DRUGI OBIEG
Środa, 11 listopada 2026

1.
Przekaz D.O. na Święto Niepodległości:
patriotyzm bez rozumu bardzo, ale to bardzo szkodzi ojczyźnie.
Kiedy się przyjrzeć historii, to największe nieszczęścia na ojczyznę ściągnęli Polacy o gębach pełnych patriotycznych frazesów. Ale być może ta „patriotyczna” bomba, podłożona pod Polskę nie tykała tak głośno, jak dzisiaj.


2.

Żołnierz armii amerykańskiej podejrzany o szpiegostwo na rzecz Rosji aresztowany w Wielkiej Brytanii
https://www.bbc.com/news/articles/c6d7q77xgw0vo
Według brytyjskiej agencji antyterrorystycznej i Scotland Yardu, dziś w Anglii aresztowano wysokiego rangą oficera armii amerykańskiej pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Rosji. 41-latek został aresztowany we wtorek w pobliżu Gloucester pod zarzutem naruszenia brytyjskiej ustawy o bezpieczeństwie narodowym. Amerykańskie FBI potwierdziło podejrzenie szpiegostwa. Agenci prowadzą przeszukania w dwóch lokalizacjach w Gloucestershire, donosi BBC. Uważa się, że mężczyzna jest wysoko postawionym oficerem, któremu powierzono poufne informacje.
Dyrektor FBI, Kash Patel, powiedział w oświadczeniu: „To ważne aresztowanie dotyczy zarzutów szpiegostwa, co jest kwestią budzącą poważne zaniepokojenie Stanów Zjednoczonych i naszych sojuszników. W miarę trwania śledztwa chcę wysłać jasny sygnał: FBI nie będzie tolerować nikogo, kto zdradza przysięgę złożoną Stanom Zjednoczonym i poprzez swoje działania zagraża naszemu bezpieczeństwu narodowemu i bezpieczeństwu naszych partnerów”.
W ciągu ostatnich 21 miesięcy FBI dokonało 167 aresztowań w ramach śledztw kontrwywiadowczych i szpiegowskich, donosi „The Times” . Podejrzany pozostaje w areszcie na londyńskim komisariacie policji, a śledztwo, koordynowane przez stołeczną policję antyterrorystyczną, jest w toku. Śledztwo nie jest powiązane z żadnymi innymi śledztwami prowadzonymi obecnie przez policję antyterrorystyczną.
Vicki Evans, zastępca komisarza ds. walki z terroryzmem, dodała: „To ważne aresztowanie i związane z nim śledztwo są wynikiem ścisłej współpracy między władzami Wielkiej Brytanii i USA. Zarzuty są poważne, a nasze śledztwo jest nadal w toku. Ta operacja pokazuje siłę partnerstwa Wielkiej Brytanii i USA w zakresie egzekwowania prawa i bezpieczeństwa narodowego i pragnę pochwalić pracę wszystkich zaangażowanych zespołów. Będziemy nadal współpracować, aby podjąć zdecydowane działania przeciwko każdemu, kogo podejrzewamy o udział w działalności przestępczej, która mogłaby zagrozić naszemu bezpieczeństwu narodowemu”.
Generał brygady Sean Stinchon, dowódca kontrwywiadu armii USA, podkreślił: „Domniemane zachowanie wysoko postawionego oficera wojskowego, któremu powierzono poufne informacje, jest niepokojącym przypomnieniem, że zagrożenia wewnętrzne są realne i stałe. Apeluję do każdego, kto uważa, że był świadkiem czegoś podejrzanego, o zgłoszenie tego do lokalnego biura kontrwywiadu”


3.

Rozmowy pokojowe na Ukrainie wznowione po dziewięciu miesiącach. Czym się tym razem różnią?
https://edition.cnn.com/2026/11/09/europe/russia-ukraine-us-peace-talks-preview-intl
Trzy drużyny wokół stołu: Stany Zjednoczone, Rosja i Ukraina. I trzy kolejne z boku, obserwujące i w razie potrzeby oferujące opinie lub rady: E4 (Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy), Unia Europejska i NATO. Ta gra rozpoczęła się dziś w Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, gdzie wznowiono negocjacje w sprawie zakończenia wojny, a przynajmniej próbowano to zrobić, w atmosferze optymizmu Trumpa („konflikt wkrótce się zakończy”, dodając „i będziemy mieli nieco inną Ukrainę”, by przypomnieć wszystkim, po której stronie stoi) i europejskiego sceptycyzmu („nic nie wskazuje na to, że Moskwa mówi poważnie”, mówi minister spraw zagranicznych UE Kaja Kallas). Ale negocjacje otwierają się, gdy otwiera się „okno możliwości”, jak to się mówi w żargonie dyplomatycznym: lider Białego Domu potrzebuje zwycięstwa , aby otrząsnąć się po druzgocącej porażce swojej partii w wyborach uzupełniających, Putin wie, że od końca stycznia nowy, demokratyczny Kongres USA będzie naciskał na zwiększenie pomocy dla Kijowa, a prezydent Ukrainy Zełenski zdaje sobie sprawę z trudności związanych z kolejną zimą pod rosyjskimi bombami atakującymi miasta i infrastrukturę energetyczną. Oto główni gracze wielkiego meczu w Abu Zabi.

Stany Zjednoczone
Steve Witkoff: Deweloper, były partner biznesowy Trumpa, który do dwóch lat temu nie miał żadnego doświadczenia politycznego, został głównym negocjatorem prezydenta, od Bliskiego Wschodu po Ukrainę. Słynne ostatnie słowa: „Jesteś wielkim humanistą” (zwracając się do szefa Kremla).
Jared Kushner: wnuk Żydów ocalałych z Holokaustu, absolwent z wyróżnieniem wydziału prawa Uniwersytetu Harvarda i Uniwersytetu Nowojorskiego, biznesmen i zięć Trumpa. Pełnił funkcję „specjalnego doradcy” Białego Domu wraz z żoną Ivanką Trump podczas pierwszej kadencji prezydenckiej magnata, a następnie współpracował z Witkoffem w negocjacjach dotyczących Strefy Gazy i Ukrainy. Podobno pozyskał 2 miliardy dolarów z inwestycji i kontraktów związanych z negocjacjami. Jego słynne ostatnie słowa: „W Abu Zabi położymy podwaliny pod bezpieczną i suwerenną Ukrainę”.

Rosja
Władimir Miedinski: doradca Kremla, były minister kultury, lider partii Rosja Jedność (partii Putina), ekspert ds. public relations, ideologicznie bliski prezydentowi, objęty sankcjami USA i Kanady za „udział w rosyjskiej propagandzie i dezinformacji”. Przewodniczy rosyjskiej delegacji w Abu Zabi.

Siergiej Riabkow: zawodowy dyplomata, był radcą ambasady w Waszyngtonie, mówi doskonale po angielsku, od 2008 r. jest wiceministrem spraw zagranicznych, zagorzały zwolennik ministra spraw zagranicznych Lswrowa, z którym współpracuje od dwóch dekad.

Michaił Galuzin: zawodowy dyplomata, były ambasador w Tokio i Indonezji, w 2022 r. mianowany również wiceministrem spraw zagranicznych.

Igor Kostiukov: Oficer marynarki wojennej, wstąpił do GRU, wojskowego wywiadu i pełnił funkcję attaché (czyli szpiega chronionego statusem dyplomatycznym) w ambasadzie w Atenach. Został odznaczony za udział w wojnie w Syrii, następnie awansował na zastępcę dyrektora, a od 2018 roku jest dyrektorem GRU, tajnej służby odpowiedzialnej za sabotaż i zabójstwa polityczne ostatnich lat. Jest jednym z kremlowskich „jastrzębi”. Ma stopień admirała.

Jurij Żygarłowski: obecny zastępca dyrektora GRU.

Aleksandr Zorin: zastępca szefa FSB, służby wywiadowczej będącej główną kontynuacją radzieckiego KGB, w której kieruje wydziałem kontrwywiadu.

