze wiktymizacji, została
liderką partii, ministrem rządu, a za moich czasów, gdy byłam szefową
rzymskiego biura „The Times”, najpopularniejszym politykiem w kraju.
Obserwowałem jej polityczny wzrost przez dekady, a kiedy popijaliśmy razem
spritzy na sardyńskim dziedzińcu na krótko przed jej wyborem na premiera w 2022
roku, upierała się, że przewodzi mainstreamowej partii konserwatywnej.
Zapytałem ją, czy zgadza się z tym, co nazwała po prostu „historycznym osądem”,
że Mussolini był zły dla Włoch – nawet po odjęciu typowych neofaszystowskich
zastrzeżeń, że popełnił błąd, sprzymierzając się z Hitlerem, uchwalając prawa
rasowe i niemal niszcząc Włochy i Europę, angażując się w II wojnę światową. Po
pewnym natarciu nawet cicho powiedziała „tak”.
Wybór pani Meloni wydawał się kulminacją czegoś. Nie byłem wtedy pewien, czy,
jak Janus, patrzę w przyszłość, czy w przeszłość. Nie byłem pewien, czy zakład
pana Berlusconiego na „romanizację” skutecznie osłabił siły neofaszystowskie,
czy też przyniósł spektakularny efekt odwrotny od zamierzonego i tchnął w nie
nowe życie, przywracając światu wiek wstecz.
Ale to miało znaczenie, pomyślałem. Nawet jeśli Włochy wydawały się uodpornione
na ryzyko związane z własnymi eksperymentami politycznymi, nie byłem
przekonany, że wyciek z laboratorium do świata z mniejszą liczbą przeciwciał
nie byłby niebezpieczny.
Od tego czasu pani Meloni została najdłużej urzędującą premier Republiki
Włoskiej, prawdopodobnie dokończy pięcioletnią kadencję przed wyborami w
przyszłym roku. Jej polityka fiskalna i zagraniczna jest zasadniczo polityką
głównego nurtu konserwatystów. Nie zachwiała się w swoim poparciu dla Ukrainy.
Początkowa próba stania się europejskim mostem do Trumpa zakończyła się
niepowodzeniem. Wyraźnie stanęła po stronie Unii Europejskiej, od której Włochy
zależą w kwestii pomocy finansowej, co stanowi kolejny dowód na to, że
kontynent chroni się przed zbójeckim nacjonalizmem.
Establishment przeszedł od strachu przed panią Meloni do jej akceptacji. Unia
Europejska ceni ją jako partnera i zbliżyła się do jej stanowiska w sprawie
imigracji.
Po tym, jak pani Meloni wygłosiła przemówienie na gali zorganizowanej przez
Włoskie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej w 2025 roku, podczas której nazwała
wieczór „okazją do poznania się”, siedziała przez ponad godzinę na kanapie w
kącie, podczas gdy reporterzy z całego świata na zmianę z nią rozmawiali,
robiąc sobie selfie.
Na koniec z niedowierzaniem patrzyłem z tyłu sali, jak wręczają jej bukiet
kwiatów, a pani Meloni tańczy z kilkoma reporterami do „Billie Jean”. Był to
ogromny sukces pani Meloni, której międzynarodowa kampania normalizacyjna szła
znakomicie. Wychodząc, złapałem jej wzrok. Spojrzała na mnie, jakby chciała
powiedzieć, że ona również nie może uwierzyć, jak dobrze to poszło.
Przed wyborami we Włoszech krytycy twierdzą, że pani Meloni niewiele zrobiła w
rządzie. Choć niektórzy wciąż obawiają się, że jeśli wygra w przyszłym roku,
może poczuć się odważniejsza w dążeniu do przesunięcia kraju bardziej na prawo,
nie można jej w żaden wiarygodny sposób oskarżyć o faszystowskie lub autorytarne
rządy we Włoszech.
Równie ważny jak sposób, w jaki rządziła, jest sam fakt, że w ogóle sprawuje
rządy. Pokazała europejskim siłom skrajnej prawicy – również czerpiącym
inspirację z neofaszyzmu, lecz działającym w krajach pozbawionych takich
ograniczeń, jakie istnieją we Włoszech – że mogą one wygrywać. Trudno nie
dostrzec, że liderzy ugrupowań, które niegdyś postrzegano jako ekstremistyczne
– Marine Le Pen we Francji, Alice Weidel w Niemczech czy Santiago Abascal w
Hiszpanii – mają wobec niej dług wdzięczności.
Sprawiła, że wszelki utrzymujący się jeszcze odór neofaszyzmu stał się
znacznie mniej odpychający.
„W naszym przypadku mogłoby być tak samo” – powiedział mi Carlos Flores,
członek hiszpańskiego parlamentu i ważna postać w nacjonalistycznej partii Vox,
niedługo po moim przyjeździe do Hiszpanii. Wskazywał na Meloni jako na wzór,
wyobrażając sobie Hiszpanię, która chroni swoją kulturę i tradycje, przyjmuje
nacjonalizm i zamyka drzwi przed imigrantami.
„Zrealizujemy część naszego programu” – stwierdził, dodając – w duchu nadziei,
jaką pokładał w Meloni – „poczekamy, aż ludzie dadzą nam wystarczający mandat,
by wprowadzić w życie resztę”.
Gdy przy kawie w Walencji snuł wizję tej nowej – a może raczej starej –
Hiszpanii, przypomniałem sobie posągi Janusa na rzymskiej wyspie Tiberina oraz
to, czego nauczyło mnie życie we Włoszech. Kraina przeszłości często wskazuje
kierunek naszej przyszłości.
5.

Artykuł wstępny
Pogląd „Guardiana” na wolność prasy: autorytarni zwolennicy atakują
dziennikarstwo, bo to ma znaczenie
https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/13/the-guardian-view-on-press-freedom-authoritarians-target-journalism-because-it-matters
Lina Attalah jest wpływową egipską dziennikarką. Jednak do zeszłego miesiąca
nawet ona nie była świadoma ważnej i niepokojącej wiadomości: jej własnego
wyroku skazującego. W 2024 roku sąd skazał ją na rok więzienia za
„rozpowszechnianie fałszywych wiadomości” i prowadzenie strony internetowej bez
licencji – o którą wielokrotnie się ubiegała – po tym, jak została osądzona
zaocznie, mimo że przebywała w kraju. Pani Attalah dowiedziała się o sprawie
dopiero po tym, jak w październiku odbyła się jej osobna rozprawa, w wyniku
której nałożono na nią wysoką grzywnę i wydano nakaz zamknięcia strony
internetowej Mada Masr. Jej proces odbędzie się ponownie jeszcze w tym
miesiącu.
Tymczasem cała redakcja portalu weryfikującego fakty Matsadash pozostaje w
areszcie od kilku tygodni po tym, jak władze aresztowały sześciu dziennikarzy
pod zarzutem m.in. przynależności do grupy terrorystycznej i jej finansowania
oraz rozpowszechniania fałszywych informacji. Ich prawnicy twierdzą, że byli
torturowani i zmuszani do nagrywania sfabrykowanych zeznań.