Ukraina
Rustem Umerow: Sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego, szef Służby Wywiadu Zagranicznego, szef delegacji w Abu Zabi. Były minister obrony, były poseł, pochodzący z Krymu, gdzie należał do tatarskiej mniejszości etnicznej.

Kyryło Budanow: szef sztabu prezydenta, były szef wywiadu wojskowego i były zastępca szefa Służby Wywiadu Zagranicznego, jeden z najbliższych doradców prezydenta Zełenskiego. Wcześniej awansował w wojsku, osiągając stopień generała. Jego żona przeżyła otrucie w 2023 roku.

Davyd Arachamia: poseł, lider partii Sługa Narodu, osobisty doradca Zełenskiego.

Serii Kyslycia: Zastępca Szefa Kancelarii Prezydenta.

Dmytro Łytwyn: zawodowy dyplomata, były ambasador przy ONZ, były wiceminister spraw zagranicznych, doradca prezydenta.


Pierwszy dzień trójstronnych rozmów między Rosją a Ukrainą w Abu Zabi dobiegł końca, a delegacje spotkają się ponownie dzisiaj. To pierwsza runda formalnych negocjacji po dziewięciomiesięcznym impasie: rozmowy potrwają dwa dni i będą prowadzone przez delegację USA pod przewodnictwem Specjalnego Wysłannika ds. Pokoju Steve'a Witkoffa i Jareda Kushnera. Minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow: „Omawiane są parametry bezpieczeństwa po konflikcie”. Moskwa jednak ma zastrzeżenia: „Bruksela jedynie zakłóca negocjacje”.
Rosja „nie zaakceptuje europejskich żądań natychmiastowego zawieszenia broni na Ukrainie; Bruksela po prostu próbuje zyskać na czasie” – powiedział rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow, cytowany przez agencję Interfax. „Wszystko, co słyszymy teraz z Brukseli i innych stolic UE, to żądanie natychmiastowego zawieszenia broni. To ta sama stara logika: muszą absolutnie zyskać na czasie dla swoich klientów, reżimu kijowskiego i wykorzystać ten czas, aby w jakiś sposób zrekompensować straty militarne. Nie zaakceptujemy tego; mówiliśmy to już wielokrotnie” – powiedział Ławrow.


4.

Donald Trump spieszy się z pokojem na Ukrainie. Władimir Putin nie
Rozmowy prowadzone pod auspicjami USA mogą pomóc Rosji przedłużyć wojnę
https://www.economist.com/europe/2026/11/09/donald-trump-is-in-a-hurry-for-peace-in-ukraine-vladimir-putin-is-not
Wraz z rozpoczęciem trójstronnych rozmów między Stanami Zjednoczonymi, Rosją i Ukrainą w Abu Zabi, Waszyngton rozważa zmianę granic administracyjnych obwodów donieckiego i ługańskiego w Ukrainie w ramach potencjalnego porozumienia pokojowego. „The Economist”, powołuje się na osoby zaangażowane w negocjacje. Ta opcja, opisana przez tygodnik jako „sztuczka kartograficzna”, pozwoliłaby Moskwie przejąć pełną kontrolę nad dwoma regionami w nowych granicach, podczas gdy Kijów zachowałby miasta, które nadal kontroluje.
Przy stole w Abu Zabi kwestie kontroli terytorialnej, gwarancji bezpieczeństwa dla Kijowa i warunków potencjalnego porozumienia pozostają nierozstrzygnięte.
Według amerykańskich negocjatorów, cytowanych przez „The Economist”, Władimir Putin mógłby zaakceptować gwarancje USA na wzór NATO, od konsultacji w przypadku zagrożenia po zobowiązanie do obrony Ukrainy w razie ataku. Kijów wątpi jednak, że Donald Trump dotrzyma tych zobowiązań, podczas gdy Moskwa nadal domaga się neutralności Ukrainy i redukcji jej sił zbrojnych.


5.

Rosja rozpoczęła śmiertelne ataki na Ukrainę na kilka godzin przed rozpoczęciem rozmów w Abu Zabi
https://www.theguardian.com/world/live/2026/nov/10/ukraine-russia-war-us-talks-abu-dhabi-europe-latest-news-updates#top-of-blog
Rosja zaatakowała w nocy 10 ukraińskich regionów, atakując pięć głównych podstacji energetycznych, które przesyłają energię elektryczną między regionami, poinformował premier Ukrainy Siergiej Korecki.
Jak poinformował Korecki, trafione zostały podstacje w obwodach połtawskim, dniepropietrowskim, winnickim i kirowohradzkim. Według doniesień Kyiv Independent, w ciągu ostatniego dnia w wyniku rosyjskich ataków zginęło co najmniej dziewięć osób, a 39 zostało rannych na terenie całej Ukrainy.
Do ataków doszło po tym, jak Wołodymyr Zełenski, który wezwał Stany Zjednoczone do zwiększenia słabnącej pomocy dla Ukrainy, oskarżył Rosję o nasilenie ataków w całym kraju w celu wywarcia presji na Kijów podczas rozmów w Abu Zabi.



6.

Pete Hegseth odrzuca próbę impeachmentu Republikanów, nazywając ją „spektaklem politycznym”
https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/nov/10/donald-trump-pete-hegseth-thomas-massie-republicans-iran-war-impeachment-midterms-latest-news-updates
W swoim przemówieniu otwierającym Hegseth przyłączył się do Donalda Trumpa , który został poddany procedurze impeachmentu dwukrotnie – w 2019 i 2021 roku – w trakcie swojej pierwszej kadencji.
„To, co próbuje zrobić jeden niezadowolony i pokonany kongresmen, nie jest nadzorem ani odpowiedzialnością” – powiedział Hegseth.
„To polityczny spektakl, osobisty manifest napędzany ego i urazą. Czas, by jeden człowiek w ostatnich dniach swojej kadencji w Kongresie spróbował zaszkodzić temu prezydentowi, temu krajowi, a co gorsza, wojownikom, którzy go bronią”.
„Widzieliśmy już ten program. Postawili prezydenta Trumpa w stan oskarżenia za perfekcyjną rozmowę telefoniczną. Postawili go ponownie w ostatnim tygodniu jego urzędowania. Za każdym razem im się nie udało” – powiedział Hegseth.
„Teraz próbują po raz trzeci. Tym razem przeciwko członkowi jego gabinetu. Znów im się nie uda. A jeśli poparcie prezydenta Trumpa stawia mnie w tym gronie, to będę się do niego zaliczał każdego dnia tygodnia”.
Hegseth zauważył, że minęło 150 lat od czasu, gdy ostatni minister obrony został poddany impeachmentowi. Był to William Belknap w 1876 roku, który pełnił urząd prezydenta Ulyssesa S. Granta. Belknap został ostatecznie uniewinniony przez Senat.
Hegseth odrzucił wiele artykułów impeachmentu Massiego, przedstawiając je jako – jak to określa – serię sukcesów obronnych.
Hegseth natomiast uznał próbę odsunięcia go od stanowiska za akt „sabotażu”.
„Mówi im, że pojedynczy, nieuczciwy ustawodawca, żywiący osobistą niechęć do prezydenta, może próbować zawetować decyzje dotyczące bezpieczeństwa narodowego, podejmowane przez prawnie wybranego głównodowodzącego. To stawia amerykańskich żołnierzy na celowniku, sygnalizując, że Kongres będzie w czasie rzeczywistym podważał ich misje” – powiedział Hegseth.
Podczas konferencji prasowej Hegseth stanowczo stwierdził, że artykuły impeachmentu są bezpodstawne i że wszystkie ataki zostały przeprowadzone zgodnie z prawem.
„Jeśli chodzi o same artykuły, Iran, kartele, Maduro, Jemen – wszystko to było legalną operacją zleconą przez głównodowodzącego, a następnie przeze mnie, zgłoszoną Kongresowi i zrealizowaną przez amerykańskich wojowników, którzy wykonali swoje zadania” – powiedział. „Zniszczyliśmy potencjał reżimów terrorystycznych. Zatopiliśmy łodzie przewożące truciznę do naszych społeczności. Zakuliśmy dyktatora narkotykowego w kajdanki. To nie są ciężkie przestępstwa. To jest zadanie i to zadanie dobrze wykonane”.
Hegseth w trakcie swojego wystąpienia wielokrotnie powtarzał, że rezolucja Thomasa Massiego to jedynie „spór polityczny”, który – jak powiedział minister obrony – powinien zostać rozwiązany za pomocą ustawodawstwa i debaty.
Hegseth wykorzystał dziś również swój czas, by zdyskredytować media za ignorowanie sukcesów militarnych. „Bardziej nienawidzicie prezydenta niż kochacie nasz kraj czy nasze wojska” – powiedział reporterom w Pentagonie.
Hegseth twierdzi, że wojna z Iranem była „koniecznym przedsięwzięciem”, mimo że Republikanie obwiniają konflikt za porażkę w wyborach uzupełniających
Po tym, jak kilku Republikanów, w tym wiceprezydent J.D. Vance, stwierdziło, że porażka partii w wyborach uzupełniających była spowodowana trwającą wojną z Iranem i wzrostem cen spowodowanym konfliktem, Hegseth wahał się, czy się z tym zgodzić.
„Bardzo szanuję wiceprezydenta i z pewnością nie zamierzam nikogo oskarżać. Na szczęście polityka to nie moja bajka” – powiedział sekretarz obrony. „Ale zgadzam się z tym, co powiedział prezydent: »Hej, gdybym miał to zrobić jeszcze raz, czy zrobilibyśmy to jeszcze raz? Absolutnie«”.
Hegseth odniósł się do opinii sekretarza stanu Marco Rubio, który stwierdził, że wojna, trwająca już ósmy miesiąc, „niekoniecznie cieszy się popularnością, ale może być konieczna”.
„Zdecydowanie tak właśnie się czuję. To było konieczne przedsięwzięcie” – dodał Hegseth.
Po konferencji prasowej Pete'a Hegsetha Donald Trump wydał krótką i pełną zachwytu ocenę pracy swojego sekretarza obrony, ostro krytykując jednocześnie republikańskiego przedstawiciela, który zamierza go odsunąć od władzy.
„Pete Hegseth zasługuje na 'A' PLUS, PLUS, PLUS za obronę przed niezadowolonym, wściekłym, pokonanym byłym kongresmenem, Thomasem Massie, TOTALNYM PRZEGRYWACZEM!” – napisał prezydent na portalu Truth Social.