W poniedziałek Rosji w końcu udało się uciszyć słynną „Nową Gazetę”, która
przez dekady zmagała się z narastającymi represjami. Sześcioro jej
dziennikarzy, w tym Anna Politkowska, zapłaciło za swoje relacje życiem. Gazeta
jednak działała dalej, aż pozbawiona redakcji, platform do zbierania darowizn i
prawa do publikacji, została zmuszona do zamknięcia. (Odrębna „Nowaja Gazeta
Europa”, założona przez wielu jej byłych członków, nadal istnieje).
Te przypadki wpisują się w szerszy schemat. Wolność prasy jest na najniższym
poziomie od ćwierćwiecza – poinformowali wiosną tego roku Reporterzy bez
Granic, oceniając, że ponad połowa ze 180 badanych krajów ma „trudne” lub
„bardzo poważne” warunki dla dziennikarzy. Rosnąca fala wojen na całym świecie
również zwiększa presję i zagrożenia: Komitet Ochrony Dziennikarzy odnotował
nowy rekord 129 zgonów reporterów i innych pracowników mediów w 2025 roku.
UNESCO podało w zeszłym tygodniu, że prawie dziewięć na dziesięć zabójstw
dziennikarzy pozostaje bezkarnych.
Wysokiej jakości dziennikarstwo nigdy nie było bardziej potrzebne w świecie
narastających konfliktów, nieprawidłowości w sztucznej inteligencji i
złośliwych intryg rozpowszechnianych na platformach zarządzanych przez duże
firmy technologiczne, które ledwo kiwają głową na kwestie etyczne. Jak
zauważyła sama pani Attalah, zniknięcie profesjonalnych organizacji medialnych
poszerza przestrzeń dla teorii spiskowych i dezinformacji.
Choć Stany Zjednoczone wcześniej naciskały na sprawę dziennikarzy zagrożonych
za granicą, czasami pomagając złagodzić ich warunki, obecnie na ich czele stoi
człowiek, który nazwał media informacyjne „wrogiem narodu amerykańskiego”,
którego FBI w styczniu dokonało rewizji w domu korespondenta i który obecnie
wnosi pozew przeciwko BBC na kwotę 10 miliardów dolarów. Donald Trump dążył
również do likwidacji organizacji finansowanych ze środków federalnych, które
były ważnym źródłem niezależnego przekazu o wielu represyjnych krajach.
W tym tygodniu sąd apelacyjny orzekł, że administracja bezprawnie zwolniła
szefa Głosu Ameryki. VoA, Radio Wolna Azja i Radio Wolna Europa wciąż walczą
dzięki zaangażowaniu personelu, choć jego liczebność znacznie spadła. Niedawne
wybory w Serbii, Brazylii i USA dowodzą, że dziennikarstwo, obok aktywizmu,
może powstrzymać erozję demokracji. Tysiące ludzi protestowało w Turcji w
zeszłym miesiącu przeciwko represjom Recepa Tayyipa Erdogana wobec mediów.
Znaczna część społeczeństwa nadal pragnie prawdy, a odważni dziennikarze na
całym świecie, wbrew przeciwnościom losu, nie ustają w jej odkrywaniu i
dzieleniu się nią. Fakt, że autorytarni politycy tak bezlitośnie ich atakują,
świadczy jedynie o ich znaczeniu.
6.

Światowi przywódcy udają się do Azji na dwa kolejne szczyty dyplomatyczneWalka o wpływy, ponieważ handel, technologia i bezpieczeństwo
regionalne będą w centrum uwagi podczas spotkań w Chinach, na Filipinach i w
Kambodży
https://www.theguardian.com/world/2026/nov/15/asia-diplomatic-summits-trump-xi-putin-apec-asean
W tym tygodniu globalny środek ciężkości politycznej będzie znajdował się w
Azji, gdyż światowi przywódcy przylecą na dwa kolejne szczyty na wysokim
szczeblu, a w tle będzie trwała walka o wpływy między supermocarstwami Chinami
i USA.
Pekin będzie miał przewagę własnego boiska, witając Donalda Trumpa w swoim
południowym centrum technologicznym, Shenzhen, na spotkaniu liderów Współpracy
Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Spotkanie rozpocznie się dwa tygodnie po
tym, jak prezydent USA przegrał wybory uzupełniające.
Szczyt odbył się po tym, jak ujawniono w najlepszym razie niezręczną
informację, że szef Nvidii, amerykańskiego producenta układów scalonych, który
przez długi czas był najcenniejszą firmą na świecie, miał romans z kobietą,
którą amerykański wywiad podejrzewa o bycie chińskim szpiegiem.
APEC generuje ponad 60% światowego PKB i promuje przede wszystkim wolny handel
i multilateralizm. Tegoroczne spotkanie może jednak zostać zdefiniowane przez
potwierdzone spotkanie trójstronne między Trumpem, prezydentem Chin, Xi
Jinpingiem i Władimirem Putinem z Rosji.
Spotkanie trójstronne przyrównano do współczesnej Jałty, kiedy w 1945 roku
ówczesny prezydent USA Franklin D. Roosevelt, brytyjski premier Winston
Churchill i radziecki przywódca Józef Stalin spotkali się na Krymie, aby
dokonać podziału Europy po drugiej wojnie światowej. Analitycy twierdzą jednak,
że „Jałta 2.0”, która wydałaby dekrety dotyczące Ukrainy i Tajwanu bez ich
udziału, jest mało prawdopodobna.
Xiaoyu Pu, adiunkt na wydziale nauk politycznych Uniwersytetu Nevady,
powiedział, że spotkanie trójstronne „może mieć charakter bardziej symboliczny
niż merytoryczny, choć sama symbolika ma znaczenie w dyplomacji mocarstw”.
„Trump wydaje się być zainteresowany kontrolą zbrojeń nuklearnych i
denuklearyzacją. Priorytetem Xi jest prawdopodobnie utrzymanie stabilnych
relacji z Waszyngtonem przy jednoczesnym zachowaniu strategicznego partnerstwa
Chin z Rosją. Tymczasem Putin chce zachować swoją przewagę negocjacyjną nad
Ukrainą”.
APEC rozpoczyna się w środę i następuje po serii innych spotkań
dyplomatycznych, wśród których najważniejsze jest spotkanie Stowarzyszenia
Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) na Filipinach, rozpoczynające się w
niedzielę, w którym weźmie udział Trump. …
Globalne zwroty w stronę Azji
Przez ponad dekadę zaangażowanie Waszyngtonu w regionie było nacechowane
obawami o wzrost potęgi Chin. W 2011 r. ówczesny prezydent Barack Obama
powiedział australijskiemu parlamentowi, że USA są „potęgą Pacyfiku i że
zamierzamy tu pozostać” – politykę tę nazwano „zwrotem ku Azji”.
Joe Biden przyjął strategię intensywnej dyplomacji i umów handlowych, mając
nadzieję na zdobycie sojuszników na kontynencie, którzy chcieliby zrównoważyć
swoje relacje z oboma supermocarstwami.
Niektórzy analitycy postrzegają transakcyjny styl Trumpa w Azji jako
kontynuację polityki zwrotnej. Jednak zmienność i nieprzewidywalność prezydenta
wystraszyły mniejsze państwa, które postrzegają Chiny jako bardziej
przewidywalnego partnera.
Jayant Menon, ekonomista z singapurskiego Instytutu Iseas-Yusof Ishak,
powiedział, że kraje Azji Południowo-Wschodniej „przygotowywały grunt pod
przyszłość, w której będą mniej zależne od Stanów Zjednoczonych”, starając się
o porozumienia gdzie indziej, w tym między sobą i z UE.
„W obliczu ciągłej niepewności i administracji zdecydowanej na nakładanie ceł
wszelkimi legalnymi środkami, zdolność Azji Południowo-Wschodniej do
przetrwania kolejnej rundy ceł zależy od głębszej integracji regionalnej i
dywersyfikacji wykraczającej poza rynek amerykański” – napisał w tym miesiącu
na East Asia Forum. (…)
7.

Putin chce odzyskać kontrolę nad Europą Wschodnią. Spotkanie w Jałcie z
Trumpem i Xi w Shenzhen.
Dokument przekazany Amerykanom: „Pakt Atlantycki musi wycofać się do granic z
1997 r.”. Powrót do stref wpływów
https://www.repubblica.it/esteri/2026/11/15/news/putin_russia_nato_europa_orientale_shenzen_yalta_con_trump_e_xi-425724196/?ref=RHLF-BG-P1-S2-T1-PP
Putin chce przywrócić równowagę z czasów zimnej wojny, zmuszając NATO do
wycofania się do granic z 1997 roku, aby odbudować rosyjską strefę wpływów od
Azji Środkowej po Europę Wschodnią. W istocie, chce odrodzić Układ Warszawski,
mimo że kraje uciskane przez ZSRR nie zamierzają wracać pod jarzmo Moskwy, i
odbudować jej zdolność do zagrożenia całemu Staremu Kontynentowi.
Niewielu wątpiło, że to był plan byłego pułkownika KGB, ale dokument z 10
listopada przekazany amerykańskim mediatorom Kushnerowi i Witkoffowi, ujawniony
przez „New York Times”, wyraźnie to potwierdza. Waszyngton uważa, że to jedynie
maksymalistyczny punkt wyjścia dla negocjacji ukraińskich, pozostawiający
Putinowi pole manewru. Jednak lektura tego dokumentu w przededniu trójstronnego
spotkania, które odbędzie się w czwartek na szczycie APEC w Shenzhen z chińskim
przywódcą Xi Jinpingiem i amerykańskim przywódcą Trumpem, jest szokująca,
ponieważ sprawia wrażenie, że w jego mniemaniu jest to nowa Jałta, w której
trzy dominujące mocarstwa dążą do podziału świata na strefy wpływów, z Europą
na czele.
W piątek wysocy rangą urzędnicy Białego Domu zapowiedzieli misję prezydenta do
Azji, która jutro wyruszy na Filipiny, gdzie weźmie udział w szczycie ASEAN. W
środę prezydent poleci do Shenzhen na spotkanie APEC, a w czwartek około
południa spotka się z Xi Jinpingiem sam na sam, zanim szczyt zostanie
rozszerzony o Putina. „Będziemy rozmawiać” – wyjaśniły źródła – „o rozbrojeniu
nuklearnym i Iranie. Ukraina nie będzie brana pod uwagę, ponieważ kanał
negocjacyjny jest inny, a Chiny nie uczestniczą”. Rozszerzenie umowy nuklearnej
było celem Trumpa od pierwszej kadencji, ponieważ uważa, że dyskusja bez
Pekinu, który buduje więcej głowic niż jakikolwiek inny kraj, nie ma sensu.
Przekroczył już tysiąc bomb i zamierza kontynuować swoje dążenia, zmniejszając
dystans do Waszyngtonu i Moskwy. Amerykanie nie oczekują porozumienia, ale chcą
rozpocząć rozmowy, stworzyć mechanizm negocjacyjny. Drugim tematem będzie Iran,
ponieważ Putin i Xi są najlepszymi sojusznikami ajatollahów, a Trump chce ich
pomocy w rozwiązaniu konfliktu, który kosztował go przegraną w wyborach
uzupełniających, poprzez wstrzymanie wzrostu cen energii. Nie odbędzie się
spotkanie z przywódcą Korei Północnej Kimem, ani kwestia domniemanej szpieżycy,
która uwiodła prezesa Nvidii, Jensena Huanga, nie zostanie poruszona, ponieważ
„to kwestia bezpieczeństwa narodowego, o której nie mówi się w kontekście
dyplomatycznym”.
Ukraina nie jest w centrum uwagi, ale jest mało prawdopodobne, aby Donald Trump
w ogóle nie rozmawiał o niej z Władimirem Putinem, zwłaszcza że zaprosił go na
szczyt G20 w Miami w połowie grudnia właśnie po to, by zakończyć konflikt, w
zamian za pełnoprawny powrót Putina na arenę międzynarodową. Potwierdza to
dodatkowo doniesienia „New York Timesa”, w których los Kijowa jest tylko jednym
z elementów wielkiej strategii Kremla, mającej na celu odbudowanie swojej
władzy i wpływów w całej Europie, co będzie przedmiotem dyskusji podczas „nowej
Jałty”. Różnice są oczywiste, ponieważ wówczas państwa sojusznicze walczyły z
nazistami, a Stary Kontynent zasiadał do stołu z Churchillem. Właśnie z tego
powodu plany Putina są dla nas jeszcze bardziej groźne. Zgodnie z dokumentem z
10 listopada Kreml chce utrzymać wszystkie terytoria okupowane, z wyłączeniem
wejścia Kijowa do NATO i zachodnich dostaw wojskowych. Jedynym ustępstwem
byłoby przystąpienie do UE, ale bez broni. NATO musiałoby powrócić do granic z
1997 roku, wycofując się z Polski, która pragnie stałej bazy, ale także z
państw bałtyckich, Rumunii, Bułgarii, Węgier i Czech. Kaukaz i Azja Środkowa
ponownie znalazłyby się pod butem Moskwy, która domaga się zakończenia parasola
nuklearnego nie tylko Stanów Zjednoczonych, ale także Francji i Wielkiej
Brytanii dla pozostałych krajów europejskich. Stary Kontynent pozostałby
bezbronny, powierzając swoje bezpieczeństwo życzliwości Putina, który być może
liczy również na gotowość do wycofania się wyrażoną przez Trumpa i przywódców
Pentagonu. Według „New York Timesa” Amerykanie uważają, że są to jedynie
wstępne stanowiska negocjacyjne, a Władimir Putin byłby elastyczny. Jak dotąd
tego nie zademonstrował, a w każdym razie jego wpływ na Europę Wschodnią
odwróciłby wynik zimnej wojny, przypieczętowując klęskę Stanów Zjednoczonych i
całego Zachodu.
8.