7.

https://wyborcza.pl/7,75398,33123491,szef-mon-w-usa-spotkanie-w-drugim-podejsciu-po-co-kosiniak-kamysz.html#s=S.TD-K.C-B.2-L.2.duzyv
Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz spotka się dziś w Pentagonie z sekretarzem obrony Petem Hegsethem.
========
D.O. rozumie, że tonący brzytwy się chwyta, ale czy doprawdy trzeba wystawiać na śmieszność autorytet Polski i rozmawiać  poyebanym żulem i, generalnie, z administracją, która wodzi nas za nos od dwóch lat, nie zobowiązując się do niczego, poza wyciąganiem ręki po nasze pieniądze?
A może obaj panowie pójdą się modlić, bo łączy ich zdecydowanie fanatyzm religijny?


8.

Dla Trumpa i Ameryki jasny werdykt wyborczy pozostawia ciemną przyszłość
Amerykanie, chłonąc nową, szokującą rzeczywistość polityczną, stają w obliczu rozdźwięku między momentem, w którym postanowili zakończyć współpracę z prezydentem, a momentem, w którym faktycznie z nim zerwali.
https://www.nytimes.com/2026/11/08/us/politics/trump-midterm-election-america-future.html
Od czasu swojej porażki brzmiał jak człowiek zaprzeczający faktom.
Podczas gdy jego partia wciąż zmaga się z ruiną politycznego trzęsienia ziemi, pozornie nieświadomy niczego prezydent Trump podpisał stalową belkę do swojej nowej sali balowej w Białym Domu i poleciał na Florydę, aby wygłosić przemówienie na temat programu kosmicznego. Wydaje się ostatnio przygnębiony, może nawet nieco oszołomiony.
Jeśli Donald Trump wciąż analizuje wybory, które w zeszłym tygodniu pozbawiły jego partię władzy w Kongresie, to samo dzieje się z Ameryką Donalda Trumpa. Obie partie wciąż chłoną szokującą rzeczywistość miażdżących zwycięstw Demokratów w stanach takich jak Teksas, Kansas i Karolina Południowa, które od dawna były bastionami Partii Republikańskiej – a być może nawet w Missisipi.
Choć werdykt w połowie kadencji był jasny, przyszłość rysuje się w bardziej niejasnych barwach. Po dekadzie, w której pan Trump dominował w polityce krajowej, kraj stoi teraz w obliczu okresu głębokiej niepewności, interregnum między momentem, w którym Amerykanie faktycznie uznali, że skończyli z panem Trumpem, a momentem, w którym faktycznie się to stanie.
Jak niepopularny, nieudany prezydent, odrzucony przez elektorat, rządzi w ostatnich dwóch latach urzędowania? Jak rozbita Partia Republikańska odbudowuje się na erę po Trumpie, skoro sam Trump wciąż jest u władzy i nie chce ustąpić miejsca? Jak nowo narodzeni Demokraci wykorzystują swoją nową większość w Kongresie i definiują się jako partia nie tylko antytrumpowska?
Dla tych, którzy zastanawiali się, czy pan Trump wybierze pojednanie, czy konfrontację w odpowiedzi na porażkę swojej partii, jego piątkowa decyzja o powołaniu Stephena Millera, swojego głównego ideologicznego wojownika, na stanowisko szefa sztabu Białego Domu, dała odpowiedź – i nie była to pojednanie. Na wypadek, gdyby wiadomość nie dotarła, w sobotę opublikował w mediach społecznościowych ofertę zatrudnienia Dany White'a, dyrektora generalnego Ultimate Fighting Championship, na stanowisko swojego rzecznika prasowego. Pan Trump może i jest ranny, ale ranne zwierzę potrafi się miotać z impetem.
Jednak osoby z jego otoczenia nie traciły czasu i nie ignorowały go. Dwóch wysoko postawionych członków jego zespołu, wiceprezydent J.D. Vance i sekretarz obrony Pete Hegseth, szybko publicznie ujawniło skrajnie rozbieżne poglądy na temat wojny z Iranem i zasadności jej ścigania. W efekcie zaczęli oni ustalać ramy debaty, która będzie pochłaniać ich partię przez następny rok.
Na Kapitolu, spiker Mike Johnson natychmiast zapowiedział swoją rezygnację, otwierając tym samym drogę do zwycięstwa dla pokonanych Republikanów. Demokraci zaczęli wytyczać sobie drogę naprzód, równoważąc pragnienie zbadania sprawy i pociągnięcia ekipy Trumpa do odpowiedzialności z koniecznością uchwalenia ustawodawstwa, które rozwieje obawy wyborców dotyczące kosztów utrzymania.
„Ludzie dają do zrozumienia: 'Tak, czujemy radość, czujemy ulgę'” – powiedziała kongresmenka Hillary Scholten, demokratka z Michigan. „Ale także: 'Do dzieła, Kongresie. Nie chcemy politycznego teatru, nie chcemy dramatów, nie chcemy konfliktów wewnętrznych'”.
Jedno wydaje się pewne – czasy praktycznie jednoosobowych rządów dobiegły końca. W ciągu prawie 22 miesięcy od ponownego objęcia urzędu przez pana Trumpa, starał się on narzucić swoją wolę nie tylko władzy wykonawczej, ale także wielkiemu biznesowi, branży technologicznej, czołowym uniwersytetom, kancelariom prawnym, bankowi centralnemu, bankom prywatnym, branży rozrywkowej, sportowej, muzeom, mediom informacyjnym, parkom narodowym, sektorowi finansowemu, sektorowi energetycznemu, wojsku i fundacjom non-profit.
Obrócił władzę prokuratorską FBI i Departamentu Sprawiedliwości przeciwko swoim przeciwnikom i, choć sędziowie i ławy przysięgłych niekiedy go blokowali, Sąd Najwyższy potwierdził wiele jego twierdzeń o swojej władzy. Wysłał Gwardię Narodową na ulice Waszyngtonu i innych miast, jednocześnie przekształcając ICE w jednostkę paramilitarną, która ma za zadanie wyłapywać nie tylko przestępców, ale także przestrzegających prawa nielegalnych imigrantów, którzy są głęboko zakorzenieni w swoich społecznościach.
Próbował nawet przebudować oblicze Waszyngtonu, burząc wschodnie skrzydło Białego Domu, aby zrobić miejsce dla swojej nowej wyrzutni quad-dronów, budując lądowisko dla helikopterów na trawniku południowym, proponując nowy łuk triumfalny, odnawiając basen Reflecting Pool, przebudowując plac Lafayette Square i wymieniając pole golfowe East Potomac. Według jego własnych obliczeń, stworzył lub odrestaurował w mieście 83 posągi, fontanny i pomniki.
Nadal można oczekiwać, że w ciągu ostatnich dwóch lat będzie sprawował władzę w sposób, w jaki nie robili tego poprzedni prezydenci, ale teraz spotka się z oporem opozycyjnego Kongresu, uzbrojonego w wezwania sądowe i władzę nad budżetem. Co więcej, strach, który trawił prywatne instytucje na początku jego drugiej kadencji i skłonił je do ulegania żądaniom pieniędzy, zmian w polityce i decyzji personalnych, z pewnością osłabł. Co więcej, niektóre z nich będą się teraz obawiać, że urażą rosnących w siłę Demokratów, wydając się zbyt uległymi wobec pana Trumpa.
„Czar prysł, a zasłona niezwyciężoności pękła” – powiedział Daniel M. Price, były doradca prezydenta George’a W. Busha ds. gospodarki międzynarodowej. „Klękanie prawdopodobnie ustanie, a ci, którzy płacili daninę – czy to za sale balowe, monety memowe, czy za rozstrzyganie błahych pozwów, kręcenie „filmów dokumentalnych”, czy też za uzyskanie przywilejów regulacyjnych lub kontraktów rządowych – mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności”.
Michael Beschloss, historyk zajmujący się prezydenturą, powiedział, że żaden inny naczelny dowódca w ciągu ostatnich 80 lat nie dotknął tak wielu grup społecznych, co wywołało u wielu niepokój o to, co będzie dalej. „Trudno znaleźć precedens dla tak radykalnej, nieprzewidywalnej zmiany w jakiejkolwiek innej administracji po II wojnie światowej” – powiedział. „W rezultacie na wielu twarzach w tej stolicy można było dostrzec niepokój”.
To może być najbardziej przytłaczający moment kryzysu w erze, którą charakteryzowały gwałtowne zmiany: pan Trump pojawił się znikąd w 2016 roku i zszokował świat, wygrywając wybory prezydenckie, a następnie cztery lata później poniósł porażkę i zaczął szerzyć kłamstwa, próbując unieważnić wybory i utrzymać władzę. Został oskarżony, postawiony przed sądem i skazany, a następnie dokonał zuchwałego powrotu, by odzyskać Biały Dom, i teraz, według niektórych miar, doświadczył najbardziej druzgocącego odrzucenia prezydenta w wyborach uzupełniających od półwiecza, a może i dłużej.
W tym czasie kraj doświadczył mnóstwa trudnych doświadczeń – najgorszej pandemii od stulecia, największego wstrząsu gospodarczego od pokoleń, najpoważniejszych niepokojów rasowych od dziesięcioleci, pierwszego splądrowania Kapitolu od brytyjskiej inwazji na początku XIX wieku, katastrofalnego zakończenia jednej wojny zamorskiej i pochopnego rozpoczęcia kolejnej. Wszystko to może nie przyćmić wpływu sztucznej inteligencji na społeczeństwo w ciągu najbliższych kilku lat.
To bez wątpienia dramat, który zapisze się w historii, i który jeszcze niedawno trudno było sobie wyobrazić.
„Właśnie przeszliśmy przez lustro i Kraina Czarów nie była Krainą Czarów” – powiedział Max Stier, prezes Partnerstwa na rzecz Służby Publicznej, organizacji non-profit, której celem jest usprawnienie działania rządu. „To było szaleństwo i destrukcja”.
Tevi Troy, historyk prezydencki, który wcześniej pracował dla Busha, powiedział, że cały ten chaos w końcu dotarł do opinii publicznej. „Teraz obserwujemy tumult” – powiedział. „Ludzie nie są zadowoleni. Myślę, że chcieli normalności, a nie otrzymują jej od żadnej partii”.
Żaden prezydent od czasów Franklina D. Roosevelta nie zdominował debaty publicznej tak długo, jak pan Trump. Nawet gdy prezydent Joseph R. Biden Jr. sprawował urząd w Białym Domu, pan Trump wciąż był w centrum uwagi. Prowadził rozmowy przy stole i wbijał kliny między rodziny, przyjaciół i sąsiadów. Jednak wybory w zeszłym tygodniu pokazały, że społeczeństwo jest znużone, nawet w regionach, w których wcześniej z łatwością wygrywał, na Południu i w Sunbelt.
W przeciwieństwie do innych prezydentów, którzy ponieśli porażki w wyborach uzupełniających, Trump w dużej mierze nie przyznał się do porażki. Po tym, jak republikanie Busha przegrali w obu izbach parlamentu w 2006 roku, przyznał, że to był „łomot”. Po tym, jak demokraci prezydenta Baracka Obamy przegrali w Izbie Reprezentantów w 2010 roku, przyznał, że to było „lanie”. Trump, z kolei, nie okazał pokory ani nie przyznał się do publicznego niezadowolenia z niego.
Podobnie jak inni prezydenci po porażkach w wyborach do Kongresu, Trump stoi teraz w obliczu nieuchronnej erozji wpływów. Po tym, jak Demokraci prezydenta Billa Clintona zostali zmiażdżeni w 1994 roku, musiał żałośnie argumentować, że „Konstytucja nadaje mi znaczenie”. Echa tego samego pojawiły się w zeszłym tygodniu, gdy Biały Dom ograniczył się do opublikowania w internecie komunikatu o treści: „TRUMP NADAL JEST WASZYM PREZYDENTEM”.
Pan Clinton powrócił, by wygrać reelekcję dwa lata później, ale pan Trump nie ma takiej możliwości na mocy Konstytucji. Każdy z pięciu prezydentów, którzy zostali wybrani dwukrotnie i pełnili urząd przez dwie pełne kadencje od czasów II wojny światowej – Dwight D. Eisenhower, Ronald Reagan, pan Bush, pan Clinton i pan Obama – miał opozycyjny Kongres w ostatnich dwóch latach swojej kadencji.
Mimo to prezydenci wciąż mogą mieć wpływ na tę ostatnią fazę bez Kongresu, zwłaszcza w polityce zagranicznej, zauważył pan Troy. Jego były szef, pan Bush, po wyborach uzupełniających w 2006 roku, wysłał więcej wojsk do Iraku i zmienił tam strategię, przyczyniając się do odwrócenia losów wojny. Pan Clinton w ostatnich dwóch latach swojego urzędowania z powodzeniem prowadził wojnę w Kosowie.
„Nie zniknęli” – powiedział pan Troy, który obecnie jest starszym pracownikiem naukowym w Instytucie Ronalda Reagana. „Nie mieli wielkich osiągnięć legislacyjnych – żaden z nich nie miał kontroli nad Kongresem. Ale wszyscy zrobili coś ważnego. W ciągu ostatnich dwóch lat wiele się wydarzyło i się wydarzyło”.
Rzeczywiście, pan Trump w swojej drugiej kadencji nie próbował rządzić za pośrednictwem Kongresu, nawet gdy u władzy byli jego koledzy Republikanie, więc w tym sensie ma mniej do stracenia. Poza projektem ustawy o obniżce podatków, realizował swoje priorytety głównie poprzez działania wykonawcze.
Czasu jednak jest niewiele i z każdym dniem uwaga będzie nieustannie skupiać się na kolejnych wyborach prezydenckich. Pierwsze zaplanowane prawybory odbędą się za zaledwie 441 dni. I będą one szeroko otwarte – to pierwsze wybory od 1976 roku bez Busha, Clintona, Obamy ani Trumpa na liście kandydatów. Jeśli pan Vance okaże się tak osłabiony, jak twierdzą republikańscy stratedzy, mogą to być prawdopodobnie najbardziej otwarte wybory prezydenckie od stulecia, pierwsze od 1928 roku bez urzędującego prezydenta lub wyraźnego faworyta w którejkolwiek z partii na starcie.
„Już dostaję sygnały od kandydatów z 2028 roku, którzy będą przejeżdżać przez Michigan” – zachwycała się pani Scholten, kongresmenka. „To niesamowite”.