Psychologia dyktatorów: Nowy totalitaryzm od Xi Jinpinga do Trumpa
Masy ufają dyktatorowi tak, jak wierzący ufają Bogu: to lekcja Freuda na
temat kultu jednostki. Nadal jest aktualna w Moskwie i Pekinie. Jednak w
przypadku Trumpa człowiek opatrzności staje się jednocześnie buntownikiem,
despotą i ofiarą.
https://www.repubblica.it/cronaca/2026/11/15/news/psicologia_dittatori_totalitarismo_xi_jinping_putin_trump_massimo_recalcati-425723710/?ref=RHLF-BG-P2-S1-T1-r35679
Według Freuda postać dyktatora jest bezpośrednio związana z postacią Boga . W
obu przypadkach jest ona przedłużeniem obrazu ojca, którego doświadczaliśmy w
dzieciństwie jako tarczy ochronnej przed wszelkimi przeciwnościami. Więź z
ojcem uspokaja i przeciwdziała lękowi przed porzuceniem i niepewnością, tak jak
czyni to człowiek religijny w odniesieniu do Boga. Dyktator lub przywódca –
Duce lub Führer – któremu masy biernie się poddają, odtwarzałby w ten sposób
spokojne poczucie ochrony ze strony łaskawej władzy.
Jego uciekanie się do przemocy dyktatury nie jest postrzegane jako arbitralne,
lecz jako gwarancja porządku. Nieuchronny chaos życia znajdzie swoje
rozwiązanie w kosmosie, który obraca się wokół jego niepodważalnej woli. W XX
wieku napięcia i niepokoje społeczne, które pojawiły się po zakończeniu I wojny
światowej, zostały rozwiązane wraz z ustanowieniem reżimów totalitarnych
charakteryzujących się kultem jednostki dyktatora. Bałwochwalcza natura tego
kultu nie pozostawia wątpliwości co do prawdziwości analizy Freuda: dyktator
jest zarówno ojcem, jak i Bogiem, człowiekiem opatrzności, niekwestionowanym
zbawicielem mas, źródłem inspiracji i tożsamości narodowej dla narodów.
Czy ta freudowska koncepcja jest nadal aktualna w interpretacji psychologii
współczesnych dyktatorów? Jeśli weźmiemy przykład Putina i Xi Jinpinga ,
rozumowanie Freuda wydaje się potwierdzone: dyktator jest emanacją ubóstwianej
postaci ojca, która narzuca zniesienie niestabilnego wymiaru demokracji.
Utożsamianie się dyktatora z jego ludem sprawia, że jakakolwiek forma
parlamentaryzmu staje się zbędna. Istnieje jednak jedna różnica, która wydaje
się coraz bardziej oczywista: surowe opanowanie chińskiego dyktatora
odzwierciedla solidność szybko rozwijającego się kraju, podczas gdy kompulsywna
potrzeba wojny ujawnia desperację reżimu Putina, zmuszonego ponieść
konsekwencje drastycznej redukcji sił zbrojnych Rosji po upadku Muru
Berlińskiego w 1989 roku. Paradoks polega jednak na tym, że syndrom okrążenia,
który go dotyka, z jednej strony potępia niestabilność jego reżimu, z drugiej
jednoczy go przeciwko Zachodowi, który jest postrzegany jako nieuleczalny wróg.
W tym kontekście wyraźnym wyjątkiem jest Donald Trump. Jego skłonność do
sprawowania osobistej dyktatury nie obaliła instytucji liberalnej demokracji
jego kraju, ale otworzyła wewnętrzny rozdźwięk między nieliberalną tendencją
jego chaotycznych i transgresyjnych działań a symbolicznymi przeciwwagami,
które powinny utrzymać je w granicach wyznaczonych przez amerykańską
Konstytucję. To zasadnicza różnica w porównaniu z dyktaturami XX wieku:
człowiek opatrzności, którego przeznaczeniem jest przywrócenie obrażonej
ojczyźnie jej chwalebnego prestiżu, w przypadku Trumpa – w przeciwieństwie do
dyktatorów XX wieku – nie może działać całkowicie bezkarnie. Jego ukryta
anarchia nieuchronnie koliduje z przeciwciałami demokracji.
To napięcie zwiastuje nową psychologię dyktatorską. Tę samą, która
charakteryzuje każde populistyczne przywództwo. Nawet będąc na szczycie władzy,
Trump prezentuje się jako wywrotowiec systemu, który niesłusznie ograniczałby
jego władzę. Jego lekkomyślne i sprzeczne działania — pozbawione przemyślanej i
spójnej strategii — są usprawiedliwione, w rzeczywistości, tylko w imieniu
ludzi zdradzonych przez profesjonalną politykę. Nowy dyktator — jak potwierdza
psychologia każdego dyktatora — rości sobie prawo do swojej obcości i
wyjątkowości w stosunku do zwykłej klasy politycznej. Jego nonkonformizm i
niezwykłe zachowanie muszą w każdych okolicznościach potwierdzać jego antypolityczne
pochodzenie, jego gwiazdorski dystans do gier pałacowych, jego fundamentalną
pogardę dla instytucji, jego wolę władzy.
W ten sposób demokratyczna zasada reprezentacji zostaje zachwiana do
fundamentów. Nowy dyktator – podobnie jak wszyscy jego poprzednicy w XX wieku –
nie uważa reprezentacji parlamentarnej za prawowitą, ponieważ ludzie mają prawo
do bezpośredniej kontroli dźwigni władzy wyłącznie poprzez swoją osobę. Stąd
całkowicie kapryśny charakter jego polityki, która nie jest już inspirowana
zasadami ideologicznymi lub interesami zbiorowymi, ale utrzymaniem jego
osobistej władzy. Również tutaj znajdujemy motyw typowy dla psychologii
dyktatora: między nim a jego ludźmi istnieje wyłączna, instynktowna więź,
oparta na hipnotycznej identyfikacji. W przypadku Trumpa duch, który
charakteryzuje tę relację, jest duchem regresywnym, który zachęca dyktatora do
irracjonalnego zachowania.
Narcystyczne nastroje biorą górę nad względami strategicznymi. Komunikowanie
swoich decyzji za pośrednictwem Twittera jest wysoce symptomatycznym znakiem
tej regresji. Nowy dyktator nie dziedziczy już ascetycznego munduru swojego
dominującego ojca, lecz bluzę z kapturem tyrana. Jego psychika nie jest
ideologicznie fanatyczną psychiką dyktatorów XX wieku, lecz psychologią
nastolatka, który chce wszystkiego natychmiast, niezależnie od rzeczywistości.
Potwierdza to jego kompulsywna i bezwstydna skłonność do kłamstwa. Podczas gdy
Putin i Xi Jinping wyrażają w swojej postawie starożytną surowość dominującego
ojca, Trump przybiera postać przewrotnego ojca, cofniętego do wieku
młodzieńczego, którego celem nie jest dobro narodu, lecz jego własna
przyjemność i prestiż. Kult własnego ego zastąpił ideologiczny kult Sprawy. Oto
paradoks nowego dyktatora: zbuntowany nastolatek z blond grzywką może zająć
miejsce władcy, nie wyrzekając się buntu. W ten sposób staje się niestabilnym
filarem systemu, którego wbrew pozorom uważa się zarówno za despotę, jak i
niesprawiedliwie prześladowaną ofiarę.