*Peter Baker jest głównym korespondentem Białego Domu dla „The Times”. Relacjonuje swoją szóstą prezydenturę i czasami pisze artykuły analityczne, umieszczając prezydentów i ich administracje w szerszym kontekście i ramach historycznych.


9.

https://tvn24.pl/katowice/bielsko-biala-papiez-zarzadzil-wizytacje-w-polskiej-diecezji-st9331219
Diecezję bielsko-żywiecką czeka wizytacja - zarządził ja papież Leon XIV. Ostatnimi czasy w mediach o diecezji mówiło się w kontekście procesów dotyczących pedofilii w Kościele oraz przy okazji odwołania jednego z proboszczów cenionych przez swoich parafian.
O wizytacji apostolskiej poinformowała na swojej stronie stronie kuria bielsko-żywiecka w lakonicznym komunikacie. Czytamy w nim, że wizytację w diecezji zarządził papież Leon XIV i zdecydował, że przeprowadzi ją biskup włocławski Krzysztof Wętkowski, który otrzymał odpowiednie upoważnienia.
Z samego komunikatu nie da się wywnioskować, jakie szczególne uprawnienia uzyskał biskup Wętowski. Nie ma też informacji, co dokładnie było powodem takiej decyzji papieża.
Na biskupa diecezji bielsko-żywieckiej został w 2013 roku mianowany Roman Pindel.
Co oznacza wizytacja apostolska w diecezji?
Specjalista prawa kanonicznego dr Bolesław Dùllek powiedział nam, że "wizytację jako formę szczególnej interwencji w sprawach dotyczących sprawowania władzy przez biskupa" przewiduje jeden z kanonów konstytucji Praedicate Evangelium. Zaznaczył, że samo ustanowienie wizytatora nie przenosi na tego władzy biskupa diecezjalnego i nie powoduje tego, że stolica biskupia staje się pusta.
- Wizytację apostolską zarządza się po to, by Stolica Apostolska mogła ustalić na miejscu, jak funkcjonuje diecezja w obszarze objętym mandatem i na tej podstawie zdecydować, czy potrzebna jest dalsza interwencja. Powód zarządzenia wizytacji i jej cel to dwie różne rzeczy. Do zarządzenia może wystarczyć potrzeba wyjaśnienia sytuacji. Dopiero ustalenia wizytatora mają dać podstawę do oceny, czy i jakie działania są potrzebne - przekazał tvn24.pl prawnik
Dodał, że z perspektywy prawa kanonicznego w grę wchodzą trzy cele wizytacji, które mogą się łączyć. Wspomniane cele to:
Ustalenie faktów na miejscu. Wizytator spoza diecezji może, w granicach mandatu, zestawić dokumenty z relacjami osób pełniących różne funkcje. Pozwala to ustalić, jak podejmowano i wykonywano decyzje oraz gdzie relacje uczestników się rozchodzą.
Ocena sposobu rządzenia. Przedmiotem badania może być konkretna decyzja albo szersza praktyka, na przykład obieg informacji w kurii, korzystanie z konsultacji czy nadzór nad wykonywaniem decyzji. Art. 107 § 2 Praedicate Evangelium wiąże wizytację z prawidłowym wykonywaniem biskupiego zadania rządzenia.
Ustalenie, jakie środki są proporcjonalne. Wyniki mogą przemawiać za zakończeniem sprawy, za zaleceniami dotyczącymi zarządzania albo za odrębną decyzją właściwej władzy. Konstytucja wyraźnie rozdziela ocenę wyników wizytacji od przedstawienia papieżowi propozycji dalszych działań
Ostatnimi czasy sporo mówiło się o diecezji bielsko-żywieckiej...
... i to niestety w nienajlepszym tonie. W ostatnich latach diecezję dotknęły sprawy pedofilii w Kościele. Na początku swojego sprawowania władzy w diecezji bp. Roman Pindel zawiesił proboszcza z Międzybrodzia Bialskiego Jana Wodniaka w pełnieniu posługi kapłańskiej i nakazał mu udać się w miejsce odosobnienia.
Niedawno pisaliśmy o usunięciu Jana Wodniaka ze stanu kapłańskiego, co jest jedną z najsurowszych kar kościelnych. Wcześniej dwukrotnie wpisano go do publicznego Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Jedną z jego ofiar jest Janusz Szymik, który kurii wytoczył przegrany przez nią w 2025 roku proces. Szymik wytoczył także proces archidiecezji krakowskiej i parafii, pod której jurysdykcją przez pewien czas (do czasu utworzenia diecezji bielsko-żywieckiej) był Jan Wodniak. W sprawie zeznawał kardynał Stanisław Dziwisz.
Punktem zapalnym w diecezji bielsko-żywieckiej cały czas jest także sprawa księdza Zborka - byłego już wieloletniego proboszcza z Grojca - księdza uwielbianego przez parafian, który z powodu łamania prawa kanonicznego w kwestii odprawiana zbyt dużej liczby mszy stracił stanowisko. Decyzję biskupa potwierdził sąd kościelny. Część parafian nie zgadzała się z tą decyzją i gorąco przeciwko niej protestowała.


10.