9.

Co to są za dziwne dźwięki, które wydaje Trump?
https://www.nytimes.com/2026/11/12/opinion/trump-speech-midterms.html
W przededniu tsunami w wyborach uzupełniających w zeszłym tygodniu byłem
zakłopotany sposobem, w jaki mówił prezydent Trump. A ponieważ jest teraz tą
samą osobą, co wtedy – a może nawet „bardziej tą samą”, jak mógłby powiedzieć –
nadal jestem zakłopotany.
Problem nie polega na tym, że Trump często ledwo potrafi ze sobą połączyć
rzeczownik i czasownik. Generalnie uważałem, że jego styl mówienia na barowym
stołku wynika po części z coraz bardziej nieformalnego podejścia Ameryki do
oratorstwa, a po części z faktu, że Trump zdaje sobie sprawę, że jego kult
osobowości eliminuje potrzebę elokwentnego demonstrowania autorytetu.
Jak pisałem niedawno, jego coraz częstsze używanie wulgaryzmów wynika z faktu,
że nowość z czasem mija i trzeba stale podkręcać płomień. Oreo są teraz
dostępne nie tylko w wersji Double Stuf – co za dionizyjski wybuch dla
dzieciaka, kiedy pojawiły się w latach 70. – ale teraz w jeszcze bardziej
wyściełanej wersji Mega-Stuf. Mega-Stuf Trumpianese, w tym jego ostatnie próby
z pozornie homoerotycznymi dygresjami, rozpala publiczność.
Obejrzałem wiele przemówień Trumpa na przestrzeni lat. Ale na jego ostatnich
wiecach dostrzegłem coś nowego.
W zeszłym miesiącu w Karolinie Południowej Trump nazwał byłą gubernator tego
stanu Nikki Haley „gubernator EEHHP”. Był to dziwny, beknięty dźwięk, coś
niekontrolowanego. Czy Trump chciał znieważyć Haley? Jeśli tak, to dziwnie
niezdarnie jak na mistrza stand-upu.
„Gubernator EEHHP”?
Następnego dnia, omawiając kandydata do Senatu, Abdula El-Sayeda, Trump
powiedział: „Jeśli nie chcecie, żeby komuniści kontrolowali Senat USA, co jest
pomiędzy JAYYT… a dżentelmenem z miejsca zwanego Michigan?”. „JAYYT” nie ma
żadnego znaczenia, a dlaczego „miejsce zwane Michigan”, jakby Trump miał na
myśli Brigadoon? Czy pomogło mu to zachować twarz w obliczu słownej pomyłki?
No więc: „EEHHP”, „JAYYT” – a potem „jigger”. To było w Missisipi, a Trump miał
na myśli cenę benzyny w Iowa wynoszącą 1,85 dolara „na szczycie jiggera”. Co to
jest jigger? (To narzędzie pomiarowe dla barmanów, jasne – ale co to ma
wspólnego z benzyną?)
I tak to trwało. Były momenty, gdy Trump ewidentnie łapał się podstawowych
pojęć i popełniał błędy nawet w próbach sprostowania. „Przyznali tę wspaniałą
nagrodę pokojową, prawda? Czy ktoś zna nazwę tej nagrody pokojowej?” – zapytał
Trump. Ale po co ukrywać nazwę nagrody tak znanej jak Oscary? Można się
zastanawiać, czy przypadkiem nie zapomniał nazwy Pokojowej Nagrody Nobla –
zwłaszcza że nazwał ją Pulitzerem. „Przyznali Nagrodę Pulitzera młodej damie…”
Teraz musimy odróżnić to, co rzeczywiście nietypowe, od tego, co językoznawcy
nazywają zwykłymi błędami wymowy. Kiedy Trump mówi, że musimy być agresywni
wobec każdego, „kto zabije policjanta lub funkcjonariusza policji… al… …
funkcjonariusza organów ścigania”, to jest to po prostu niedbała mowa, na którą
niewielu z nas jest odpornych.
Podobnie jest z jego stwierdzeniem: „uczelnie i uniwersytety oczyszczą się z
antysemityzmu i pro-terranizmu… terra… i tego, co robicie”. Trump od dawna nie
ma nic przeciwko takim wywodom.
Rozmawialiśmy z sąsiadką o psie sąsiadki, który przeszedł operację, a ona
powiedziała nonszalancko: „No cóż, zrobili mu zabieg na otwartym sercu… na
otwartym… no cóż, zrobili mu zabieg!”. Miała na myśli „na otwartym sercu”, ale
spontanicznie dodała „na otwartym sercu”, bo to właśnie kojarzy się z operacją.
Była osobą niezwykle elokwentną.
Mowa potoczna jest mniej uporządkowana niż język pisany. Mówimy małymi,
siedmio- lub dziesięciosłownymi zdaniami, pełnymi niejasności i fałszywych
początków.
Jednak Trump mówi w sposób, który może brzmieć dziwnie nawet dla językoznawcy.
Na przykład niedawno mówił o „budowie shipyardcree za 3,2 miliarda dolarów”.
Zabawnie jest się pośmiać: „Co to jest shipyardcree?”. Ale Trump dodał:
„Stworzycie tu 10 tysięcy miejsc pracy”. Zatem „cree” w słowie „stocznia”
oznaczało, że Trump przewidywał, że zaraz powie „stworzyć”. To właśnie
językoznawcy nazywają „błędem przewidywania”. W przypadku „listy czytelniczej”
można wyczuć przed słowem „lista” literę „l” i powiedzieć „lista prowadząca”. W
przypadku „rzutu wolnego” można, z tego samego powodu, powiedzieć „rzut trzema
rzutami”.
Ale tak naprawdę, „shipyardcree” Trumpa wciąż było dziwne. Mówił po prostu
„shipyardcree” jako pojedyncze słowo, a potem robił pauzę, jakby „cre-” w
create” po prostu cofnęło się w czasie i przykleiło do słowa poprzedzającego.
To nie jest typowy błąd antycypacyjny. Brzmi to, nawet dla językoznawcy,
bełkotliwie, chaotycznie, niepoprawnie.
Trump brnie przez te dziwne wybuchy i rażące niespójności, jakby były czymś
naturalnym. Gdyby prezydent Joe Biden wypowiedział choć jeden przykład tego, co
werbalnie jest teraz typowe dla Trumpa, entuzjaści MAGA uznaliby to za
bezdyskusyjnie fatalne. Można założyć, że nie zrobią tego samego z Trumpem.
10.

Kulawa kaczka i cesarski orzeł
Władimir Putin spieszy się równie mocno, co Donald Trump. Zdaje sobie
sprawę, że tylko z pełnią władzy (kwestionowaną przez głosowanie) amerykański
prezydent może utrzymać swoją politykę kompromisu z Rosją.
https://www.repubblica.it/commenti/2026/11/15/news/trump_l_anatra_zoppa_e_l_aquila_imperiale-425723680/?ref=RHLF-BG-P2-S2-T1-r35679
Jak daleko może polecieć „kulawa kaczka”? To pytanie dominuje w obecnej epoce
politycznej, po szoku wyborczym, który zachwiał konsensusem w Ameryce,
skutecznie wywołując kryzys modelu Trumpa. Rewolucja Maga, mająca na celu
przechylenie świata na prawo, została zablokowana przez starą formę głosowania;
demokracja zwyciężyła w głosowaniu nad postdemokracją, która ją kwestionowała w
fazie, w której żyjemy.