Producenci z UE do 2030 r. mogą przestać konkurować z Chinami, ostrzega szef handlu
Jens Eskelund uważa, że Europa może musieć pozwolić swoim firmom stać się częścią łańcuchów dostaw chińskich firm
https://www.theguardian.com/business/2026/nov/10/eu-manufacturers-china-jens-eskelund
Szef Izby Handlowej Unii Europejskiej w Chinach ostrzegł , że jeśli obecne trendy się utrzymają, europejscy producenci mogą zrezygnować z prób konkurowania z chińskimi konkurentami do końca dekady .
Jens Eskelund stwierdził, że w przypadku stwierdzenia „jeśli nie możesz ich pokonać, dołącz do nich” europejskie firmy działające w Chinach uważają obecnie, że filozofia „Wyprodukowano w Chinach dla Chin” może zostać zastąpiona filozofią „Wyprodukowano w Chinach dla świata”.
Eskelund, stojący na czele wpływowej organizacji z siedzibą w Pekinie, powiedział, że europejscy producenci mogą pod koniec dekady znaleźć się na egzystencjalnym rozdrożu i zadać sobie pytanie: „Jaki jest sens handlu?”
W obliczu coraz surowszej polityki UE wobec Chin, których deficyt wynosi rekordowo 1 mld funtów (1,18 mld euro) dziennie, a w Brukseli, Berlinie i Paryżu narastają nastroje protekcjonistyczne, stwierdził, że kraje europejskie być może będą musiały zmienić swoją politykę, aby umożliwić krajowym producentom stanie się częścią łańcuchów dostaw chińskich firm, zamiast traktować ich jak konkurentów.
Eskelund, który jest również dyrektorem zarządzającym chińskiego oddziału grupy żeglugowej Maersk, powołał się na raport Goldman Sachs, który prognozował, że chiński eksport obniży produkt krajowy brutto Unii Europejskiej o 0,5% do końca dekady, a Niemiec nawet o 0,9%.
„Nasuwa się pytanie: jeśli handel z Chinami przynosi ujemną wartość, to dlaczego w ogóle handlujemy?” – powiedział duński biznesmen.
„Jeśli nagle znajdziemy się w sytuacji, w której handel tworzy dużą wartość dla jednej strony, ale niszczy wartość dla drugiej, kraje zaczną się zastanawiać, dlaczego w ogóle handlujemy?” powiedział, wskazując na potencjalny scenariusz katastroficzny, w którym produkcja zniknie z krajów europejskich, co doprowadzi do masowej utraty miejsc pracy, załamania się bazy podatkowej i potencjalnego wielopokoleniowego bezrobocia oraz gwałtownego wzrostu kosztów świadczeń socjalnych.
Przemawiając w Brukseli, gdzie odbył szereg spotkań z urzędnikami Komisji Europejskiej, aby przekazać im informacje zwrotne z Pekinu, powiedział, że Europa znajduje się w punkcie zwrotnym.
„Jeśli stworzymy nowe zależności, ostatecznie może to doprowadzić do utraty przez Europę zdolności do samodzielnego decydowania o swojej przyszłości”, co doprowadzi do masowej utraty miejsc pracy i rozpadu społeczności – dodał Eskelund.
To egzystencjalne zagrożenie zaczyna już dawać się we znaki europejskim sektorom motoryzacyjnym, chemicznym i energii odnawialnej. Niemiecki przemysł motoryzacyjny odczuwa podwójny cios: spadek zysków w Chinach i tanią konkurencję ze strony chińskich firm, takich jak BYD, Geely i SAIC Motor. W zeszłym tygodniu BMW poinformowało o spadku sprzedaży w Chinach o 22% w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy roku, zgodnie z przewidywaniami stłumienia popytu krajowego, wydając jednocześnie drugie w tym roku ostrzeżenie o zyskach.
Eskelund nie jest zwolennikiem terminu „szok chiński 2.0” – odnoszącego się do wpływu ogromnego wzrostu eksportu samochodów, chemikaliów i komponentów – na lokalny przemysł do UE w ciągu ostatnich pięciu lat. Stwierdził, że nie powinno to być zaskoczeniem, ponieważ plany Pekinu dotyczące wyeliminowania importu były stałym tematem ostatnich trzech pięcioletnich planów, od czasu przyjęcia strategii „Made in China” w 2015 roku.
„Nie podoba mi się określenie „szok chiński 2.0”, ponieważ to, co się dzieje, nie powinno być szokiem, bo wszystko jest zapisane w ich pięcioletnich planach, więc powinniśmy być w stanie to przewidzieć” – powiedział Eskelund.
„Dowodem słuszności tej koncepcji jest fakt, że Chiny od 30 lat koncentrują się wyłącznie na zmniejszaniu własnej zależności” – dodał, wskazując na jednoczesną redukcję importu.
W najnowszym raporcie Centrum Reform Europejskich (CER) apelowano do Niemiec, aby przestały „podziwiać” Pekin i zmieniły strategię, biorąc pod uwagę, że najnowszy pięcioletni plan Chin (2026–2030) kładzie podwójnie nacisk na „samowystarczalność”.
„Celem CER jest wyeliminowanie importu z kilku sektorów, w których kraj ten nadal jest zależny od dostaw zagranicznych” – oświadczył CER.
Sektory wskazane w najnowszym pięcioletnim planie Chin to: sztuczna inteligencja, komputery kwantowe, robotyka, inteligentne i zielone technologie, bioprodukcja, interfejsy mózg-komputer oraz komunikacja 6G.
Panele słoneczne, turbiny wiatrowe, roboty, samochody autonomiczne i zaawansowane układy scalone stanowią część nowej strategii Chin, mającej na celu globalną dominację.
Eskelund radzi europejskim branżom, by nie chowały się, lecz przygotowały na realizację planów przez Chiny. Gdy strategia zostanie ustalona w Pekinie, zachęty, ulgi podatkowe i subsydia spływają z regionów na poziom miast i wsi. Urzędnicy w całym kraju wiedzą, na czym się skupić i co robić – powiedział.
Jego rada dla przywódców UE: „Nawiążcie współpracę z Chinami i porozmawiajcie o tym, jak dojść do punktu, w którym wszyscy zobaczą, że obie strony czerpią korzyści”. Jego zdaniem Pekin to rozumie.
Choć może się to wydawać oczywiste, Eskelund stwierdził, że w Europie potrzebna jest fundamentalna zmiana podejścia.
„Chiny zawsze bardzo koncentrowały się na rezultatach, podczas gdy Europa bardziej skupiała się na zasadach. Nasuwa się pytanie, czy przestrzeganie zasad nie przynosi niepożądanych rezultatów” – powiedział Eskelund.
Według Eskelunda, pogląd wyrażany w niektórych kręgach, w tym w Wielkiej Brytanii, że problem nierównowagi handlowej można rozwiązać poprzez zwiększenie eksportu, jest jedynie „fantazją”, a tegoroczna nadwyżka handlowa w stosunku do reszty świata ma przekroczyć rekordowe 1,2 biliona dolarów (900 mld funtów) z 2025 r.
Eskelund powiedział, że wiele firm w Chinach nadal dobrze zarabia, ale zacięta konkurencja w łańcuchach dostaw tego kraju, w połączeniu z niedowartościowaniem waluty o około 30%, sprawia, że Europejczycy pozostają w tyle.
„Obecnie widzimy, że w niemal wszystkich pionach przemysłowych, niemal gdziekolwiek na świecie, mamy jednego, a prawdopodobnie i kilku chińskich konkurentów” – powiedział.
„W większości branż konkurowanie z Chińczykami jest po prostu bardzo, bardzo trudne”.
Rezygnacja z handlu nie jest rozwiązaniem. Jeśli nie możesz ich pokonać, dołącz do nich. I to właśnie się teraz dzieje, stwierdziła Izba.
„Jednym ze sposobów, w jaki mogą konkurować z chińskim łańcuchem dostaw, jest stanie się częścią tego łańcucha” – powiedział Eskelund.
„Dla wielu firm nie zyski osiągane w Chinach są tak ważne, jak to, w jaki sposób chińskie łańcuchy dostaw umożliwiają im konkurowanie na rynku globalnym”.
Może to oznaczać wytwarzanie produktów w Chinach we współpracy z europejskimi firmami i włączanie się do globalnych łańcuchów dostaw we współpracy z chińskimi firmami.
„To swego rodzaju ewolucja od czasów, kiedy przyjeżdżało się do Chin, żeby obsługiwać chiński rynek w Chinach dla Chin. Teraz chodzi o to, żeby być w Chinach dla świata. Myślę, że to dość znacząca zmiana” – powiedział Eskelund.
U wielu jego członków doprowadziło to w ubiegłym roku do „wzrostu zaufania”.
„Okazało się, że jest to jeden ze sposobów, w jaki firmy dostosowują się do nasyconego rynku w Chinach i zaczynają rozważać eksport” – powiedział.


11.

Nic.


12.

Jak działał ogień grecki? I 6 innych zaginionych wynalazków.
https://www.nytimes.com/2026/11/09/science/lost-inventions-to-time-greek-fire-antikythera.html
Łatwo założyć, że znajdujemy się na szczycie ludzkiej wiedzy i osiągnięć. Zettabajty informacji są na wyciągnięcie ręki; w ciągu kilku godzin pokonujemy pół świata; rozmawiamy z każdym, gdziekolwiek, a jednocześnie satelity krążą po całym świecie, DNA jest sekwencjonowane i łączone, a małe pakiety energii elektrochemicznej brzęczą z mocą, którą mamy do dyspozycji.
A jednak archeologia stale odkrywa ślady starożytnych osiągnięć, pogrzebanych przez wieki. Właśnie w tym roku naukowcy odkryli trucizny używane przez wczesnych Homo sapiens, drewniane narzędzia rzeźbione przez wczesnych hominidów, starannie zaprojektowane place, tarasy i inne architektoniczne perełki Majów, a także wielowiekową grę planszową.
Odkrycia takie jak te pozwalają zrozumieć, jak żyli nasi przodkowie, jak funkcjonowały ich społeczeństwa i co nas wszystkich łączy. Jednak na każdy artefakt rzucający światło na przeszłość przypada kilka innych, które pozostawiają uczonych z większą liczbą pytań niż odpowiedzi – lub skłaniają do długich poszukiwań, aby dokładnie zrozumieć, jak działały.
Wiele z tych poszukiwań okazało się owocnych. Teraz wiemy, dlaczego stal damasceńska była tak wytrzymała i odporna na pękanie, co mówią Zwoje znad Morza Martwego, gdzie ukryty był dawno zaginiony fresk da Vinci i jak odczytać język Ameryki sprzed czasów Majów.
„To po prostu bardzo długie etapy majsterkowania, zabawy i eksperymentowania” – powiedziała Silvia Ferrara, filolog z Uniwersytetu Bolońskiego we Włoszech, o procesie odkrywania nowych rzeczy na temat świata przeszłości.
Poniżej przedstawiamy kilka zapomnianych innowacji, nad których zrozumieniem wciąż pracują naukowcy.

1. Ogień grecki
Ogień grecki był bronią zapalającą opracowaną przez Bizantyjczyków w VII wieku. Jak głosi legenda, ta straszliwa broń morska mogła płonąć nawet na wodzie, co czyniło ją potężnym środkiem odstraszającym statki zagrażające brzegom Konstantynopola i innych starożytnych miast portowych. (Nieco podobna substancja, o szmaragdowozielonych płomieniach, odegrała główną rolę w serialu HBO „Gra o tron”).
Około roku 800 Teofan Wyznawca, mnich, który spisał historię Bizancjum, opisał los wrogich statków, które padły ofiarą greckiego ognia: „Niektóre z nich płonąc zostały wyrzucone na powierzchnię przez mury morskie, inne zatonęły wraz ze swoimi załogami, a jeszcze inne płonąc zostały porwane aż do wysp Okseja i Plateje”.
W dokumentach historycznych wspomina się, że ogień grecki służył przez ponad 500 lat i przyczynił się do zwycięstwa Cesarstwa Bizantyjskiego w licznych bitwach. Z czasem jednak wyszedł z użycia, a jego receptura została zapomniana.
Opierając się na porównaniach z nowoczesnymi środkami do rozpalania ognia i dostępnymi w regionie zasobami naturalnymi, naukowcy zakładają, że ogień grecki powstawał w wyniku przetwarzania materiałów łatwopalnych, takich jak ropa naftowa czy węgiel, a jego działanie i zastosowanie były podobne do dzisiejszego napalmu. Produkt końcowy najprawdopodobniej był wystrzeliwany z brązowej dyszy, która natychmiast pochłaniała płomienie wszystkiego, czego dotknęła.
Dokładny skład jest nieznany – podobnie jak powód, dla którego broń stała się przestarzała. Niektórzy historycy uważają, że utrata terytoriów przez Bizantyjczyków z biegiem czasu utrudniła dostęp do odpowiednich składników; inni sugerują, że przepis został przekazany tak niewielu osobom, że wymarł wraz z nimi. Jeszcze inni twierdzą, że technologia mogła zostać rozwinięta lub zastąpiona przez nową, skuteczniejszą broń.
„Ale ostatecznie mamy dość mglisty obraz” – powiedział Michael Fulton, historyk i archeolog z Western University Canada w Ontario.

2. Mechanizm z Antykithiry

Tajemnice mechanizmu z Antykithiry wyszły na jaw powoli, gdy w 1901 roku nurkowie badający starożytny wrak statku u wybrzeży greckiej wyspy odnaleźli niepozorny kawałek gęsto inkrustowanego drewna i brązu. Dopiero po półwieczu odkryto, że w tej masie kryje się urządzenie mechaniczne o zdumiewającej złożoności.
Z czasem globalne konsorcjum badaczy wykorzystało promienie rentgenowskie i narzędzia obrazowania do zbadania skorodowanych fragmentów, ujawniając prawdziwą złożoność urządzenia. Eksperci uznali go za najstarszy znany komputer na świecie.
Datowany na II wiek p.n.e., posiadał dziesiątki brązowych kół zębatych i tarcz, które tworzyły niezwykle precyzyjny model ruchów Układu Słonecznego. Urządzenie, jak twierdzili badacze, mogło przewidywać nie tylko ruchy Księżyca i planet, ale także zaćmienia Słońca.
Ta ostatnia zdolność wskazywała na możliwość, że przyczyniła się do zainicjowania zmiany paradygmatu społecznego: starożytni Grecy postrzegali zaćmienia Słońca jako bardzo zły omen, tak że nawet królowie drżeli z przerażenia. Współcześni badacze odkryli, że urządzenie to zdawało się być w stanie przewidzieć takie zjawiska niebieskie z dużym wyprzedzeniem, dając znać złowrogim bogom, że ich dni są policzone.
Ludzie ostatecznie stworzyli urządzenia astronomiczne o podobnej złożoności, a także prawdziwe komputery analogowe. Ich kształt nabrał pod koniec XIX wieku, niedługo przed tym, jak niepozorna bryła odkryta została u wybrzeży Grecji.
Mechanizm ten wciąż skrywa wiele tajemnic i niewiadomych, które wciąż podsycają debaty naukowe. Do dziś przetrwała zaledwie jedna trzecia oryginalnego urządzenia, co utrudnia, a wręcz uniemożliwia, sformułowanie jednoznacznych argumentów i wniosków na temat jego rzeczywistych możliwości.
Mimo to Derek J. de Solla Price, historyk z Yale, który prowadził wczesne badania nad tym urządzeniem, oświadczył w 1959 roku, że jego odkrycie było „jak otwarcie piramidy i znalezienie bomby atomowej”.   Uświadomienie sobie zaskakującego stopnia postępu, jaki osiągnęli starożytni Grecy, dodał, „jest nieco przerażające”.

3. Kipus

Kipu — pisane również jako khipus — wygląda jak połączenie makramy ściennej i liczydła: włókniste sznurki, nakrapiane starannie rozmieszczonymi węzłami, zwisają frędzlami z głównego pasma.
W zachodniej części Ameryki Południowej, na długo przed pojawieniem się w tym regionie systemów pisma fonetycznego, tekstylia te służyły do przechowywania dokumentów i opowiadania historii – po raz pierwszy w Imperium Wari między 600 a końcem pierwszego tysiąclecia p.n.e., a później przez Inków. W niektórych społecznościach kipu jest używane do dziś (ich szersze zastosowanie zanikło po hiszpańskim podboju Imperium Inków). Jednak starsze przykłady tego systemu, odkryte na stanowiskach archeologicznych w Andach, nie zostały w pełni rozszyfrowane.
Wcześni badacze historycznych kipu zakładali, że były to pomoce pamięciowe specyficzne dla osoby, która je stworzyła. Jednak w 1923 roku amerykański matematyk Leslie Leland Locke opublikował swoje odkrycia, zgodnie z którymi splecione pasma zdawały się po prostu kodować liczby, być może na potrzeby pomiarów statystycznych, takich jak plony czy spis ludności. Jednak nowsze badania sugerują, że mogły one kodować bardziej jakościowe informacje o tych pomiarach i osobach, które je wykonały.
„Z naszej obecnej perspektywy wiele odpowiedzi, których badacze udzielali bardzo pewnie 100 lat temu, okazało się zadziwiająco lub genialnie fałszywych” – powiedział Manuel Medrano, historyk Ameryki Łacińskiej z Uniwersytetu Harvarda, odnosząc się do wniosków wczesnych badaczy kipu.
Współcześni badacze, tacy jak Sabine Hyland, antropolog z Uniwersytetu St. Andrews w Szkocji, uczą się od społeczności tubylczych, które nadal używają różnych wersji kipu, i wierzą, że te cechy mogą być kluczem do rozszyfrowywania bardziej złożonych znaczeń.