To znak, że system wciąż generuje przeciwciała, a władza roszcząca sobie prawo
do wszechmocy, wyrwana z równowagi instytucjonalnej, musi w końcu rozliczyć się
z zasadami, które zostają przywrócone po faktycznym zawieszeniu przez władzę
wykonawczą, której jedynym miernikiem jest ona sama. Prezydentura pomyślana i
skonstruowana tak, by przekraczać granice konstytucyjne, musi wrócić do normy:
ale kto zarządza tym nagłym spadkiem władzy w Białym Domu?
Oczywiste jest, że głowy państw i rządów, upokorzone przez Trumpa i
zdegradowane z sojuszników do poddanych, mają głęboki interes w ocenie wpływu
głosowania na amerykańskiego prezydenta i przełożeniu jego osłabienia na walutę
polityczną. Jednocześnie jednak oczywiste jest, że Trump ma wręcz przeciwny
interes w narzucaniu tempa, przyspieszaniu swoich inicjatyw politycznych,
zarówno pod względem metod, jak i celów, aby wykorzystać okno czasowe
poprzedzające 3 stycznia, datę inauguracji nowej demokratycznej większości w
Kongresie. Do tego czasu prezydent może liczyć na starą republikańską
większość, która – pomimo pewnych zastrzeżeń, które prawdopodobnie pojawią się
po porażce wyborczej – popiera jego politykę.
Z Kremla Władimir Putin spieszy się tak samo jak Trump, ponieważ zdaje sobie
sprawę, że tylko dzięki pełni uprawnień (niedawno zakwestionowanych w
głosowaniu) amerykański prezydent będzie w stanie utrzymać swoją politykę
porozumienia z Rosją, co stoi w sprzeczności z amerykańską tradycją,
zobowiązaniami podjętymi wobec europejskich sojuszników i obietnicami złożonymi
przez Biały Dom rządowi w Kijowie po rosyjskiej inwazji.
Dlatego nagle coś zaczyna się ruszać w mrocznych głębinach wojny, gdzie
prawdziwe powody konfliktu zostają ujawnione, a prawdziwe cele ewentualnych
negocjacji zostają ukryte.
Potrzeba przyspieszenia, aby nie stracić politycznej przewagi większości
parlamentarnej, która nie pokrywa się już z większością polityczną kraju, a
jednak nadal sprawuje władzę, pominęła pewne etapy negocjacji, odchodząc od
czystych deklaracji pryncypialnych, którymi Moskwa i Kijów wymieniały się do
tej pory, by po raz pierwszy dotrzeć do prawdziwego, ukrytego sedna negocjacji.
A sednem problemu dla Moskwy, jak zawsze, jest ziemia.
Aby przekształcić to, co siłą i przemocą okupował, w trwałe, uznane i
akceptowane posiadanie, prezydent Rosji ujawnił swoją kartę przetargową,
oferując Kijowowi w zamian zielone światło Kremla na przystąpienie do NATO i
UE. Ziemie ukraińskie wracają do Rosji w zamian za ostateczne przekazanie
okaleczonej Ukrainy i Donbasu pod zachodnie sztandary. Stoimy przed pierwszą
realną szansą na punkt zwrotny, po czterech latach i ośmiu miesiącach wojny w
sercu Europy.
Ten plan może budować pokój, ponieważ po tylu maksymalistycznych deklaracjach
zakłada wymianę, a nie kapitulację okupowanych najeźdźców. Putin może
usprawiedliwić ogromną ofiarę młodych ludzi w ukraińskich okopach, gdzie od
czasu inwazji zginęło 450 000 żołnierzy, odbudowując świat rosyjskojęzyczny.
Nawet jeśli będzie musiał porzucić imperialistyczne marzenie o przeniesieniu
flagi Kremla do Kijowa i przekształceniu Ukrainy w państwo satelickie, może na
nowo rozpalić święty ogień Wielkiej Rosji, który po upadku Muru Berlińskiego
zdawał się zniknąć na zawsze.
Nawet gdyby umowa ta została podpisana, za cenę wysoką, Rosja przestałaby być
krajem i stała się imperium, a Putin ominąłby Lenina i poszedł w ślady Stalina.
Ale Zełenski zdołał też osiągnąć politycznie znaczący rezultat: zaatakowany
przez jedną z najpotężniejszych armii świata, gdy kraj został najechany i
okupowany, potrafił stawiać opór nadużyciom przez nieskończony i
nieprzewidziany czas, obronił swoją stolicę przed kapitulacją, którą wielu,
nawet na Zachodzie, tchórzliwie sugerowało, poprowadził swój naród do walki i
utrzymał armię rosyjską w bezruchu, przeprowadzając kontrataki za pomocą
dronów.
Publicznie oczerniany przez Trumpa w Białym Domu, wyszydzany cynizmem swoich
krytyków, zahipnotyzowany siłą i zniewolony przez nadużycia, angażował się w
politykę pomimo rakiet i bomb, zszywając i naprawiając strukturę
międzynarodowego sojuszu, który ostatecznie przetrwał wbrew logice relacji
władzy i nędzy zachodniej realpolitik, po tym jak już sprzedał głowę
ukraińskiego przywódcy najeźdźcy.
Gdyby porozumienie zostało osiągnięte, Zełenski ochroniłby autonomię osłabionej
Ukrainy, ale jednocześnie otworzyłby dla swojego kraju drogę na Zachód, którą
Kreml zawsze odrzucał, ostatecznie wprowadzając Kijów do NATO i UE. Jeśli ten
plan. się rzeczywistością, ukraiński przywódca zapowiedział, że „zwróci się w
tej sprawie do opinii publicznej”.
W tym momencie nagła akceptacja przez Moskwę obecności Unii Europejskiej przy
stole negocjacyjnym jest zrozumiała. Moskwa chce również gwarancji politycznych
dotyczących okresu powojennego i nowego układu sił na kontynencie po wybuchu
konfliktu, który podważył stary porządek świata.
Gdyby chodziło tylko o dwustronną wymianę między Moskwą a Kijowem, nie byłoby
potrzeby pośredniczenia w Brukseli. Jeśli jednak, jak słusznie powiedziano, po
wojnie trzeba będzie z Rosją omówić nowy system bezpieczeństwa w Europie,
udział UE w negocjacjach jest po prostu niezbędny.
Wiele jest niewiadomych, a droga jest wyboista, bo tak jak istnieje strategia
wojny, tak istnieje taktyka pokoju. Wkrótce przekonamy się, czy hipoteza tej
iskierki nadziei przetrwa próbę czasu. Jeśli tak, będziemy musieli
zaktualizować nasze podręczniki polityczne i dyplomatyczne, bo nawet kulawa
kaczka będzie w stanie polecieć tam, gdzie orzeł cesarski nigdy nie był w
stanie dotrzeć.