4. Panjagan

W „Historii al-Tabariego”, historycznym tomie datowanym na rok 915, cytowane są słowa pewnego sasanidzkiego generała: „Kiedy dam ci rozkaz strzelania, wypuść w nich szybką salwę pięciu strzał”.
Tekst ten jest jednym z nielicznych opisujących nieuchwytną technologię znaną jako panjagan. Podobno między III a VII wiekiem n.e. panjagan był używany przez kawalerię Imperium Sasanidów do wystrzeliwania pięciu strzał jednocześnie, co zdaniem historyków pomogło imperium zdominować oblężenia na terenach dzisiejszego Iranu i Iraku.
Ale jak to działało, pozostaje tajemnicą. Sasanidzi panowali między 1800 a 1375 lat temu, a w ciągu minionych stuleci wiele dokumentów zaginęło lub zostało zniszczonych, a po nich nie zachowały się żadne artefakty.
Aby dowiedzieć się więcej o pandżaganie, historycy zazwyczaj zaczynają od samego słowa. „Panjagan” pochodzi od średnioperskiego słowa oznaczającego pięć, pandż. Starożytne opowieści, takie jak ta o bitwie pod Basrą w 684 roku n.e., w której 400 perskich kawalerzystów wystrzeliło 2000 strzał w jednej serii, wyjaśniają jego rolę w wojnie. Mimo to historycy nie są zgodni co do tego, czy termin ten mógł oznaczać sposób posługiwania się łukiem, czy też był bronią samą w sobie.
„To tak naprawdę rozstrzygnięcie, czy chodzi o metodę dobywania broni, co uważam za wysoce nieprawdopodobne, czy o jakiś rodzaj łuku lub kuszy” – powiedział Kaveh Farrokh, niezależny historyk badający kawalerię Sasanidów.
Dr Farrokh przyznaje, że zagadka może nigdy nie zostać rozwiązana, ale sugeruje, że panjagan mógł być bronią podobną do kuszy – technologii, która pojawiła się w Chinach w VI lub VII wieku p.n.e. – ale z urządzeniem przypominającym nabój, które mogło pomieścić wiele strzał. — KR Callaway

5. Sylf

Dla Greków i Rzymian sylfion nie był jedynie rośliną; był ulubieńcem imperium. To znaczy, zanim, jak się wydaje, zaczęli go używać jako pożywienia i lekarstwa tak obficie, że wyginął.
Sercem tej obsesji była złota żywica, która wyciekała z łodygi i korzeni tego dzikiego północnoafrykańskiego chwastu, który zaciekle opierał się krajowej uprawie (nie mylić z roślinami przypominającymi słoneczniki, które można spotkać na północnoamerykańskich preriach wysokich traw).
Początkowo zbierany w Afryce Północnej, zanim słabsze odmiany zaczęto pozyskiwać z Syrii, rósł ściśle wzdłuż wąskiego, nieuprawialnego pasa Cyreny, starożytnego greckiego miasta we współczesnej wschodniej Libii. Ponieważ nie dawał się oswoić, pozostawał dzikim luksusem, tak cennym, że sprzedawano go za wagę w srebrze. Juliusz Cezar przechowywał nawet ponad tysiąc funtów tego pędu obok państwowych rezerw złota w rzymskim skarbcu. Jego sercowate strąki nasienne były również kojarzone z jego reputacją jako środka antykoncepcyjnego.
Wybitni smakosze płacili fortunę za dodanie ostrego soku sylfionu do egzotycznych potraw duszonych, opisanych w dziele Apicjusza – zbiorze z I wieku n.e., który jest naszym głównym zapisem rzymskiej haute cuisine – gdzie opisano użycie tej przyprawy do glazurowania całych papug i flamingów w bogatej zalewie z daktyli i octu. Profil smakowy sylfionu wydawał się być podobny do garum, porów i czosnku; współcześni pisarze chwalili jego unikalny, piżmowy zapach i ostry smak, jaki pozostawiał na podniebieniu.
To, czy ludzkość rzeczywiście nadmiernie eksploatowała chwast, pozostaje przedmiotem historycznej debaty. Jens Jakobsson, niezależny archeolog, sugeruje, że regionalne zmiany środowiskowe, nadmierny wypas i konflikty graniczne w pobliżu Libii około I wieku n.e. mogły spowodować, że społeczności porzuciły uprawę. Jednak straty były nie do powstrzymania. Jak zauważa Erica Rowan, archeolog z Uniwersytetu Londyńskiego, Pliniusz Starszy zaobserwował jej zanik jeszcze za swojego życia – to jaskrawy dowód na to, jak ludzka chciwość może zderzyć się z naturalnymi ograniczeniami środowiska.
Choć najnowsze teorie sugerują, że może on nadal istnieć w ukrytej formie – wskazując na ponowne odkrycie gatunku Ferula w Turcji – jego dziedzictwo pozostaje przestrogą cywilizacji, która kochała go na zabój. — Franz Lidz

6. Starożytne tkactwo tablicowe

W epoce wikingów kolorowa, wzorzysta lub złota brokatowa lamówka przyszywana do brzegu tuniki lub noszona jako opaska na głowę lub pas mogła być oznaką szczególnego statusu dla innych.
Aby tworzyć te misterne opaski, tkacze opierali się na sztuce, która dziś jest już w dużej mierze zapomniana: tkactwie tabliczkowym. Tkacze używali cienkich tabliczek do oddzielania i skręcania włókien przędzy, tworząc gęsto tkane, gotowe produkty o precyzyjnym wzorze. Tkactwo tabliczkowe rozpoczęło się w epoce żelaza lub wcześniej i jest praktykowane na całym świecie do dziś.
Jednak niektóre wczesne projekty — znalezione na półkuli wschodniej — są tak skomplikowane, że naukowcy nie są pewni, w jaki sposób powstały.
Lise Ræder Knudsen, historyczka tekstyliów, od dziesięcioleci (w przenośni) rozszyfrowuje te skomplikowane wzory, zaczynając od złotej brokatowej opaski z epoki wikingów, którą ona i jej współpracownicy chcieli odtworzyć. „Odkryliśmy, że nikt nie wiedział, jak to się robi” – powiedziała.
Próbując różnych sposobów ułożenia każdego ściegu, w końcu znalazła sposób na stworzenie opaski o tych samych szczegółach, co oryginał. „To tak jak wtedy, gdy byłam mała i nie mieliśmy zbyt wielu telewizorów ani niczego podobnego, więc próbowaliśmy znaleźć czterolistne koniczynki” – powiedziała dr Ræder Knudsen. „Im częściej to robisz, tym lepiej dostrzegasz nieprawidłowości”.
Ale biorąc pod uwagę, że zrozumienie każdego starożytnego projektu wymagało tak dużo czasu — pracowała nad nim co najmniej osiem godzin dziennie — nadal istnieje wiele projektów, których nikt nie potrafi odtworzyć. — KR Callaway

7. Rongorongo

Uważa się, że system znany jako prawdziwe pismo, który bezpośrednio koduje dźwięki języka mówionego w symbole, został wynaleziony zaledwie kilka razy w historii ludzkości – na przykład w starożytnych cywilizacjach Mezopotamii, Egiptu, Chin i Mezoameryki. Niektórzy badacze uważają jednak, że nieodszyfrowane pismo znalezione na drewnianych tabliczkach datowane na okres od XV do XIX wieku może być dowodem na to, że Wyspa Wielkanocna była kolejnym siedliskiem tego typu wynalazków.
Pismo, zwane Rongorongo, było używane na Wyspie Wielkanocnej, odległej wyspie wulkanicznej u wybrzeży Chile, gdzie unikalna kultura ludu Rapa Nui znajduje odzwierciedlenie w słynnych kamiennych głowach, które zdobią ich linie brzegowe. Wydaje się, że Rongorongo pochodzi z okresu poprzedzającego kontakt Rapa Nui z innymi cywilizacjami posługującymi się pismem nawet o dwa stulecia. Ponieważ jednak żadna z 27 zachowanych tabliczek nie została rozszyfrowana, naukowcy nie są jeszcze pewni, czy pismo to jest pismem, czy też zawiera jakiś inny rodzaj informacji.
Filolog dr Ferrara i jej zespół badawczy poświęcili ostatnie kilka lat na stworzenie trójwymiarowych modeli niemal każdej istniejącej tabliczki Rongorongo, tak aby można było dokładnie przeanalizować ponad 3800 falistych symboli obrazkowych.
„Jeśli to jest porządny tekst, zostanie on rozszyfrowany w krótkim czasie” – powiedział dr Ferrara. „Ale to wymaga całej tej pracy, wiecie, potrzeba całej wioski”.