11.
Kreml: „Użyjemy siły, jeśli nie będzie perspektyw na osiągnięcie
porozumienia z Europą”.
Rosja będzie musiała uciec się do siły, aby osiągnąć swoje cele, jeśli nie
będzie perspektywy na osiągnięcie porozumienia z Europą, powiedział rzecznik
Kremla Dmitrij Pieskow, cytowany przez agencję TASS. Stwierdził, że jeśli Unia
Europejska nie chce pokoju, nie ma sensu dyskutować o rozwiązaniu konfliktu na
Ukrainie ani o ramach bezpieczeństwa UE. Europejczycy „po prostu nie mogą
podejmować pewnych decyzji w odpowiednim czasie, ponieważ są podzieleni. To
spowalnia każdy proces” – dodał.
„Wycofanie z czterech regionów i bez Kijowa w NATO” – warunki Putina w 2024
roku
Wycofanie się Kijowa z czterech obwodów ukraińskich i odmowa przystąpienia do
NATO: takie warunki postawił prezydent Rosji Władimir Putin w 2024 roku w
związku z negocjacjami pokojowymi na Ukrainie, do których nawiązał dziś rano
minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow. Było to 14 czerwca 2024 roku, w
przededniu konferencji pokojowej w sprawie Ukrainy w Szwajcarii. Putin
przemawiał w tamtejszym MSZ. Według prezydenta Rosji Ukraińcy musieliby opuścić
obwody doniecki i ługański (które razem tworzą Donbas), a także zaporoski i
chersoński. „Dzisiaj składamy prawdziwą propozycję pokojową; nie mówimy o
zamrożeniu konfliktu, ale o jego całkowitym zakończeniu” – podkreślił Putin.
Gdy tylko Kijów rozpocznie wycofywanie wojsk i ogłosi odmowę przystąpienia do
NATO, „rozkaz zawieszenia broni i rozpoczęcia negocjacji zostanie wydany w tej
samej chwili” – zapewnił prezydent. Negocjacje miały doprowadzić do „porozumień
międzynarodowych”, które miałyby również zagwarantować „zniesienie wszystkich
zachodnich sankcji wobec Rosji”.
Propozycja Putina została stanowczo odrzucona przez prezydenta Ukrainy
Wołodymyra Zełenskiego i jego zachodnich sojuszników.
„Stanowisko negocjacyjne Rosji w sprawie Ukrainy zostanie określone w taki
sposób, aby osiągnąć cele specjalnej operacji wojskowej” – powiedział
minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow, cytowany przez agencję
TASS. Dodał, że cele te „zostały sformułowane przez prezydenta (Władimira
Putina) w czerwcu 2024 roku i od tego czasu nie uległy zmianie”.
Europejczycy rozumieją, że pociąg odjeżdża i „chcą wsiąść do ostatniego
pociągu” – powiedział minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow,
cytowany przez agencję TASS, odnosząc się do gotowości UE do udziału w
negocjacjach w sprawie Ukrainy. „Prawdopodobnie rozumieją, że pociąg odjeżdża i
chcą spróbować wskoczyć na stopnie ostatniego wagonu” – dodał.
Johnson: „Ławrow oblał mnie wódką”. Moskwa: „Sam się o to prosił”.
Próba dyplomatycznego zbliżenia między Wielką Brytanią a Rosją w 2017 roku
zakończyła się hucznymi popijawami przy rozpalonym kominku. Osobą, która
przyznała się do tego spotkania, był były brytyjski premier Boris Johnson,
ówczesny minister spraw zagranicznych w rządzie Theresy May. W wywiadzie
udzielonym przez byłego prezydenta Kolumbii Ivana Duque w podcaście „Tres
Respuestas”, Johnson powiedział, że udał się do Moskwy z zamiarem poprawy
stosunków między oboma krajami. Prezydent Rosji Władimir Putin odmówił jednak
spotkania z nim i przekazał prowadzenie rozmów ministrowi spraw zagranicznych
Siergiejowi Ławrowowi, którego Johnson ostro ocenił: „okropny człowiek” i
„absolutnie beznadziejny”. Jego traktowanie Ławrowa przypominało „karę
wymierzoną w angielskiej szkole z internatem z epoki wiktoriańskiej”. Zmusił
go, jak powiedział, do siedzenia przed rozpalonym kominkiem i picia strumieni
wódki. Rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa odpowiedziała na rekonstrukcję
byłego premiera inną wersją wydarzeń. Dyplomata, który zapewnił ją, że dobrze
pamięta lunch, utrzymywał, że Johnson wybrał wódkę zamiast wina, które mu
podano, i że sam wielokrotnie prosił o więcej.
12.

Iran atakuje bazę lotniczą w Bahrajnie, wznawia ataki w Zatoce Perskiej
https://www.theguardian.com/world/live/2026/nov/15/middle-east-crisis-live-iran-bahrain-strikes-gulf-donald-trump-us-israel-yemen-houthis#top-of-blog
Iran zaatakował bazę lotniczą w Bahrajnie w ramach kolejnej fali ataków od
września, co wywołało dziś rano w królestwie Zatoki Perskiej publiczne
ostrzeżenia i wycie syren alarmowych.
Według irańskich mediów, Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej poinformował o
wysłaniu sześciu dronów w celu zaatakowania amerykańskiego systemu radarowego
znajdującego się w tym wyspiarskim państwie sojuszniczym z USA.
W okolicach stolicy, Manamy, słychać było eksplozje, jednak władze Bahrajnu
twierdzą, że ich obrona przeciwlotnicza przechwyciła ataki, zanim dotarły one
do celu.
Bahrajn, położony naprzeciwko Iranu po drugiej stronie Zatoki Perskiej, jest
bazą Piątej Floty Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. W trakcie wojny kraj
ten był wielokrotnie atakowany przez Teheran, który co jakiś czas przeprowadzał
serie ataków na tle długich okresów bezczynności.
Istnieją obawy, że poranne ataki Iranu mogą oznaczać wznowienie wojny, podczas
gdy prezydent USA Donald Trump groził, ale powstrzymał się od powrotu do
poważnych działań zbrojnych. Negocjacje w sprawie zakończenia wojny pozostają w
impasie, ponieważ USA utrzymują blokadę morską, a Iran ma kontrolę nad cieśniną
Ormuz.
Wydarzenia na Morzu Czerwonym, do których doszło dziś rano, potęgują obawy o
przepływ ropy w Zatoce Meksykańskiej.
Jemeńskie siły rządowe wspierane przez Arabię Saudyjską, walczące z Huti,
wycofały się z obszaru Bab el-Mandab , dając rebeliantom powiązanym z Iranem
jeszcze większą kontrolę nad kluczowym szlakiem żeglugowym, z którego Arabia
Saudyjska i inni producenci ropy naftowej z Zatoki Perskiej korzystali w celu
dostarczania swoich dostaw.
Hamas potwierdził również, że w sobotnim nalocie izraelskim zginął wysoko
postawiony dowódca biorący udział w planowaniu ataków z 7 października.
13.

Zdjęcia i filmy wykorzystane bez zgody: Gwarant Prywatności nakłada na Meta
karę w wysokości 805 mln euro.
Funkcja podpowiadająca publikowanie pomysłów z rolki aparatu smartfona,
domyślnie włączona, jest pod lupą. Dotyczy to prawie dwudziestu milionów
włoskich użytkowników. Meta ogłosiła apelację.
https://www.repubblica.it/cronaca/2026/11/14/news/sanzione_multa_meta_garante_privacy_galleria_foto-425723784/?ref=RHLM-BG-P15-S1-T1-fdg12
Włoski Urząd Ochrony Danych Osobowych nałożył na firmę Meta grzywnę w wysokości
805 milionów euro, najwyższą w swojej historii. Powodem jest to, co mogła
zobaczyć aplikacja Facebooka na Androida. Według Urzędu, firma uzyskała dostęp
do zdjęć, filmów i powiązanych metadanych przechowywanych na smartfonach około
20 milionów Włochów, bez ich wyraźnej zgody i bez wyjaśnienia, co się dzieje.
Meta zapowiedziała odwołanie.
We Włoszech kwota ta jest bezprecedensowa. Poprzedni rekord należał do Enel
Energia, ukaranej grzywną w wysokości 79.107.101 euro za telemarketing: sam
Urząd określił ją jako „najwyższą, jaką kiedykolwiek nałożył”. Dzisiejsza
grzywna jest dziesięciokrotnie wyższa. Sama w sobie przekracza ona ponad
dwudziestokrotnie kwotę, jaką Urząd zebrał w całym 2025 roku, czyli nieco ponad
37 milionów euro.
Wszystko kręci się wokół funkcji o niemal przemyślanej nazwie, działającej od
2023 roku: „Pobierz sugestie z galerii podczas przeglądania Facebooka”. Podczas
przeglądania kanału, aplikacja pobiera zdjęcia i filmy z telefonu i sugeruje je
jako pomysły do opublikowania, nawet te, o których udostępnieniu nigdy byś nie
pomyślał. Dla Authority sednem sprawy nie jest sama sugestia, ale sposób, w
jaki aplikacja do niej trafia, sposób, w jaki uzyskuje dostęp do treści.
Meta odrzuca całą rekonstrukcję. „Zdecydowanie nie zgadzamy się z oceną faktów
dokonaną przez Urząd i sposobem stosowania prawa. Uważamy, że grzywna jest
nieproporcjonalna” – powiedział rzecznik. Dla firmy jest to „prosta funkcja,
która ułatwia publikowanie zdjęć i filmów na Facebooku”. Rzecznik dodał:
„Użytkownicy muszą udzielić zgody na swoim urządzeniu, aby funkcja mogła
działać, i mogą w dowolnym momencie zmienić to uprawnienie w swoich
ustawieniach”.
Pozwolenie na wszystko
To upoważnienie stanowi sedno dochodzenia. Dochodzenie rozpoczęło się w
lipcu 2025 roku po raporcie Centrum Ochrony Konsumentów w Bolzano, a następnie
analizie technicznej przeprowadzonej przez Gwaranta. Pojawił się prosty
mechanizm. Dostęp do galerii jest wymagany tylko raz, a autoryzacja obowiązuje
dla całej aplikacji i funkcji o różnych potrzebach. Jest on poprzedzony ogólnym
ostrzeżeniem „włącz inne funkcje”. Użytkownik nie może się domyślić, że wraz z
resztą aplikacji, autoryzuje również sugestie z galerii. W końcu te sugestie
były już włączone.
Po udzieleniu pełnego uprawnienia aplikacja może odczytać całe archiwum zdjęć w
telefonie, „zazwyczaj na stałe, bez możliwości sprawdzenia przez użytkownika
lub Urząd, które informacje są faktycznie wykorzystywane”.
Telefon jako dom
Naruszony został artykuł 122 Kodeksu Prywatności. Wdraża on europejską
dyrektywę o prywatności i łączności elektronicznej (ePrivacy Directive) i
uznaje smartfony za część sfery prywatnej danej osoby. Dostęp do nich wymaga
dobrowolnej i świadomej zgody, nawet jeśli dane nie są przesyłane i nie
powodują żadnych szkód. Sprzeciw Meta również dotyczył tego samego przepisu,
żądając przekazania pliku irlandzkiemu organowi, który jest odpowiedzialny za
europejską siedzibę grupy. Gwarant zauważył, że w kwestiach prywatności i
łączności elektronicznej mechanizm „jednego okienka” nie istnieje.
Przepis nie porusza kwestii ewentualnego wykorzystania obrazów do trenowania
sztucznej inteligencji, czemu Meta zaprzecza. Urząd nie wyklucza jednak drugiej
kwestii. Odrębnie oceni nową funkcję, wprowadzoną w 2026 roku, która umożliwia
przetwarzanie zawartości galerii w chmurze.
Sześćdziesiąt dni
Meta ma teraz sześćdziesiąt dni na dostosowanie się. Musi poprosić o
konkretną zgodę na tę funkcję i jasno wyjaśnić jej cel, co oznacza dostęp do
galerii i jak ją wyłączyć. Funkcja musi pozostać domyślnie wyłączona, nawet dla
tych, którzy już udzielili autoryzacji. Jeśli termin upłynie bez spełnienia
tego warunku, funkcja pozostanie zablokowana dla każdego, kto nie wyraził
ważnej zgody. Firma musi powiadomić Urząd o podjętych inicjatywach w ciągu
trzydziestu dni, a o podjętych środkach w ciągu dziewięćdziesięciu dni.
Kwota 805 milionów euro stanowi około 0,47% globalnego obrotu grupy. Aby
ustalić tę kwotę, Urząd wziął pod uwagę liczbę osób zaangażowanych w naruszenie
oraz czas jego trwania, „który nadal trwa zarówno dla tych, którzy nie
zaktualizowali aplikacji, jak i dla tych, którzy już udzielili autoryzacji
systemowi”. Na sytuację wpłynął również „brak współpracy podczas dochodzenia”.
Zmiany wprowadzone po zgłoszeniu uznano za okoliczności łagodzące, ale Urząd
uznał je za spóźnione i ograniczone do osób, które zaktualizowały aplikację.
Poprzednio
Na rachunek wpływa również długotrwała sprawa. W 2019 roku, w związku ze
skandalem Cambridge Analytica, włoski Urząd Ochrony Danych Osobowych nałożył na
Facebooka grzywnę w wysokości miliona euro. Aplikacja do testów
psychologicznych zebrała dane od 214.077 włoskich użytkowników, którzy nigdy
jej nie pobrali. Kiedy niektórzy krytykowali tę liczbę jako absurdalną,
ówczesny prezes Urzędu, Antonello Soro, upierał się: „Grzywna w wysokości
miliona euro z pewnością nie zapobiegnie przyszłym zagrożeniom”. Siedem lat
później kwota ta wzrosła 805-krotnie.
Dzień dobry w poniedziałek...
OdpowiedzUsuń